De kredietcrisis bracht een nieuwe golf schadeclaims op gang. Esther Gotink schrijft over de kansen en valkuilen van procederen

Nederland doet er alles aan om de Europese Commissie te overtuigen van het gevaar van de AIFM-richtlijn, schrijft Tessa Maij

De pensioenindustrie neemt het assetallocatieproces van alle kanten onder de loep. “Focus op een constant risico in relatie tot je verplichtingen”, vertelt Gustav Garner van het Zweedse Länsförsäkringar aan Maaike Veen

Het npn team streeft doorlopend naar een betere dienstverlening en vraagt daarbij uw hulp. Bent u een professional die actief is in de pensioenindustrie? Neem deel aan ons korte onderzoek naar uw online wensen en behoeften.

Wie de questionnaire volledig invult, dingt mee in een loterij waarvan de prijs een donatie van €250 aan een zelfgekozen goed doel is.

Klik nu hier om van start te gaan.

Leen Meijaard

Leren navigeren in onzekerheid

Hoewel veel Nederlandse pensioenfondsen buiten de gevarenzone zijn gekomen waar zij zich eerder dit jaar in bevonden, zien ze 2010 waarschijnlijk nog met een redelijke mate van aarzeling tegemoet, omdat de markten en de bredere economie inherent kwetsbaar blijven.

De pensioenvoorzieningen voor zzp’ers zijn ontoereikend, schrijft Esther Gotink. En meer arme bejaarden betekent een aanslag op de economie. Tijd voor een zzp-fonds?

Recente ontwikkelingen hebben de inherente gevaren van passief beleggen ontbloot, met name in vastrentende producten.

Matthew Craig analyseert

— Dagvoorzitter Arnold Heertje

‘Crunch Time – Bouwstenen voor een Robuuster Fonds’. Onder die titel organiseerde npn de 4e Nederlandse Pensioen Top, met het streven de kredietcrisis achter ons te laten en te werken met de lessen uit dat recente maar nog zeer voelbare verleden.

Het schuiven met de pensioenleeftijd heeft zijn weerslag op de administratie. Esther Gotink vraagt zich af of de systemen het allemaal kunnen bijbenen

Tien pensioenspelers in Nederland mengen zich in de discussie over de nieuwe EU-richtlijn alternatieve beleggingen, schrijft Esther Gotink

Met de lessen van de kredietcrisis in het achterhoofd sleutelen fiduciair managers druk aan hun model. Nieuwe termen maken hun opmars. De dekkingsgraad van de klant staat nu centraal, signaleert Maaike Veen

Pensioenfondsen moeten hun besturingsfilosofie eerst helder voor ogen hebben alvorens ze met een externe partij in zee gaan, betoogt Paul Boerboom

Pensioenfondsen met een helder geformuleerde beleggingsfilosofie presteren beter, betoogt Alfred Slager, CIO van Pensioenfonds Stork, tegenover Maaike Veen Meer . . . 

De pensioenmarkt komt met oplossingen voor kleinere fondsen die hun zelfstandigheid niet willen opgeven, schrijft Maaike Veen Meer . . . 

De crisis raakte duurzame beleggin-gen net zo hard als traditionele. Is daarmee het innovatieve karakter verloren gegaan? Een analyse van Floris Lambrechtsen en Ivo Knoepfel Meer . . . 

Fondsen die in zwaar weer zitten brengen door transparante communicatie rust onder deelnemers en gepensioneerden, signaleert Yvonne van der Heijden Meer . . . 

Simone Vroegop van State Street Bank & Trust onderzoekt hoe institutionele beleggers zich kunnen wapenen tegen de gevolgen van tegenpartijrisico in de wereld na Lehman Brothers Meer . . . 

De Nederlandse Pensioenfonds Index is een graadmeter voor de verwachte rendementen van het WM Universum van Nederlandse pensioenfondsen Meer . . . 

Benoît Fally en Michael Arone van State Street Global Advisors onderzoeken nieuwe strategieën voor het beheersen van risico en rendement in volatiele tijden. Meer . . . 

WM Performance Services publiceert jaarlijks de beleggingsresultaten van het Universum van Nederlandse Pensioenfondsen. In 2008 hebben 109 pensioenfondsen deelgenomen. Meer . . . 

Terwijl pensioenfondsen miljarden hebben verloren door de kredietcrisis, worden langetermijn-beleggers aangesproken op hun rol in het grootste financiële debacle sinds de jaren dertig, schrijft Maaike Veen Meer . . . 

De huidige turbulentie op de financiële markten heeft het belang van een gedegen risicobeleid weer volledig op de kaart gezet, signaleert Hjalmar Tjan Meer . . . 

Compliance en governance zijn twee vakgebieden die steeds belangrijker worden in het huidige financiële klimaat, vertelt Joanne Kellerman van De Nederlandsche Bank aan Esther Gotink

Meer . . . 

Afgelopen jaar werden de markten gedreven door angst en sentiment. Russell Investments gelooft dat in 2009 een beginnend herstel waarneembaar zal zijn, waarbij de markten gedreven worden door fundamentals en waarin discipline en consistentie worden beloond. In deze periode van herstel voorziet CIO EMEA Brian Tipple belangrijke kansen voor actief vermogensbeheer. Meer . . . 

“Het afgelopen jaar is gebleken dat de effecten van de kredietcrisis sterk doorwerkten in de reële economie. De door ons verwachte vertraging van de wereldeconomie werd daardoor een stuk groter. Eind 2008 was er dan ook sprake van een bijna wereldwijde recessie. Het vertrouwen bij bedrijven en consumenten daalde tot een ongekend laag niveau. Als gevolg van de economische terugval zagen we de winstgevendheid van bedrijven en de inkomens van consumenten verslechteren. De werkloosheid in de VS liep sterk op, in Europa zal dit in 2009 ook gebeuren. Meer . . . 

“De wereldeconomie zit middenin de ergste neergang sinds het begin van de jaren tachtig. Ze is nog lang niet hersteld van de gevolgen van het hartinfarct in september 2008. Wereldwijd zal 2009 een erg slecht jaar worden voor de economische groei. Investeerders zullen zich daarom zeer behoedzaam opstellen. Meer . . . 

“Als fiduciair aanbieder hanteert SEI in de regel geen huisvisie maar we hebben wel toegang tot de verschillende visies van de externe managers die door SEI zijn ingehuurd. In de eerste week van 2009 hield SEI een enquête onder haar externe beleggers om inzicht te krijgen in hun verwachtingen voor het nieuwe jaar en hoe deze vertaald is in de diverse fondsen. Van de 82 managers wereldwijd waren 21 vastrentende beleggers, 52 aandelenbeleggers en negen hedgefondsen. Meer . . . 

“Mn Services werkt met een aantal economische scenario’s. Ons hoofdscenario is dat de huidige diepe recessie heel 2009 aanhoudt. Wij wijken daarmee af van de marktconsensus die rekening houdt met een economische opleving in de tweede jaarhelft dankzij de grote steunprogramma’s door overheden. Wij zien meer de risico’s aan de onderkant en zijn beducht voor protectionisme door individuele staten. Veel grote westerse landen denken te veel in: ik eerst. Het is ook belangrijk om reeds verder te kijken dan 2009. Neem bijvoorbeeld de inflatie. We verwachten dat deze de komende maanden zeer laag zal blijven. Op de middellange termijn onderkennen we echter zowel economische scenario’s waarin de economie te kampen krijgt met een grootschalig deflatieprobleem als economische scenario’s met een opwaartse druk op de inflatie, met als uiterste een inflatie die stijgt met meerdere procentpunten. Meer . . . 

Ook voor de Algemene Pensioen Groep (APG) is 2008 – en dan met name het laatste kwartaal daarvan – een zwaar jaar geweest. “Het was een jaar met weinig schuilplaatsen”, aldus Ronald Wuijster, hoofd strategie en research bij APG Vermogensbeheer. “Overheidsobligaties en puur trendvolgende strategieën hebben het goed gedaan. Daarnaast lieten bepaalde tegendraadse timingstrategieën een redelijk positief saldo zien. Het leeuwendeel van onze portefeuille is echter hard geraakt.” Meer . . . 

De ongewone duik van de swaprente onder de rente van staatsobligaties als gevolg van de kredietcrisis heeft de discussie over de rekenrente weer doen oplaaien. Voor een ‘jong’ pensioenfonds kost de daling nog eens tien procentpunten van de vaak toch al zwaar gehavende dekkingsgraad. Is er met de keuze voor de swaprente sprake van een ‘weeffout’ in het Financieel Toetsingskader (FTK)? Meer . . . 

Voor de hedgefondsindustrie was 2008 een waar ‘annus horibilis’. Al voor de Madoff-fraude hadden veel beleggers het vertrouwen in deze dure producten verloren. Ook Nederlandse pensioenfondsen investeerden de afgelopen jaren steeds meer in hedgefondsen, maar horen die nu nog wel in hun beleggingsportefeuille thuis? ‘Ze zullen harder onderhandelen en kritischer kijken naar transparantie en risicobeheer.’ Meer . . . 

De wettelijke hersteltermijn van drie jaar wordt dan toch opgerekt naar vijf jaar. Daartoe heeft minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Piet Hein Donner op advies van De Nederlandsche Bank (DNB) besloten. “Een verdere oprekking van die hersteltermijn vinden wij onverantwoord”, aldus Jos Heuvelman, divisiedirecteur pensioenuitvoering bij DNB. Niet voor alle fondsen is die termijn genoeg om voldoende herstel te laten zien. Hen rest voorlopig niet veel anders dan hopen op een onzekere factor: economisch herstel.

Meer . . . 

In de Verenigde Staten is sprake van een duidelijke (wil tot) regimeverandering door de komst van Barack Obama als president; wat betekenen deze veranderingen voor de economie en financiële markten in de Verenigde Staten en daarbuiten? Voormalig bankier en publicist John R. Talbott heeft hierover een boeiend boek geschreven: ‘Obamanomics: how bottom-up economics will replace trickle-down economics’. Meer . . . 

