De handen moeten in 2009 uit de mouwen. Dat was de boodschap van toezichthouder Joanne Kellerman op de derde Nederlandse Pensioenfonds Top. Dat DNB pensioenfondsen tot 1 april uitstel verleent voor het indienen van herstelplannen doet daar niets aan af, liet ze de sector weten. “Dit uitstel betekent niet dat fondsen tijdelijk pas op de plaats kunnen maken. Het vraagt ook een extra prestatie van de fondsen. Over de aanpak van het herstel moet goed en serieus blijven worden nagedacht.” Maar hoe dan? vroeg een bezorgde pensioenfondsbestuurder na afloop van de keynote speech. Die vraag werd vooralsnog alleen beantwoord met een beamend geroezemoes uit de zaal. Hier een passend antwoord op vinden wordt voor menig fonds het motto in het nieuwe jaar. Meer . . . 

Een keynote speech van DNB-directeur Joanne Kellerman gevolgd door een vraag- en antwoordsessie met pensioendeskundigen in de zaal. Een levendige dialoog tussen Kamerleden Stef Blok (VVD) en Pieter Omtzigt (CDA) en tal van actuele onderwerpen als duurzaam beleggen, integraal balansbeheer en pensioencommunicatie passeerden de revu op de derde Nederlandse Pensioen Top, die dit jaar plaatsvond in het Hulstkamp Gebouw te Rotterdam. Meer . . . 

Het woord dekkingsgraad is de laatste weken snel ingeburgerd geraakt. Alleen blijft dit percentage voor de gemiddelde pensioendeelnemer een ‘dark number’, omdat het niet wordt gecommuniceerd. Pensioenfondsen moeten meer openheid geven en regelmatig hun reële dekkingsgraad publiceren. Meer . . . 

Heiko de Boer is per 1 november gestart bij Cordares Vermogensbeheer als relatiemanager voor institutionele klanten. De Boer is afkomstig van First State Investments, London/Amsterdam waar hij werkte als director European business development. Meer . . . 

Hoezeer hij zelf de verkiezing van Barack Obama tot president van de Verenigde Staten ook toejuicht, de Amerikaanse belegger Robert Pozen maant Europa tot geduld. “Hervormingen op het gebied van sociale zekerheid vinden altijd pas plaats in een eventueel tweede ambtstermijn van een president”, waarschuwt de voorzitter van MFS Investment Management, die president Bush adviseerde over hervormingen van het pensioenstelsel. Tegen die tijd schrijven we 2017. Meer . . . 

Het nFTK leent zich niet voor buitengewone situaties zoals de kredietcrisis, vindt Kees Koedijk, decaan van de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Tilburg. De wetgeving is te weinig flexibel waardoor een adequate reactie op de actualiteit volgens hem niet mogelijk is. Daarnaast vindt Koedijk dat de financiële wereld moet concluderen dat het systeem heeft gefaald. Ook pensioenfondsen hebben de taak om oplossingen aan te dragen. Meer . . . 

— Vergrijzingsprofessor Anja De Waegenare

De Universiteit van Tilburg heeft een nieuwe professor vergrijzing. Wellicht is die term wat kort door de bocht, maar de in oktober benoemde hoogleraar actuariaat en accounting Anja De Waegenaere zal zich de komende jaren concentreren op een prestigieus wetenschappelijk pensioenonderzoek waarvoor ze 1,25 miljoen euro subsidie ontvangt.

Meer . . . 

Vooral kleinere ondernemingspensioenfondsen worstelen met toegenomen wettelijke eisen. Veel fondsen overwegen daarom om tot liquidatie over te gaan of zijn dit proces al gestart. Portefeuillehouder Pensioenen van de Partij van de Arbeid (PvdA) Jacques Tichelaar hoopt net als de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (OPF) dat kleine aanpassingen in de wet het tij kunnen keren. Meer . . . 

Om bewust en verantwoord te beleggen is het nodig om de economische ontwikkelingen te volgen en, waar mogelijk, te begrijpen. Het onderscheiden van de thema’s en verbanden die maken dat de komende tien jaar er anders uit gaan zien dan de afgelopen jaren is daarom essentieel. Econoom en topbelegger Jaap van Duijn schreef hierover een interessant boek, genaamd ‘Trends en cycli: waar liggen de kansen voor de belegger’. Meer . . . 

Het Nederlandse pensioenstelsel heeft het afgelopen jaar zijn robuustheid bewezen, stelt André ten Damme, chief financial officer van vermogensbeheerder APG. “Misschien wordt 2009 wel het jaar van de relativering. Als je de huidige situatie van pensioenfondsen in het juiste perspectief plaatst, hoef je je weinig zorgen te maken.”

Meer . . . 

De pensioensector kwam zondag 30 november weer even in een kwaad daglicht toen het tv-programma Reporter het strafrechtelijk onderzoek naar de Philips vastgoedfraude reconstrueerde en daarop de conclusie trok: ‘Iedereen is te koop, soms al voor een glimmende Rolex’. Bij miljoenentransacties is persoonlijk winstbejag voor sommigen opeens een verleidelijke optie. Hoe kunnen pensioenfondsen voorkomen dat ze daar de dupe van worden? Meer . . . 