Nog niet zo lang geleden golden Nederlandse pensioenfondsen als het zinnebeeld van het Hollandse vingertje. Meer . . . 

Per 1 maart is Francis van Bergenhenegouwen (39) bij Syntrus Achmea Vastgoed in dienst getreden als director investor relations. In deze functie is zij verantwoordelijk voor het contact met de opdrachtgevers van Syntrus Achmea Vastgoed, de acquisitie van nieuwe opdracht-gevers en het portefeuillemanagement. Van

Bergenhenegouwen werkte hiervoor bij Blue Sky Group als hoofd commerciële zaken. Meer . . . 

Nederlandse pensioenfondsen krijgen miljoenen aan betaalde dividendbelasting uit Frankrijk terug. Dat werd recentelijk besloten door de Franse Hoge Raad.

Meer . . . 

Piet Hein Donner wil de drie pensioenkoepels (Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen, Stichting voor Ondernemings-pensioenfondsen en Unie van Beroepspensioenfondsen) oproepen een evaluatie onder fondsen te houden naar de mate waarin zij de aanbevelingen in het rapport 'De gearriveerde toekomst' hebben overgenomen.

Meer . . . 

Het Nederlandse pensioenstelsel is nog altijd het beste ter wereld. Hoog tijd om de zaken in perspectief te houden, zo stelde econoom Arjan Klamer op 20 februari in het programma EenVandaag. De indruk die momenteel wordt gewekt als zou het hele systeem op instorten staan, omschreef de Erasmus-geleerde als gecharcheerd. De vijf jaar hersteltermijn komt er volgens hem op neer dat 'de problemen een beetje uitgesteld worden, en de mensen die nu pensioen ontvangen zullen daar weinig van merken'. Klamer stelde dat het enige dat gepensioneerden zullen missen de inflatie-correctie is, "maar de inflatie is laag, dus ook daar zul je niets van merken.'' Meer . . . 

Om financiële risico’s en volatiliteiten zo veel mogelijk te beperken, voeren steeds meer multinationals een mondiaal beleid wat betreft het beheer van hun pensioenregelingen. Dit blijkt uit Mercer’s Multinational Survey, een onderzoek gehouden onder 49 multi-nationals met een totaal pensioenvermogen van 437,3 miljard US dollar.

Verklaarde in 2002 welgeteld 76 procent van de ondervraagden geen mondiaal financieringsbeleid te hebben, in 2008 zakte dat cijfer drastisch naar negen procent. Meer . . . 

Minister van Sociale Zaken Piet Hein Donner gaat in de Pensioenwet opnemen dat werknemers die hun kapitaal hebben opgebouwd in een pensioenbeleggingsverzekering tijdelijk een zogenoemde pensioenknip mogen toepassen. Dat betekent dat werknemers die met pensioen gaan nu voor de eerst-komende vijf jaar pensioen kunnen aankopen en pas later de rest. Op die manier hebben ze niet voor de rest van hun leven een lagere pensioenuitkering dan nu wordt voorzien.

Meer . . . 

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) overwoog het verbod op short selling – het speculeren op koersverliezen op de effectenbeurs – af te schaffen, maar kreeg daartoe een negatief advies van meerdere partijen. De beurswaakhond overwoog het verbod te vervangen door een meldingsplicht voor significante short posities en hield daartoe een consultatieronde. Daarin kwamen zorgen naar voren die werden opgepikt door het CDA: de regeringspartij vroeg AFM om herbezinning. Meer . . . 

De credit crunch baart de meeste pensioenfondsen grote zorgen. Voor Stichting Pensioenfonds KPN is het niet de eerste crisis die ze in dit nog jonge millennium het hoofd moet bieden. Gelukkig is sponsorbedrijf KPN dit keer in goede financiële gezondheid en heeft ze het voornemen extra in het fonds te investeren om de 94 procent dekking op te schroeven.

Meer . . . 

Een keynote speech van DNB-directeur Joanne Kellerman gevolgd door een vraag- en antwoordsessie met pensioendeskundigen in de zaal. Een levendige dialoog tussen Kamerleden Stef Blok (VVD) en Pieter Omtzigt (CDA) en tal van actuele onderwerpen als duurzaam beleggen, integraal balansbeheer en pensioencommunicatie passeerden de revu op de derde Nederlandse Pensioen Top, die dit jaar plaatsvond in het Hulstkamp Gebouw te Rotterdam. Meer . . . 

Het woord dekkingsgraad is de laatste weken snel ingeburgerd geraakt. Alleen blijft dit percentage voor de gemiddelde pensioendeelnemer een ‘dark number’, omdat het niet wordt gecommuniceerd. Pensioenfondsen moeten meer openheid geven en regelmatig hun reële dekkingsgraad publiceren. Meer . . . 

Heiko de Boer is per 1 november gestart bij Cordares Vermogensbeheer als relatiemanager voor institutionele klanten. De Boer is afkomstig van First State Investments, London/Amsterdam waar hij werkte als director European business development. Meer . . . 

Hoezeer hij zelf de verkiezing van Barack Obama tot president van de Verenigde Staten ook toejuicht, de Amerikaanse belegger Robert Pozen maant Europa tot geduld. “Hervormingen op het gebied van sociale zekerheid vinden altijd pas plaats in een eventueel tweede ambtstermijn van een president”, waarschuwt de voorzitter van MFS Investment Management, die president Bush adviseerde over hervormingen van het pensioenstelsel. Tegen die tijd schrijven we 2017. Meer . . . 

Het nFTK leent zich niet voor buitengewone situaties zoals de kredietcrisis, vindt Kees Koedijk, decaan van de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Tilburg. De wetgeving is te weinig flexibel waardoor een adequate reactie op de actualiteit volgens hem niet mogelijk is. Daarnaast vindt Koedijk dat de financiële wereld moet concluderen dat het systeem heeft gefaald. Ook pensioenfondsen hebben de taak om oplossingen aan te dragen. Meer . . . 

Vooral kleinere ondernemingspensioenfondsen worstelen met toegenomen wettelijke eisen. Veel fondsen overwegen daarom om tot liquidatie over te gaan of zijn dit proces al gestart. Portefeuillehouder Pensioenen van de Partij van de Arbeid (PvdA) Jacques Tichelaar hoopt net als de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (OPF) dat kleine aanpassingen in de wet het tij kunnen keren. Meer . . . 

Om bewust en verantwoord te beleggen is het nodig om de economische ontwikkelingen te volgen en, waar mogelijk, te begrijpen. Het onderscheiden van de thema’s en verbanden die maken dat de komende tien jaar er anders uit gaan zien dan de afgelopen jaren is daarom essentieel. Econoom en topbelegger Jaap van Duijn schreef hierover een interessant boek, genaamd ‘Trends en cycli: waar liggen de kansen voor de belegger’. Meer . . . 

De pensioensector kwam zondag 30 november weer even in een kwaad daglicht toen het tv-programma Reporter het strafrechtelijk onderzoek naar de Philips vastgoedfraude reconstrueerde en daarop de conclusie trok: ‘Iedereen is te koop, soms al voor een glimmende Rolex’. Bij miljoenentransacties is persoonlijk winstbejag voor sommigen opeens een verleidelijke optie. Hoe kunnen pensioenfondsen voorkomen dat ze daar de dupe van worden? Meer . . . 

De professionaliseringsslag die de pensioensector de afgelopen jaren moest doormaken heeft veel fondsen voor de vraag gesteld: doorgaan, samengaan of liquideren? Het hoofd boven water houden blijkt in deze tijd geen sinecure. Toch zijn er nog steeds ondernemingen die een eigen pensioenfonds oprichten. Stichting Ikea Pensioenfonds en Stichting Pensioenfonds Schering-Plough kozen een eigen weg. Meer . . . 

In tijden dat zowel de rente als de aandelenmarkt enorme uitslagen laten zien wordt alom gespeculeerd of deze bewegingen het gevolg zijn van fundamentele veranderingen in de economische werkelijkheid of dat het sentiment van beleggers bepaalt wat de waarde van een aandeel of obligatie is. Hoe kunnen beleggers hun hoofd toch proberen koel te houden? Meer . . . 

Terwijl banken links en rechts over de hele wereld moesten worden gered en pensioenfondsen hun dekkingsgraden tot gevaarlijke dieptes zagen dalen door de aanhoudende crash op de financiële markten, kwam het Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf met het verassende bericht dat het volgend jaar de pensioenen zal indexeren. Alle reden dus voor een profiel. Meer . . . 

Nerveuze beleggers trokken de afgelopen maanden tientallen miljarden terug uit traditionele beleggingsfondsen. Exchange Traded Funds (ETF's) – trackers - daarentegen zagen als één van de weinige beleggingsproducten hun assets snel groeien. Steeds meer professionele beleggers waaronder pensioenfondsen maken gebruik van deze ‘passieve’ beleggingsvorm waarmee je actief kunt beleggen. “In volwassen en efficiënte markten, zoals de Verenigde Staten en Europa, is het niet echt de moeite waard om actieve managers in te zetten.”

Meer . . . 

Klakkeloos investeren in beleggingscategorieën die ondoordacht winstgevend zijn, zonder dat de aarde en de maatschappij er beter van worden, is zo goed als verleden tijd. Klimaatkwesties en de economische crisis lijken een einde te hebben gemaakt aan jaren van excessieve groei, massaconsumptie, uitpersing van de planeet en ongebreidelde kredietverlening waar geen waarde tegenover staat. Het beleggen gericht op direct resultaat maakt plaats voor weloverwogen langetermijninvesteringen. Binnen deze ontwikkeling zitten twee thema’s in de lift: infrastructuur en groene economie.

Meer . . . 

Fiduciair management blijft snel terrein winnen in de Nederlandse markt. Hoewel de pensioenwereld goed bekend is met fiduciair beheer, verdient een aantal vragen voortdurende aandacht. De belangrijkste is de vraag hoe het pensioenbestuur zich ervan verzekert dat het de eindregie behoudt? Hoe wordt de fiduciair manager gemonitord? En hoe wordt ervoor gezorgd dat de fiduciaire beheerder in het beste belang van het pensioenfonds handelt? Meer . . . 

Het jaar 2008 is nog niet helemaal voorbij, maar het is wel duidelijk dat dit een van de slechtste beleggingsjaren ooit was. Aandelenmarkten in geïndustrialiseerde landen hebben tot eind november de helft van hun waarde verloren, die in opkomende markten vaak nog veel meer. Ook kredietmarkten hebben flinke klappen opgelopen. Zo tegen het einde van het jaar gaan we ook vooruit kijken naar 2009. Komt in 2009 het gehoopte economisch herstel of blijven we aanmodderen? Wat gaat er gebeuren met de bedrijfswinsten en hoe zal de kredietcrisis verder verlopen? Welke gevolgen heeft dit voor financiële markten? De vooruitzichten zijn uitermate onzeker. Toch zullen we in dit artikel proberen wat duidelijkheid te verschaffen. Meer . . . 

De Nederlandse Pensioenfonds Index (NPFI) van WM Performance Services is een graadmeter voor de verwachte rendementen van het WM Universum van Nederlandse pensioenfondsen. Deze maatstaf is gebaseerd op de beleggingsmix en de mate van valuta-afdekking van het WM Universum aan het eind van het vorige jaar en op de rendementen van standaard marktindices. Meer . . . 

DNB komt bij pensioenfondsen te vaak verouderde actuariële en bedrijfstechnische nota’s (ABTN) tegen. Dat zei DNB-directeur Joanne Kellermann, die verantwoordelijk is voor het pensioentoezicht, op de DNB pensioenmiddag. Meer . . . 

Pensioengerechtigden krijgen voortaan de keuzevrijheid om zelf te bepalen of zij hun AOW direct op hun 65ste willen laten ingaan of niet. Als de AOW later ingaat, dan wordt die ook hoger. Mensen kunnen ook aangeven of zij hun AOW geheel of gedeeltelijk willen ontvangen. Meer . . . 

Omvallende banken, spaartegoeden die niet langer veilig zijn, roodgekleurde koersenborden op de internationale beurzen en steeds verder oplopende inflatie; geen wonder dat mensen zich zorgen maken over hun pensioen. Zij hebben meer dan 10 procent, ofwel meer dan zestig miljard euro, van hun totale belegde vermogen in rook zien opgaan. Meer . . . 

Consultant Ortec Finance heeft zijn senior management verstrekt met de benoeming van So Fun Wong. Zij zal zich bezig houden met projecten op het gebied van strategische vermogensbeheeradvisering van besturen van pensioenfondsen. De econometriste was belegingsanalist bij Iris, de Research organisatie van Robeco en Rabobank.

Meer . . . 

Ouderen zetelen niet in de besturen van pensioenfondsen van hun bedrijfstak. Daar moet volgens Tweede-Kamerlid Stef Blok (VVD) dringend een einde aan komen. Een initiatiefwetsvoorstel van zijn hand en van collega Fatma Koser Kaya (D66) over de zeggenschap van ouderen is inmiddels voor advies naar de Raad van State. Meer . . . 

— Stef Blok: 'De lobby tussen bonden en bepaalde politieke partijen is groot'

“Ik heb al een baan”, zegt Stef Blok. “Anders zouden mijn handen jeuken om met een koffertje de wereld in te trekken om ons unieke pensioensysteem te promoten.” De manier waarop het pensioensysteem in Nederland is geregeld, weerhoudt grote spelers als APG en PGGM er volgens hem vooralsnog van om deze doelstellingen in daden om te zetten. Een oplossing ziet Blok in het maken van de ‘knip’ tussen pensioenregeling en pensioenfonds. “Als de pensioenregeling verplicht blijft, maar de keuze voor een pensioenfonds vrij is, zijn we af van al die rare toezichtswetgeving over taakafbakening en functiescheiding. Dan kunnen deze spelers zonder allerlei ingewikkeldheden in alle vrijheid de markt op. Alle energie is de afgelopen tijd gegaan naar het maken van een heleboel wetgeving en naar rechtzaken over de vraag of PGGM nu wel of niet onder eigen naam de markt op mag. Zo wordt het nooit wat met Nederland Pensioenland, en ook niet met het Holland Financial Centre (HFC).” Meer . . . 

— Door Hans Rademaker

De kredietcrisis is meer dan het leeglopen van een ‘bubble’. Het is het einde van een tijdperk dat eind jaren zeventig als reactie op het inflatoire tijdperk is gestart. Advocaat, voormalig bankier en schrijver Charles R. Morris heeft hierover een toegankelijk boek genaamd ‘The Trillion Dollar Meltdown, Easy Money, High Rollers, and the Great Credit Crash’ geschreven. Meer . . . 

Van de nood een deugd maken; voor de pensioensector is deze zegswijze meer dan ooit van toepassing als het om de communicatie met deelnemers gaat. De pensioenwet schrijft voor welke informatie moet worden verstrekt, aan wie en op welke manier. Krabden fondsen zich aanvankelijk op het hoofd, inmiddels werken ze aan de meest ludieke manieren om het boze woord ‘pensioen’ tussen de oren te krijgen – van met name de jeugd. Een kijkje in de keuken van ABP. Meer . . . 

— Pensioengerechtigden willen meer inspraak

Het aantal gepensioneerden neemt steeds verder toe en daarbij groeit de behoefte aan medezeggenschap over het beheer van pensioengelden. Afgelopen zomer dienden de kamerleden Fatma Koser Kaya (D66) en Stef Blok (VVD) een initiatiefwetvoorstel in waarmee ze meer zeggenschap voor ouderen in pensioenbesturen bepleiten. De sector reageert verdeeld op deze plannen. Meer . . . 

— Smits en Van Bergenhenegouwen

Het aantal vrouwen in bestuursfuncties is in de pensioensector op één hand te tellen. Daaraan moet dringend een einde komen vinden de vrouwen van de vereniging Vrouwen In Institutioneel Pensioen (VIIP) Francis van Bergenhenegouwen en Roos Kuip. Meer . . . 

— Nyenrode

Strakkere wetten, geraffineerdere beleggingsstrategieën, ze maken van pensioenbesturen ware experts. Dat komt ze niet aanwaaien. Nieuwe ontwikkelingen in pensioenenland schreeuwen om gedegen opleidingen. Van bedrijfstrainingen en opfriscursussen tot volwaardige Bachelor en Master studies, tal van onderwijsvarianten stomen bestuurders, consultants en managers klaar voor een complexer wordend speelveld. Meer . . . 

— Leden van de European Pension Academ

De vertaalslag maken van wetenschappelijke theorie naar de praktijk is voor velen bijzonder lastig. Moeilijke theoretische vraagstukken halen daarom vaak de bestuurstafel niet. En dat is zonde, vinden de wetenschappers die samen het platform European Pension Academy (EPA) hebben opgericht. En, als pensioenfondsen beter beslagen ten ijs komen wordt het werken in de sector nóg leuker, zo is de gedachte. Meer . . . 

China werkt sinds 1997 aan de opbouw van een pensioensysteem voor alle Chinezen. Dat gaat met vallen en opstaan. Meer dan tien jaar na de start zit er nog steeds niet veel schot in. Voor China is dat een urgent probleem omdat het behoort tot de snelst vergrijzende landen in de wereld. “Het éénkindbeleid maakt de vergrijzingproblematiek in China vele malen groter dan elders”, zegt Leny van der Heiden-Aantjes die eind jaren negentig betrokken was bij een project voor kennisoverdracht van het Nederlandse pensioensysteem aan de Chinezen. Meer . . . 

Het Nederlandse kabinet en de pensioenwereld verwachten veel van de nieuw te vormen Algemene Pensioeninstelling. De hoop is dat de API het paspoort wordt waarmee Europees pensioengeld ongehinderd ons land in kan stromen. Hoogleraar en AEGON-directeur Herman Kappelle legt uit wat de API is en welke verwachtingen de beleidsmakers ervan hebben. Hij constateert dat grensoverschrijdend pensioenverkeer al lang mogelijk is. De vraag is waarom het zo moeilijk van de grond komt. Meer . . . 

— Wouter Pelser, Mn Services

De financiële wereld kijkt verlamd toe hoe de kredietcrisis over de wereld raast. Zelfs ordinaire spaardeposito’s lijken niet meer veilig. Waar kunnen beleggers nog met hun geld heen? Toch biedt de kredietcrisis ook kansen. Sommige Nederlandse pensioenfondsen zijn op koopjesjacht in de markt voor bedrijfskredieten. Meer . . . 

De huidige volatiliteit in de markt en de tegenvallende verwachte rendementen op traditionele beleggingsinstrumenten hebben veel beleggers ertoe gebracht op zoek te gaan naar alternatieven die niet gecorreleerd zijn aan de bestaande portefeuille en die naar verwachting een betere risico-rendement verhouding zullen opleveren.

Meer . . . 

— Ruud Hendriks

De praktijk leert dat het kiezen van de beste vermogensbeheerders alles behalve een gemakkelijke taak is. Dat is niet de enige reden waarom pensioenfondsen de overstap naar een fiduciair manager overwegen. Die overziet en integreert alle aspecten van het vermogensbeheer. Het gaat om een langdurige relatie. Dus een keuze voor een fiduciair manager is geen lichtvaardige beslissing. Hoe zorgt een pensioenfonds ervoor de juiste fiduciaire partner te kiezen? Meer . . . 