De professionaliseringsslag die de pensioensector de afgelopen jaren moest doormaken heeft veel fondsen voor de vraag gesteld: doorgaan, samengaan of liquideren? Het hoofd boven water houden blijkt in deze tijd geen sinecure. Toch zijn er nog steeds ondernemingen die een eigen pensioenfonds oprichten. Stichting Ikea Pensioenfonds en Stichting Pensioenfonds Schering-Plough kozen een eigen weg. Meer . . . 

In tijden dat zowel de rente als de aandelenmarkt enorme uitslagen laten zien wordt alom gespeculeerd of deze bewegingen het gevolg zijn van fundamentele veranderingen in de economische werkelijkheid of dat het sentiment van beleggers bepaalt wat de waarde van een aandeel of obligatie is. Hoe kunnen beleggers hun hoofd toch proberen koel te houden? Meer . . . 

Terwijl banken links en rechts over de hele wereld moesten worden gered en pensioenfondsen hun dekkingsgraden tot gevaarlijke dieptes zagen dalen door de aanhoudende crash op de financiële markten, kwam het Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf met het verassende bericht dat het volgend jaar de pensioenen zal indexeren. Alle reden dus voor een profiel. Meer . . . 

— Derk Erbé: "Driekwart van de deelnemers wil meer invloed."

Bijna driekwart van de deelnemers van pensioenfondsen wil meer invloed op de invulling van het beleggingsbeleid van hun fonds. Eenzelfde percentage vindt investeren in Nederland belangrijker dan in het buitenland, ook als dat minder rendement zou opleveren. Dit blijkt uit een onderzoek van socioloog Derk Erbé. “Het is heel opvallend dat mensen investeringen in de Nederlandse leefomgeving, zoals werkgelegenheid, infrastructuur en milieubehoud verkiezen boven financieel rendement”, aldus Erbé. Hij pleit ervoor deelnemers een serieuze rol te geven in het beheer van de pensioengelden.

Meer . . . 

Nerveuze beleggers trokken de afgelopen maanden tientallen miljarden terug uit traditionele beleggingsfondsen. Exchange Traded Funds (ETF's) – trackers - daarentegen zagen als één van de weinige beleggingsproducten hun assets snel groeien. Steeds meer professionele beleggers waaronder pensioenfondsen maken gebruik van deze ‘passieve’ beleggingsvorm waarmee je actief kunt beleggen. “In volwassen en efficiënte markten, zoals de Verenigde Staten en Europa, is het niet echt de moeite waard om actieve managers in te zetten.”

Meer . . . 

Klakkeloos investeren in beleggingscategorieën die ondoordacht winstgevend zijn, zonder dat de aarde en de maatschappij er beter van worden, is zo goed als verleden tijd. Klimaatkwesties en de economische crisis lijken een einde te hebben gemaakt aan jaren van excessieve groei, massaconsumptie, uitpersing van de planeet en ongebreidelde kredietverlening waar geen waarde tegenover staat. Het beleggen gericht op direct resultaat maakt plaats voor weloverwogen langetermijninvesteringen. Binnen deze ontwikkeling zitten twee thema’s in de lift: infrastructuur en groene economie.

Meer . . . 

Fiduciair management blijft snel terrein winnen in de Nederlandse markt. Hoewel de pensioenwereld goed bekend is met fiduciair beheer, verdient een aantal vragen voortdurende aandacht. De belangrijkste is de vraag hoe het pensioenbestuur zich ervan verzekert dat het de eindregie behoudt? Hoe wordt de fiduciair manager gemonitord? En hoe wordt ervoor gezorgd dat de fiduciaire beheerder in het beste belang van het pensioenfonds handelt? Meer . . . 

Historische marktontwrichtingen zoals wij momenteel meemaken in de huizenmarkt in de VS zijn uiterst pijnlijk, maar bieden ook potentieel zeer lucratieve kansen voor de lange termijn. André van den Heuvel, hoofd institutional business Benelux bij BlackRock, onderzoekt hoe pensioenfondsen en andere institutionele beleggers toch nog waarde kunnen vinden in de ontwrichte Amerikaanse woninghypotheekmarkt. Meer . . . 

2008 was een turbulent jaar voor beleggers. De aandelen- en obligatiemarkten, evenals de meeste munten, vertonen buitensporige fluctuaties. Wat begon als een subprime-crisis in de VS escaleerde tot een systeemcrisis die massale interventies van overheden vergde om hun kwetsbare banksystemen overeind te houden en het vertrouwen in de financiële sector te herstellen. Het belang van een gediversifieerde portefeuille, met de nadruk op liquide activa, is groter dan ooit tevoren, onderzoekt Oldrik Verloop.

Meer . . . 