— Frank Heemskerk

De Nederlandse overheid vindt dat pensioenfondsen veel meer invloed moeten uitoefenen op bedrijven om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. “De schaalgrootte van hun beleggingen zet pensioenfondsen in een positie om bij een bedrijf iets te kunnen afdwingen”, aldus de dringende boodschap van staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken. Meer . . . 

— Philip Jan Looijen, director fiduciary management bij Mn Services

Pensioenfondsen vertrouwen steeds meer uitvoerende taken toe aan externe uitvoeringsorganisaties. Dit heeft gevolgen voor de machtsverhoudingen tussen bestuur en de uitvoerende instanties. De vraag rijst wie er nu eigenlijk de dienst uitmaakt - het bestuur of de uitvoerder. Mariska van der Westen gaat op zoek naar de identiteit van pensioenfondsen: Wil het echte pensioenfonds opstaan? Meer . . . 

De Nederlandse Pensioenfonds Index (NPFI) van WM Performance Services is een graadmeter voor de verwachte rendementen van het WM Universum van Nederlandse pensioenfondsen. Deze maatstaf is gebaseerd op de asset mix en de mate van valuta-afdekking van het WM Universum aan het eind van het vorige jaar en op de rendementen van standaard marktindices. Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp

Nu we ongeveer één jaar in de kredietcrisis zitten en nog niet precies zien hoe we daaruit komen is er de natuurlijke behoefte aan inzicht in de veranderingen die in de wereld en financiële markten plaatsvinden. Mohamed El-Erian werkzaam als co-CIO/CEO bij Pimco probeert vanuit zijn ervaring (IMF, Harvard Management Company (HMC)) en inzichten een antwoord te formuleren. Meer . . . 

— Albert Röell, voorzitter van Kas Bank en HFC-bestuurslid.

Ruim een jaar na de oprichting van Holland Financial Centre (HFC) zijn de grote lijnen om Nederland weer op de financiële wereldkaart te krijgen uitgezet. Ook de pensioensector speelt hierin een belangrijke rol. Directeur Akkie Lansberg en voorzitter van Kas Bank en HFC-bestuurslid Albert Röell vertellen. Meer . . . 

— Laurus verkocht Konmar en Edah.

Dat fusies ongelukkig kunnen aflopen weet Stichting Pensioenfonds SDB als voormalig ondernemingspensioenfonds van het fusiebedrijf Laurus, als geen ander. Het fonds hecht misschien daarom wel zo aan zijn zelfstandigheid. “Een ondernemingspensioenfonds biedt het bedrijf een mooie eigen arbeidsvoorwaarde, is flexibel en hoeft helemaal niet de duurste oplossing te zijn.” Meer . . . 

Het is zwaar weer voor pensioenfondsen. Door de voortdurend dalende rente en de malaise op de aandelenbeurzen slinken de financiële buffers meer en meer. Naast de economische tegenwind is er de begin vorig jaar ingestelde Pensioenwet die veel eisen stelt. Eén van die eisen betreft de communicatie naar slapers. Zij moeten eens in de 5 jaar een brief van het pensioenfonds krijgen met daarin het bij het fonds opgebouwde pensioen. Wat moeten en willen de pensioenfondsen met hun slapers? Meer . . . 

— Mathijs van Gool, directeur van pensioenfonds SCA Hygiene Products Nederland.

Met de invoering van de Pensioenwet is ook de regelgeving met betrekking tot de principes van goed pensioenfondsbestuur van kracht geworden. De Nederlandsche Bank geeft de fondsen drie jaar de tijd om hun intern toezicht op orde te krijgen.Veel fondsen kiezen voor het instellen van een visitatiecommissie. Ondernemingspensioenfonds SCA Hygiene Products Nederland heeft dit traject inmiddels doorlopen. Meer . . . 

Britten krijgen van oudsher met de paplepel ingegoten dat ‘bricks and mortar’, ofwel stenen en cement, hun beste spaarpotje voor de oudedag is. Hoewel de kredietcrisis rake klappen uitdeelt aan de internationale vastgoedmarkt, blijven Nederlandse pensioenbedrijven het belang inzien van een gedegen onroerend goed-portefeuille. Ze steken bijna 11 procent van hun beleggingen in ‘bricks and mortar’, hetzij direct (door zelf gebouwen te kopen), hetzij indirect (door te beleggen in beursgenoteerde of private vastgoedfondsen). Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

'Yes we can', denkt Jan Bertus Molenkamp. Hij bespreekt in deze npn het boek 'Foundation & Endowment Investing, Philosophies and strategies of top investors and institutions' Meer . . . 

— Albert Akkerman, CEO van SPF Beheer

Turbulente tijden zijn het voor de pensioenwereld. De beurzen zijn in mineur waardoor dekkingsgraden dalen. Er is discussie over beleggen in eigen beheer dan wel kiezen voor indexfondsen omdat het toch onmogelijk is de markt op lange termijn te verslaan. De roep om verdere versobering van pensioenregelingen groeit omdat het allemaal te duur dreigt te worden. Tom Gordijn spreekt met Albert Akkerman, CEO van SPF Beheer, die ondanks alles de kalmte bewaart. Meer . . . 

De internationale kredietcrisis houdt de financiële sector sinds de zomer stevig in zijn greep. De aandelenkoersen van banken en verzekeraars zijn flink onderuitgegaan uit zorgen over de impact van de crisis. Pensioenfondsen voelen de druk op hun dekkingsgraad. Maar vergeleken met de vorige financiële crisis in 2001-2003 staat de sector er dankzij het Financieel Toetsingskader veel robuuster voor, zo leert een rondgang door Maaike Veen. Meer . . . 

— Chris Verhaegen van de Europese pensioenkoepel

De European Federation for Retirement Provision (EFRP) behartigt al ruim een kwart eeuw de verschillende pensioenbelangen van de Europese lidstaten. Anke Claassen praat met Chris Verhaegen, de secretaris-generaal van de Europese pensioenkoepel, over gezonde concurrentie tussen lidstaten, de rol van de Europese toezichthouders en over de toekomstige speerpunten van de EFRP.

Meer . . . 

— Anne-Marie Munnik, Strategie en Research van Mn Services

De Zembla-documentaire ‘Het clusterbomgevoel’ lanceerde het maatschappelijk- verantwoord-beleggen-vraagstuk naar de bovenste plek op de agenda’s van pensioenfondsbesturen. Anke Claassen peilt de stand van zaken bij verschillende spelers in de markt één jaar na de beruchte uitzending.

Meer . . . 

De gepensioneerden van Unilever in Nederland slepen hun pensioenfonds Progress voor de Ondernemingskamer van het Gerechtshof in Amsterdam. Zij zijn het niet eens met de manier waarop het fonds de indexering toepast. Mirjam Brinks zoekt uit of ze kans van slagen hebben bij de rechter. Meer . . . 

— Ruud Hendriks, Goldman Sachs Assets management

De wereldwijde kredietcrisis bewijst eens te meer hoe belangrijk risicomanagement is. Één van de taken van fiduciair management (FM) is om pensioenfondsen een totaalbeeld van hun risico’s te geven, stelt fiduciair managementdeskundige Ruud Hendriks. Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

Jan Bertus Molenkamp bespreekt een bundeling van het werk van James Montier, die zich al jaren verdiept in de psyche van de belegger: 'Behavioural Investing, a Practitioner's Guide to Applying Behavioural Finance,' Wiley & Sons, ISBN 9780470516706. Een boek over beleggen dat je eerst confronteert met je eigen menselijkheden, om daarna weer na te denken over hoe te beleggen. Meer . . . 

Oktober 2006 was het door pensioenfonds VolkerWessels opgerichte beleggingsplatform First Liability Matching een feit. Met dit initiatief gooide het fonds op de npn-prijsuitreiking al hoge ogen: Het won de 'best practice' prijs voor het beleggingsbeleid voor fondsen kleiner dan tien miljard euro. Anke Claassen vraagt directeur Rob Kragten en hoofd financiën en administratie Jaap de Jong naar het reilen en zeilen binnen het fonds nu de rust na drie drukke jaren is wedergekeerd. Meer . . . 

— Leen Meijaard, managing director Benelux bij Blackrock.

Nu de verplichtingen worden gewaardeerd op marktwaarde, nemen pensioenfondsen bij hun vermogensbeheer steeds nadrukkelijker de pensioenfondsbalans als uitgangspunt. Maar hoe wijd verbreid is dit integrale balansbeheer nu werkelijk? Een jaar na invoering van het FTK maakt Mariska van der Westen de balans op.

De invoering van het FTK per 1 januari 2007 heeft volgens deskundigen een aanzienlijke impact gehad op het vermogensbeheer van pensioenfondsen. Het nieuwe financiële toetsingsregime volgt een ALM-achtig model: De kasstromen die uit de beleggingen worden gehaald, moeten congruent lopen met de uitkeringsstroom naar het deelnemersbestand. Meer . . . 

Integraal balansbeheer vereist een omslag in het denken van pensioenfondsen, en een dergelijke omslag voltrekt zich in drie stappen, vertelt Marc van Heel, directeur Business Development Benelux bij Pimco: Meer . . . 

— Francis Fernandes, Hoofd Pensions Actuarial bij Citi

In het Verenigd Koninkrijk houden ze de gemoederen al enige tijd bezig: 'pension fund buyouts'. Nu de markt voor pensioenfondsovernames flink van de grond begint te komen, toont ook de rest van Europa - waaronder Nederland - belangstelling voor het concept. Mariska van der Westen ging praten met een pensioenfondsopkoper. Meer . . . 

Door het politieke gekrakeel over toetreding tot de Europese Unie wordt het nog wel eens over het hoofd gezien, maar de Turkse aandelenbeurs behoorde vorig jaar tot de best presterende opkomende aandelenmarkten in de wereld. Geen wonder dat nogal wat analisten Turkije begin dit jaar tipten tot outperformer. Kan Turkije ook in de internationale kredietcrisis haar imago van 'boom and bust' economie definitief achter zich laten? Maaike Veen doet verslag. Meer . . . 