Het jaar 2008 is nog niet helemaal voorbij, maar het is wel duidelijk dat dit een van de slechtste beleggingsjaren ooit was. Aandelenmarkten in geïndustrialiseerde landen hebben tot eind november de helft van hun waarde verloren, die in opkomende markten vaak nog veel meer. Ook kredietmarkten hebben flinke klappen opgelopen. Zo tegen het einde van het jaar gaan we ook vooruit kijken naar 2009. Komt in 2009 het gehoopte economisch herstel of blijven we aanmodderen? Wat gaat er gebeuren met de bedrijfswinsten en hoe zal de kredietcrisis verder verlopen? Welke gevolgen heeft dit voor financiële markten? De vooruitzichten zijn uitermate onzeker. Toch zullen we in dit artikel proberen wat duidelijkheid te verschaffen. Meer . . . 

De Nederlandse Pensioenfonds Index (NPFI) van WM Performance Services is een graadmeter voor de verwachte rendementen van het WM Universum van Nederlandse pensioenfondsen. Deze maatstaf is gebaseerd op de beleggingsmix en de mate van valuta-afdekking van het WM Universum aan het eind van het vorige jaar en op de rendementen van standaard marktindices. Meer . . . 

We hebben opnieuw een enerverend pensioenjaar achter de rug. Van saaiheid kan deze sector niet worden beticht; in de financiële wereld is zoveel gaande dat zelfs de npn prijzen 2008 een welhaast controversieel tintje kreeg. Het zijn tijden waarin de beurzen rood kleuren en de ene na de andere instantie met de ziel onder de arm bij de overheid aanklopt voor miljoenensteun. Meer . . . 

Vanuit de maatschappij is er in toenemende mate behoefte aan heldere communicatie en ook de overheid stelt steeds strengere eisen. Maar gezien de complexiteit van de pensioenproblematiek is effectieve communicatie geen sinecure. Zeker als het gaat om jongeren, voor wie pensioen nog altijd een ‘ver van mijn bed show’ is. Elke deelnemersgroep verlangt een andere benadering, en elke benadering moet op zijn beurt weer passen binnen de wettelijk voorgeschreven kaders. In deze prijscategorie worden pensioenfondsen met het meest doeltreffende communicatieplan in het zonnetje gezet. De jury heeft heel specifiek gelet op de doelmatigheid van de strategie, de kwaliteit van de verstrekte informatie, de innovatieve inzet van middelen, en de mate waarin men erin slaagt de stakeholders te bereiken. Meer . . . 

— vlnr. Gastheer Ferry Mingelen, Phillip Menco (de Eendragt) en Ronald Waals (Robeco).

In de (vaak krappe) speelruimte tussen solvabiliteitseisen en indexatieambitie staan pensioenfondsen voor de taak hun beleggingsbeleid vorm te geven. Risico’s moeten worden beheerst, terwijl pensioenfondsen ook op zoek zijn naar solide rendementen. Vooral voor kleine en middelgrote pensioenfondsen vereist dit de nodige inspanningen. Meer . . . 

— vlnr. Gastheer Ferry Mingelen, Rob Meuter (Psf ABN Amro) en Stefaan Coosemans (Dexia).

Grote pensioenfondsen staan vaak voor hete vuren. Ze vormen he centrum van de maatschappelijke belangstelling, en dienen als voorbeeld voor kleinere sectorgenoten. De touwtrekkers. Meer . . . 

De winnaar

In voorgaande jaren, alsook in de nominatieronde van dit jaar, had npn een prijscategorie Pensioenfonds van het jaar. De prijs zou zijn bestemd voor hét fonds dat een voortrekkersrol in de sector vervult. Het gaat om het paradepaardje van de industrie, de benchmark voor andere fondsen om zich aan te meten. De jury besloot dit jaar unaniem om geen prijs in deze categorie toe te kennen. Meer . . . 

— Gastheer Ferry Mingelen (l.) en Jos van Dongen van Zembla

Veel partijen leveren een bijdrage aan de pensioenfondssector; van bestuursleden tot politici, van beleggingsexperts tot wetenschappers, van koepelorganisaties tot onderzoekers. Het gevolg is dat deze categorie een grote variatie aan inzendingen trekt. De uitzonderlijke bijdrage aan de pensioenfondssector is niet per definitie uitzonderlijk positief, vonden de juryleden. Ze bogen het hoofd over nominaties die, op zijn zachtst gezegd, woelige gevolgen hebben gehad voor het Nederlandse pensioenlandschap. Meer . . . 

Gerald Santing, directeur eigenaar, Boardroom Consultants

Gerald Santing startte zijn loopbaan bij ABN Amro waar hij diverse managementfuncties bekleedde. Daarna was hij algemeen directeur van de onderlinge levensverzekeringsmaatschappij voor artsen (OLMA). In 1995 werd hij lid van de raad van bestuur van de Kamerbeek, een intermediaire organisatie op het gebied van assurantiën en onroerend goed. Na een vierjarige carrière bij Deloitte, werd hij in 2004 benoemd tot directeur bij de Autoriteit Financiële Markten, specifiek verantwoordelijk voor het beurstoezicht. Gerald startte in 2008 Boardroom Consultants. Meer . . .