Op 22 januari kwamen deskundigen uit de pensioensector bijeen in Amsterdam, om zich op uitnodiging van npn te buigen over 'fiduciair vermogensbeheer'. Een verslag van Mariska van der Westen. Meer . . . 

De rondetafelgenoten zijn het eens dat toezicht op de fiduciair beheerder belangrijk is uit hoofde van 'good pension fund governance'. Voor het pensioenfonds is dit een middel om zeker te stellen dat de manager binnen het beleidskader blijft en goed werk levert en dat het pensioenfondsbestuur daarmee aan zijn verantwoordelijkheden voldoet en de regie en controle behoudt. Meer . . . 

Vastrentende Waarden liet in december een licht negatief rendement zien van -0,3%. Dit resultaat kwam volledig op het conto van Euro Beleggingen, aangezien de categorie Internationale Obligaties geen rendement realiseerde in de laatste maand (0,0%). Het jaarrendement op Vastrentende Waarden kwam uit op 1,3%. Meer . . . 

npn's periodieke enquête onder pensioenfondsen schetst een weinig rooskleurig beeld. De pensioensector is somber gestemd over de economische groei en van Amerikaanse en Europese aandelenmarkten verwacht men weinig goeds. Meer . . . 

Op 4 december tijdens npn's tweede jaarlijkse congres voor de pensioenwereld, de PensioenfondsTop, beantwoordden de toezichthouders DNB en AFM 'live' vragen vanuit de pensioensector. Mariska van der Westen doet verslag. Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

Een cartoon uit 1997 maakt duidelijk hoe belangrijk Alan Greenspan werd geacht. Een man knielt voor zijn bed en bidt: “En laat Alan Greenspan de dingen accepteren die hij niet kan veranderen en geef hem de moed om die dingen te veranderen die hij kan veranderen en de wijsheid om het verschil te zien.” Jan Bertus Molenkamp bespreekt Greenspan's autobiografie, 'The age of turbulence; adventures in a new world',

ISBN 9781594201318. Meer . . . 

— Sijb Bartlema, CIO van SAMCo

Terwijl alom wordt getwijfeld aan de allure van Nederland als vestigingsland, worden de beleggingen voor pensioenfondsen van Royal Dutch Shell wereldwijd beheerd vanuit Rijswijk. Mariska van der Westen neemt een kijkje bij Shell Asset Management Co, een Nederlandse vermogensbeheerder van wereldklasse. Meer . . . 

— Michelle van der Ham, customer manager, en Niels Hagemans, Vice President, Senior Customer Manager, WM Performance Services

Elke twee maanden vindt u ze weer achterin npn: de cijfers van de WM Nederlandse Pensioenfonds Index, gebaseerd op de uitkomsten van het WM Universum. Nu Nederland de verplichtingen als benchmark neemt, wordt het tijd om het Pensioenfondsuniversum van WM Company op andere leest te schoeien. Mariska van der Westen filosofeert met de performance-meters van WM over de toekomst van het universum. Meer . . . 

Het bestaansrecht van kleine pensioenfondsen wordt openlijk in twijfel getrokken. Behoren fondsen met een vermogen van minder dan 100 miljoen euro tot een uitstervende soort? Een rondgang langs vier kleine ondernemingspensioenfondsen wijst anders uit, ontdekt Gabor Mooij. Meer . . . 

— Frank de Waardt, directeur Heineken-pensioenfonds

Steeds meer pensioenfondsen besteden hun vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk uit. Anderzijds gaan er ook stemmen op om de vermogensbeheertouwtjes zelf in handen te houden. Mariska van der Westen onderzoekt de voors en tegens van uitbesteding. Meer . . . 

— ex-minister Bernard Bot

De Nederlandse investeringsindustrie dreigt de boot te missen, indien we er niet in slagen onze pensioenbronnen aan te wenden voor de ontwikkeling en het in stand houden van een sterke, internationaal concurrerende binnenlandse markt, zo zeggen oud-minister van buitenlandse zaken Bernard Bot en vertegenwoordigers van de Nederlandse hedgefondsindustrie. Een verslag van Steve Hays, directeur Bellier Financial. Meer . . . 

— Marc van Heel, Director of Business Development, Benelux, Pimco

Vanuit hun kantoor in Newport Beach, Californië zagen ze in januari van dit jaar de eerste hypotheekverstrekkers omvallen. De vastrentende beleggers van Pimco sloegen alarm, maar de markt wilde niet luisteren. Mariska van der Westen spreekt met Pimco's Marc van Heel over de pijn van het gelijk. Meer . . . 

Op 4 december werd in Amsterdam de tweede Nederlandse Pensioenfonds-Top gehouden, npn's jaarlijkse topcongres voor de pensioenwereld. Naarmate nominale buffers gevuld raken, stappen pensioenfondsen over de nominale drempel om zich eens temeer te richten op hun reële ambities. Meer . . . 

Een jaar geleden deed Gerard Verheij, voorzitter van de STAR-werkgroep voor goed pensioenfondsbestuur, in npn een dringend appèl op de sector om serieus werk te maken van de implementatie van de STAR-code. Hoe staan de zaken er een jaar later voor? Mariska van der Westen vraagt hem om een update. Meer . . . 

Vastrentende Waarden lieten in oktober in tegenstelling tot de maand daarvoor een positief rendement zien (0,5%). De bijdrage hiervoor werd geleverd door Euro Obligaties met een indexrendement van 0,7%. Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

Dr. Anton van Nunen is al enige tijd als consultant betrokken bij het begeleiden van fiduciaire trajecten. Hij heeft veel fiduciaire partijen gezien, onderzocht en eveneens een aantal partijen live meegemaakt na aanstelling door een pensioenfonds of verzekeraar. Derhalve bevindt hij zich in een goede positie om over dit onderwerp één en ander te berde te brengen. Een recensie van Jan Bertus Molenkamp. Meer . . . 

— Otto Veldt, Guus Wouters en Dick van Hal, directieleden van Syntrus Achmea

PVF Achmea en Interpolis hebben hun pensioenbedrijven met elkaar versmolten. Vanaf 1 januari 2008 combineert de nieuwe organisatie onder de naam 'Syntrus Achmea' diensten als pensioenadvisering en uitvoering, vermogensbeheer en vastgoedbeleggingen. Grootschalige dienstverlening met een hoogst persoonlijke noot: Mariska van der Westen maakt kennis met een speler van formaat die geen pensioenfabriek wil zijn. Meer . . . 

— Ton Zimmerman, directeur Stichting Nedlloyd Pensioenfonds

Zeebonken en varensgasten varen liefst hun eigen koers. Als rechtgeaard zeevaartsfonds is Stichting Nedlloyd Pensioenfonds dan ook graag kapitein op eigen schip. Maaike Veen monstert aan voor een rondvaart. Meer . . . 

— Jeroen Steenvoorden, directeur van het pensioenfonds voor de Medisch Specialisten (SPMS)

Ook aan de beroepspensioenfondsen is de nieuwe wet- en regelgeving bepaald niet onopgemerkt voorbij gegaan. Wat brengt de Pensioenwet teweeg in beroepspensioenfondsenland? Mariska van der Westen vraagt het aan Jeroen Steenvoorden, directeur van het pensioenfonds voor de Medisch Specialisten (SPMS). Meer . . . 

— Alexander Wynaendts, Chief Operating Officer Aegon

Aegon start in samenwerking met de Roemeense bank Banca Transilvania het privépensioenfonds Vital. Dit in aanloop naar een wet die pensioensparen voor Roemenen verplicht stelt per 2008. Anke Claassen zet haar tanden in deze joint venture en verdiept zich in de pensioenen in het land van Dracula. Meer . . . 

— Stefan Baecke, partner Primary Investment Management

Wereldwijd beleggen in landbouwgrond was tot voor kort nauwelijks mogelijk, maar Mariska van der Westen laat zich vertellen dat hierin verandering komt. Boerenzoon en vermogensbeheerder Stefan Baecke heeft een landbouwfonds voor institutionele beleggers opgericht: Hij gaat rendement verbouwen.

Rendement van de koude grond

“Eigenlijk is landbouwgrond iets zo fundamenteels, dat het de basis zou moeten vormen van elke beleggingsportefeuille,” vindt Stefan Baecke. “Andere assetklassen zijn uiteindelijk slechts afgeleiden. Alles begint met grond.” Meer . . . 

De krapte op de kredietmarkt creëert een nieuw paradigma op de Europese vastgoedbeleggingsmarkt: kopers met 'leverage' maken plaats voor beleggers met eigen vermogen. Deze situatie schept kansen voor scherpzinnige beleggers. Steve Hays, directeur Bellier Financial, vraagt twee experts naar de vooruitzichten voor vastgoed na het tumult deze zomer op de kredietmarkten. Meer . . . 

Europa is druk doende het solvabiliteitsregime voor verzekeraars, Solvency II, op te stellen. In Nederland bestaat bezorgdheid dat het nieuwe Europese solvency-kader voor verzekeraars ook op pensioenfondsen van toepassing worden. Moet de pensioenwereld wakker liggen van Solvency II? Mariska van der Westen gaat te rade bij drie experts. Meer . . . 

— Sikko van Katwijk, bestuursvoorzitter van Pensioenfonds Citigroup

Op 1 november gaat de Europese richtlijn voor financiële markten 'live'. De gevolgen van de MiFID-richtlijn zullen dramatisch zijn, voorspelt Citi's Sikko van Katwijk aan Mariska van der Westen: “De hele handel gaat op de schop.” Meer . . . 

Op 4 december vindt de tweede Nederlandse Pensioenfonds-Top plaats, npn's jaarlijkse topcongres voor de pensioenwereld. Het thema dit jaar: 'Pensioenfondsen over de drempel'. Meer . . . 

Het rendement van Vastrentende Waarden in september (-0,4%) werd vooral beïnvloed door Internationale Obligaties. Hierbij was de koersontwikkeling van de Amerikaanse dollar ten opzichte van de euro wederom de dominante factor. Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

De auteur, Richard Bookstaber, was verantwoordelijk voor het risicomanagement bij grote investment banks zoals Salomon Brothers en Morgan Stanley, maar ook bij hedge funds als Moore Capital Management. Als geen ander is hij in staat om een aantal zaken van binnenuit, uit het hart van het financiële systeem, te beschrijven. Hij was een speler opererend in het centrum van verschillende crises (o.a. 1987, 1998 LTCM en de internet bubble). Meer . . . 

— Peter Eenshuistra, directeur van de adviescommissie beleggingen van het Pensioenfonds voor de Predikanten

Tot voor kort vielen predikanten- en emeriteringsfondsen niet onder de pensioenwetgeving. Aan die uitzonderingspositie is een einde gekomen op 1 januari van dit jaar, toen de nieuwe Pensioenwet van kracht werd. Anke Claassen vroeg het Pensioenfonds Predikanten hoe het bevalt om onder aards toezicht te staan. Meer . . . 

— Naïm Abou-Jaoudé, voorzitter van het Uitvoerend Comité van Dexia Asset Management

Tot voor kort hielden institutionele beleggers en vermogensbeheerders zich slechts marginaal bezig met verantwoord beleggen. Een uitzondering is Dexia Asset Management, dat al elf jaar actief is op gebied van SRI. Mariska van der Westen toog naar België voor een duurzaam en verantwoord gesprek. Meer . . . 

— Marcel Andringa, hoofd investeringsstrategie bij SPF beheer

Micro-kredieten spreken tot de verbeelding, maar zijn vaak te ‘micro’ om substantieel in te investeren. SPF Beheer heeft daar wat op gevonden: Door samen te werken met het Koninklijk Instituut voor de Tropen kan pensioengeld rechtstreeks worden belegd in kleinschalige projecten met groot potentieel. Mariska van der Westen laat zich voorlichten over jatrophanoten en biodiesel. Meer . . . 

— Ronald Wuijster, hoofd Strategie en Research bij ABP

Op een rustige zondagavond in maart slingerde het televisieprogramma Zembla schokkende beelden de Hollandse huiskamers binnen: pensioenfondsen die zich als hongerige geldwolven verrijken aan akelig oorlogstuig en arme kindertjes. De werkelijkheid ligt genuanceerder. Hoe gaan pensioenfondsen ‘in het echt’ om met maatschappelijk verantwoord beleggen, en tegen welke uitdagingen loopt de sector aan? Mariska van der Westen brengt de nuances voor u in kaart. Meer . . . 

Er zijn verschillende manieren waarop institutionele beleggers om kunnen gaan met verantwoord beleggen. Op basis van negatieve selectiecriteria kan men bepaalde beleggingen uitsluiten. Meer . . . 

Voor veel pensioenfondsen, die door de verscherpte regelgeving toch al de handen vol hebben, betekent maatschappelijk verantwoord beleggen een aanzienlijke taakverzwaring. Meer . . . 

Of men zich nu bedient van uitsluiting, positieve selectie of enig ander instrument, maatschappelijk verantwoord beleggen staat of valt met de beschikbaarheid van betrouwbare informatie over de activiteiten van ondernemingen. Meer . . . 

— Rients Abma, directeur Eumedion

Op 23 april presenteerden Eumedion en de Nederlandse Corporate Governance Stichting de resultaten van een onderzoek naar de wijze waarop institutionele beleggers zoals pensioenfondsen zich inzetten voor goed ondernemingsbestuur. Het goede nieuws is dat men zich meer bewust is van zijn verantwoordelijkheid als aandeelhouder. Het slechte nieuws is dat de aandeelhoudersbetrokkenheid vooral symbolisch is. Mariska van der Westen vroeg Eumedion-directeur Rients Abma naar de conclusie: Men heeft de mond vol van goed bestuur, maar in de praktijk blijft het vaak bij woorden. Meer . . . 

— Henri Lepoutre, Hewitt Associates

Governance heeft ook in de pensioensector zijn opwachting gemaakt met het rapport ‘Principes voor goed pensioenfondsbestuur (Pension Fund Governance)’ van de Stichting van de Arbeid van december 2005. Henri Lepoutre en Dries Nagtegaal, beiden werkzaam bij Hewitt Associates B.V., zetten de haken en ogen van goed intern toezicht op een rijtje. Meer . . . 

— Harry Kat, professor aan de City University London

Op 23 mei kwamen deskundigen en pensioenprofessionals op uitnodiging van npn samen in Amsterdam om tijdens het congres ‘PensioenPerspectief: Alternatieve beleggingen’ de voetangels en voordelen van alternatieve categorieën in kaart te brengen vanuit het perspectief van pensioenfondsen. Mariska van der Westen doet verslag van een alternatieve dag. Meer . . . 

Nederlandse pensioenfondsen investeren nog steeds zeer beperkt in hedgefondsen, maar ondanks de risicovolle reputatie van de categorie komt daar langzaam verandering in. Maaike Veen liet zich bijpraten door de deskundigen. Het is zaak om in een fund-of-hedge funds te beleggen, adviseren zij. Die bieden pensioenfondsen diversificatie van de beleggingsportefeuille en het grote voordeel van een lage tot soms negatieve correlatie met aandelenbeleggingen.

Meer . . . 

De categorie Vastrentende Waarden behaalde over april – net als de maand daarvoor – een rendement van -0.4%, waardoor het rendement over de eerste vier maanden van het jaar op -0,1% uitkwam. Meer . . . 

— Almar Rietberg, senior fiduciair manager bij Kempen Capital Management

De belangstelling voor fiduciair beheer onder institutionele beleggers neemt toe. Tegelijkertijd hebben marktpartijen niet stilgezeten en er melden zich voortdurend nieuwe aanbieders aan. Volgens sommigen is er zelfs sprake van wildgroei, en zien we straks door de fiduciaire bomen het bos niet meer. Staat fiduciair voor minder zorgen, of juist meer? Mariska van der Westen ging op zoek naar het vertrouwen in fiduciair beheer. Meer . . . 

— Oscar Vermeulen

Fiduciair beheer wordt doorgaans gepresenteerd als een totaaloplossing waarbij pensioenfondsen het gehele vermogensbeheertraject uitbesteden. Een kleine partij gooit fiduciair beheer echter over een andere boeg: Mariska van der Westen sprak met Altis, aanbieder van ‘fiduciaire insourcing’. Meer . . . 

— Patrick Dunnewolt, executive director business development voor de Benelux en Ruud Hendriks, co-head Sales voor Europa, Midden-Oosten en Afrika

Goldman Sachs AM kreeg in 2002 het allereerste fiduciaire mandaat in Nederland toegewezen. Vijf jaar en vele mandaten later is het concept in de markt danig gemuteerd, maar GSAM houdt onverstoorbaar vast aan het originele model. Mariska van der Westen in gesprek met een eigenwijze fiduciair.

Meer . . . 

— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Kapital Management

Zeker geen gemakkelijke oplossing Meer . . . 

— Leo Witkamp, algemeen directeur Pensioenfonds PNO Media

In het Hilversumse hart van omroepland, in het voormalige NCRV-gebouw en op een steenworp afstand van Endemol, zetelt media-pensioenfonds PNO. Het bedrijfstakpensioenfonds voor de media viert dit jaar zijn 60e verjaardag. Mariska van der Westen toog naar Hilversum voor een kijkje achter de schermen. Meer . . . 

— Sikko van Katwijk, bestuursvoorzitter van Pensioenfonds Citigroup

Stichting Pensioenfonds Citigroup staat al sinds 1966 stevig geworteld in de Nederlandse pensioenpolder. Maar het pensioenfonds kijkt verder dan de landsgrenzen. Mariska van der Westen sprak met Sikko van Katwijk, bestuursvoorzitter, over de grote plannen van een klein fonds: “Het Nederlandse pensioenfonds is niet meer dan een tussenoplossing. De volgende stap is Europa; en dan de wereld.” Meer . . . 

— Peter J.C. Borgdorff, directeur VB

Op 4 december presenteerde de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) het boek ‘Kosten en baten van collectieve pensioensystemen’. Mariska van der Westen sprak met VB-directeur Peter J.C. Borgdorff over de meerwaarde van collectieve regelingen en over de mogelijkheden van pensioen in natura. Meer . . . 

— George Möller - CEO Robeco

Robeco is erop gebrand zijn reputatie op het gebied van energiek gespecialiseerd vermogensbeheer nieuw leven in te blazen en is van plan dit te doen door acquisities. Deze honger wordt verder versterkt door een toenemende winstgevendheid, die ten dele veroorzaakt wordt door het minimaliseren van de kosten. George Möller, de CEO van de onderneming, spreekt met Thomas Escritt over de plannen voor de toekomst. Meer . . . 

— Gerard Roelofs, partner bij consultant Watson Wyatt, vergelijkt ‘matchen’ met een levensverzekering.

Het verschil in rentegevoeligheid tussen beleggingen en verplichtingen speelt menig pensioenfonds parten. Over de vraag of het durationgat nu wel of niet gedicht moet worden, wordt in pensioenland heel verschillend gedacht. To match or not to match, that’s the question. Mariska van der Westen verdiepte zich voor u in het duratie-dilemma. Meer . . . 

— Maarten van Ginkel, accountant bij PricewaterhouseCoopers

Het nieuwe Financieel Toetsingskader zet pensioenfondsen ertoe aan om het renterisico af te dekken, en te zoeken naar manieren om de durationkloof tussen verplichtingen en vermogen zoveel mogelijk te dichten. Dat geldt voor verplichte bedrijfstakpensioenfondsen niet anders. Maar wat voor consequenties heeft dit voor de z-score? Een bijdrage van Erik Martens, directeur Bpf AVH; Maarten van Ginkel, accountant bij PricewaterhouseCoopers en Kees Zweekhorst jr., directeur van de Stichting Performance. Meer . . . 

Aan de overzijde van het Kanaal pakt men de kloof tussen verplichtingen en beleggingen anders aan dan in Nederland. Waarin zitten ‘m de verschillen? Mariska van der Westen vroeg het aan Duncan Rankin, Product Specialist Director bij Threadneedle. Meer . . . 

— Sikko van Katwijk, bestuursvoorzitter van Pensioenfonds Citigroup

De Stichting Grafische Bedrijven (GBF) heeft met ingang van 1 januari jongstleden Altis Investment Management aangesteld als multi-managementadviseur. Het mandaat sluit aan bij de strategische keuze van het Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) om het merendeel van de aandelenportefeuille in een multi-managerstrategie te gaan beheren, maar tegelijkertijd de interne know-how te bewaken en uit te breiden. GBF kiest daarmee voor fiduciaire ‘insourcing’ in plaats van outsourcing. Anke Claassen vroeg Dirk Wieman, Directeur Beleggingen van GBF, wat deze benadering inhoudt. Meer . . . 

December jongstleden maakten State Street Global Advisors (SSgA) en Stichting Pensioenfonds ABP (ABP) bekend hun strategische partnerschap Global Alliance uit te breiden met 100 miljoen dollar aan acquisitiegeld en 1 miljard dollar aan startkapitaal. npn vraagt Paul Spijkers, CIO Alternatieve Beleggingen van ABP en Jared Chase, voorzitter van Global Alliance naar de toekomstplannen. Meer . . . 

In de afgelopen jaren heeft het weer zich ontwikkeld van cliché-gespreksonderwerp tot interessante beleggingscategorie. Mariska van der Westen sprak met weerman Alex Schippers, hoofd van ABN Amro’s weerderivatendesk, over de vooruitzichten. Meer . . . 

Aan de duizelingwekkende groei van de Chinese economie met groeipercentages van meer dan 10% komt voorlopig geen einde. De Chinezen worden steeds rijker en gaan steeds meer consumeren. Volgens analisten zal consumptie straks de motor zijn van de groei. Maaike Veen peilde de stemming onder China-kenners: “Het is niet onwaarschijnlijk dat China in dertig jaar tijd de grootste economie van de wereld is.” Meer . . . 

— Stefan Cornelissen, Prudential M&G

Pensioenfondsen kijken steeds vaker naar infrastructuurfondsen als een interessante beleggingscategorie. Hebben we met een nieuwe hype te maken? Stefan Cornelissen, verantwoordelijk voor de Nederlandse institutionele activiteiten van de Britse vermogensbeheerder Prudential M&G, schrijft deze bijdrage op eigen titel. Meer . . . 

De International Accounting Standards Board, IASB, geeft de voorkeur aan onmiddellijke inaanmerkingneming van actuariële winsten en verliezen van defined-benefitregelingen in de winst– en verliesrekening. Stephen Bouvier doet verslag. Meer . . . 

— Rob Bauer, hoogleraar Institutionele Beleggers aan de Universiteit van Maastricht en tevens Academic Director van de Netspar-UMBS Academy

In maart lanceren Netspar en de Universiteit van Maastricht een educatief programma voor professionals in de pensioenfondssector. Geen ordinaire bijscholingscursus maar een academisch traject van hoog niveau: de bedoeling is om een kenniscentrum te vormen van internationale allure. Mariska van der Westen ging op cursus in ‘pension Valley aan de Maas’ en liet zich bijspijkeren door Rob Bauer, Hoogleraar Institutionele Beleggers aan de Universiteit van Maastricht. Meer . . . 

De NPFI toont een rendement van 7,2% over het jaar 2006 inclusief de effecten van valuta-afdekking. De bijdrage van de afdekking van valuta’s aan het behaalde totaalrendement is daarbij dit jaar aanzienlijk met een impact van 1,4%. Mede vanwege de stijgende rentetarieven hebben vooral Aandelen en Onroerend Goed aan dit positieve jaarrendement bijgedragen. Gezien het totaalrendement van de NPFI van slechts 0,5% over het eerste half jaar kan daarbij worden geconcludeerd dat het positieve jaarrendement vooral in de tweede helft van het jaar is bewerkstelligd. Meer . . . 

De maand november liet een bescheiden positief rendement zien voor de NPFI. Het maandrendement bereikte 0,3% onder de positieve invloed van valuta-afdekkingsstrategieën. Meer . . . 

Eén van de grootste bezwaren tegen de z-score is dat de performancetoets negatief kan uitvallen terwijl de beleggingsresultaten goed zijn. Bedrijfstakpensioenfonds AVH (Agrarische en Voedselvoorzieningshandel) ondervond dit aan den lijve. Op verzoek van npn legde Erik Martens, directeur Bpf AVH, de case van zijn pensioenfonds uit samen met Martin de Gelder, actuaris bij Hewitt Associates, Maarten van Ginkel, accountant bij PricewaterhouseCoopers en Kees Zweekhorst jr., directeur van de Stichting Performance. Mariska van der Westen vroeg hoe het zit: Is men de z-score zat? Meer . . . 

PME, het bedrijfstakpensioenfonds voor de Metalektro, kondigde in oktober zijn besluit aan om 270 miljoen euro te investeren in 300 km2 bosterrein in de VS – meer dan al het bos in Nederland. Pirkko Juntunen onderzocht de mogelijkheden van duurzaam hout, een nieuwe assetklasse voor Europese pensioenfondsen. Meer . . . 

Aan pensioencongressen geen gebrek: De agenda’s van de pensioenwereld staan bol van de bijeenkomsten. Elke week is er wel een seminar over deze of gene assetcategorie of beleggingsstrategie. ‘De Nederlandse Pensioenfonds-Top’ bleek echter van een geheel ander kaliber. Meer . . . 

Met het oog op de naderende invoering van het FTK is voor pensioenfondsen – naast durationverlenging van de vastrentende waarden – de verdere diversificatie van de beleggingsportefeuille een belangrijke actuele ontwikkeling. In dit artikel beschrijven Phil Page en Pieter Kraan, investment consultants bij Hewitt Associates, de voornaamste aspecten van infrastructuurbeleggingen, een relatief nieuwe beleggingscategorie die een aantrekkelijke toevoeging kan zijn aan de portefeuille van pensioenfondsen. Meer . . . 

Fair Value and Pension Fund Management is samengesteld door Niels Kortleve (PGGM), Theo Nijman (Universiteit Tilburg) en Eduard Ponds (ABP) (Elsevier Science, 2006). Naast de redacteurs hebben een aantal vermaarde auteurs een bijdrage geleverd, waaronder Jon Exley, Keith Ambachtsheer en Zvi Bodie. In het boek wordt een schets van de huidige situatie van (Nederlands) pensioenfondsmanagement gegeven en worden de ‘fair value’-principes en -technieken uit de doeken gedaan. Daarnaast wordt een aantal praktijkvoorbeelden gegeven, waarmee nieuwe inzichten worden getoond. Meer . . . 

In een gezamenlijke aanbeveling roepen de koepelorganisaties Opf en VB pensioenfondsen op om transparantie te bedingen in de vergoeding die aan effectenhuizen wordt betaald. Het liefst zouden de koepels zogenaamde ‘soft dollar’-arrangementen helemaal uit het straatbeeld zien verdwijnen. Moeten we vanaf nu hard zijn voor zachte dollars? Mariska van der Westen vroeg het voor u na. Meer . . . 

— Peter Borgdorff, Vereniging voor Bedrijfstakpensioenfondsen

De overheid speelt al enige tijd met de gedachte om uitbesteding voor pensioenfondsen verplicht te stellen. Experts menen dat het ministerie van Financiën met een radikaal plan komt dat de sociale partners buiten spel zet en de pensioenfondsen zonder pardon inlijft bij het verzekeringswezen. Bram van den Oever ging poolshoogte nemen. Meer . . . 

— Nijssen: “Consolidatie is onontkoombaar”

Nederland telt ongeveer 100 bedrijfstakpensioenfondsen en 600 ondernemingspensioenfondsen. Vooral die laatste categorie is de laatste jaren sterk in aantal afgenomen. Jan Nijssen bespreekt de sterke consolidatietendens in de pensioensector. Meer . . . 

De discussie over de invoering van het Financieel Toetsingskader (FTK) en het toezicht door De Nederlandse Bank lijkt naar alle tevredenheid te zijn afgerond. Directeur Gerard van Dalen van pensioenfonds PME vindt het tijd dat de Sociale Verzekeringsbank als uitvoerder van de AOW ook onder het toezicht van De Nederlandse Bank en de Autoriteit Financiele Markten komt te vallen. Meer . . . 

Beursgenoteerd vastgoed is te duur. Toch is het geen goed idee om de vastgoedbeleggingen terug te schroeven, vinden experts: het moet niet minder, maar anders. Bram van den Oever vroeg om uitleg.

Meer . . . 

Het is lente en de z-scoretoetsen staan weer in bloei. Maar meten deze instrumenten wel datgene wat de premiebetaler wil weten? Jan Bertus Molenkamp, senior fiduciair manager bij Kempen Capital Management en Kees Zweekhorst senior, directeur van Stichting Performance, gaan op onderzoek. Meer . . . 

npn vroeg zijn lezers vragen samen te stellen voor de toezichthouder de Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financicële Markten (AFM). De vragen en antwoorden presenteren wij hieronder. Meer . . . 

Volgens DNB kan Nederland zich als vestigingsland voor pensioenfondsen prima meten met landen als Ierland en Luxemburg. Bij buitenlandse instellingen op zoek naar de ideale vestigingsplaats is ons land echter vooralsnog geen populaire pensioenbestemming. Hoe aantrekkelijk is Nederland? Mariska van der Westen ging op zoek naar het pensioenparadijs. Meer . . . 

Na meer dan 50 jaar krijgt Nederland een nieuwe pensioenwet om de regelgeving aan te passen aan een sterk veranderde samenleving. De wet is broodnodig, maar de regering moet niet te veel willen regelen, zo waarschuwen de Stichting voor de Arbeid en pensioenfondsen in de consultatieronde. Door Maaike Veen. Meer . . . 

Het kortetermijndenken dat er met het nieuwe Financiële Toetsingskader (FTK) en IFRS ingeslopen is heeft veel mensen in de pensioenwereld aan het denken gezet. Sommigen vermoeden dat de veranderingen een zodanige impact gaan hebben dat pensioenfondsen als bedrijf moeten gaan opereren. Bram van den Oever bekijkt deze nieuwe trend nader. Meer . . . 

Uit de definitieve cijfers van de WM Company blijkt dat Nederlandse pensioenfondsen het met een gemiddeld rendement van 14,8% over 2005 heel goed gedaan hebben. Meer . . . 

Het is altijd fijn om de eerste te zijn. Wim Blaasse, managing director van Dutch Infrastructure Fund (DIF), kan dat bevestigen. DIF is het eerste beleggingsfonds in Nederland dat instellingen de mogelijkheid biedt geld te verdienen aan de bouw of renovatie van autowegen, ziekenhuizen, overheidsgebouwen en dergelijke langlopende projecten. Meer . . . 

De voorlopige cijfers van WM Performance Services laten voor de Nederlandse Pensioen Fonds Index (DPFI) voor 2005 een redelijk goede performance zien. Inclusief onroerend goed schat WM dat het gemiddelde rendement rond de 14.7% ligt. Dit zou het derde achtereenvolgende jaar zijn dat Nederlandse pensioenfondsen een bovengemiddeld rendement hebben behaald.

Meer . . . 

Als vervolg op de bekende z-score heeft de Stichting Performance een nieuwe score ontwikkeld: de P-square score.  Met genoegen presenteert npn de nieuwe score. Dit stuk is geschreven door de Stichting Performance.

Meer . . . 

De nieuwe internationale accountingstandaard heeft alleen betrekking op ondernemingen en laat pensioenfondsen dus officieel buiten schot. Maar indirect komen fondsen wel degelijk onder schot te liggen. Bram van den Oever neemt de IFRS-paradox in het vizier. Meer . . . 

International Accounting Standard 19 (IAS 19) en het nieuwe financiële toetsingskader (FTK) brengen beide pensioen in rekening. Wat zijn de verschillen tussen de beide stelsels, en wat zijn de overeenkomsten? Roland van Gaalen, vennoot en hoofd onderzoek bij Watson Wyatt Brans & Co, geeft een toelichting.

Meer . . . 

Jan Bertus Molenkamp doet verslag over Actoren in het beleggingsproces, een boek recentelijk uitgegeven door de Stichting Performance.

Meer . . . 

Nu het ‘fair value’-denken de toon aangeeft zijn veel pensioenfondsen op zoek naar creatieve oplossingen die enerzijds de grootste risico’s wegnemen, maar anderzijds wel de dekkingsgraad laten profiteren bij een rentestijging. Theo Kocken, algemeen directeur Cardano Risk Management, bespreekt de mogelijkheden. Meer . . . 

Op 16 juni 2005 nam de pensioenwereld afscheid van Jean Frijns als waarnemend voorzitter van de Directieraad en directeur vermogensbeheer bij het ABP. Bij zijn afscheid ontving hij niet alleen een koninklijke onderscheiding maar ook is er een boek uitgegeven ter gelegenheid van het afscheid. Jan Bertus Molenkamp, geassocieerd met de Vrije Universiteit Amsterdam, bespreekt het uitzonderlijke boek, ‘vergezichten’. Meer . . . 

Nu het duidelijk is dat het niet lukt om de pensioenwet en het FTK per 1 januari 2006 in te voeren, blijft het toch aftellen naar de jaarwisseling. VUT, Prepensioen en levensloop (VLP), de nieuwe pensioenwet en ook het nieuwe Financiële Toetsingskader (FTK) blijven grote dossiers voor pensioenfondsen. In het teken van deze veranderingen sprak npn met de pensioenkoepels, Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) en de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (Opf), over een aantal actuele onderwerpen. Meer . . . 

De bestuurscode voor pensioenfondsen die momenteel door de STAR wordt voorbereid kan ingrijpende gevolgen hebben voor de bestuursstructuur van pensioenfondsen. Terwijl de pensioenwereld wacht op het definitief advies van de STAR blikt Bram van den Oever vooruit. Meer . . . 

Het Defined Contribution-model staat volop in de belangstelling. Meerdere pensioenfondsen denken erover op dit systeem over te stappen. Bram van den Oever ging op onderzoek: Waar komt deze trend vandaan, en waar gaat hij naar toe?

Meer . . . 

Het FTK brengt de kosten van de pensioenregelingen in beeld. Maar pensioenfondsen moeten daarvoor wel een prijs betalen. Hoe kostbaar is het nieuwe toetsingskader? Bram van den Oever maakt de rekening op.

Meer . . . 

De kosten van het nieuwe Financiële Toetsingskader voor pensioenfondsen zitten in verschillende hoeken. Niettemin zijn er ook gevolgen voor de Nederlandse economie als geheel. Met vragen over deze gevolgen ging Bram van den Oever naar Adam Rose, Head of Derivative Sales bij ABN Amro Bank.

Meer . . . 

Pensioenvermogensbeheer is een complexe zaak die hoge eisen stelt aan organisatie en deskundigheid. Daarom wordt steeds vaker gekozen voor fiduciair beheer: een vorm van uitbesteding waarbij de zorgen rond vermogensbeheer worden toevertrouwd aan één deskundige partner die alle aspecten van het investeringsproces overziet en integreert. Een artikel geschreven door Ruud Hendriks, managing director en co-head sales voor Europa, Midden Oosten en Afrika van Goldman Sachs Asset Management.

Meer . . . 

Sommige custodians zijn van mening dat het van wezenlijk belang is om een lokale aanwezigheid te hebben op bepaalde Europese markten, terwijl anderen vinden dat toegang van op afstand ook een werkbare oplossing is voor wat bepaalde landen betreft. In ieder geval is men het erover eens dat schaalvoordelen van minder belang zijn in de mondiale markt van custodians voor pensioenfondsen. Bram van den Oever schrijft hierover. Meer . . . 

De directie heeft besloten over te stappen op een andere fondsbeheerder. Er wordt naar nieuwe beheerders gezocht en inmiddels is de persoon aangesteld – de transition manager – die de overstap (‘Transition’) zal begeleiden en uitvoeren. Meer . . . 

Veel pensioenfondsen beleggen in small en midcaps, maar er zijn ook wel fondsen die beleggen in zogenaamde ‘micro-caps’: ondernemingen met een marktkapitalisatie van minder dan 200 miljoen euro. Het gaat hierbij om aandelen die liquiditeitsproblemen met zich mee kunnen brengen en die niet eens een benchmark hebben, maar die aan de andere kant ook al goede rendementen en een geringere mate van volatiliteit hebben laten zien. Hebben we het hier over een interessante sub-categorie? Welke bijdrage kunnen micro-caps leveren aan de beleggingsportefeuille? Hugo Greenhalgh maakt de balans op.

Meer . . . 

Nu de regelgeving wordt aangescherpt en vermogensbeheer steeds complexer wordt staan kleinere pensioenfondsen op de tocht. Schaalvergroting is geen luxe meer maar noodzaak. Hoe kan een pensioenfonds zich meten met de ‘groten’ en toch zelfstandig blijven? Bram van den Oever gaat op onderzoek.

Meer . . . 

Kan het terugschroeven van de pensioenambitie naar 60 procent van het laatstverdiende salaris het pensioenstelsel in vergrijzend Nederland betaalbaar houden? Casper van Ewijk, onderdirecteur van het Centraal Planbureau (CPB), onderzoekt de mogelijkheden in een artikel gepubliceerd in 2004 door de Organisatie voor Economische Samenwerking  en Ontwikkeling (OESO). Mariska Stamenkovic geeft een overzicht.

Meer . . . 

Dick van den Oever en Jacco Koopmans van Hewitt Associates in Nederland gebruiken het voorbeeld van een fictief pensioenfonds – het npn pensioenfonds – om te laten zien hoe pensioenfondsbestuurders een standaard ‘tool’ in  combinatie met pensioenspecifieke gegevens kunnen gebruiken om het renterisco onder het FTK in kaart te brengen.

Meer . . . 

— Fredrik Vergunst, Adjunct Directeur bij Cordares Vermogensbeheer

In het afgelopen decennium heeft passief beheer bij aandelen en vastrentende portefeuilles binnen institutionele portefeuilles veel aan belangstelling gewonnen. Inmiddels wordt deze beheertechniek zelfs via beleggingsfondsen aan particuliere beleggers aangeboden. Moeten we verwachten dat over enige tijd alle beleggingsportefeuilles passief beheerd worden? En indien dit het geval mocht blijken, moeten wij ons daar zorgen over maken? In dit artikel van Fredrik Vergunst, adjunct directeur bij Cordares Vermogensbeheer, zal vanuit theoretisch oogpunt zowel naar actief als passief gekeken worden. Het zal blijken dat er een vreemde evenwichtssituatie tussen beide beheertechnieken zou moeten bestaan. In de tweede helft van het artikel wordt aangegeven hoe de institutionele beleggers op praktische wijze met beide, en mogelijk met een derde variant bij het beheer van hun portefeuilles zouden kunnen omgaan. Meer . . . 

Aandelen van opkomende markten staan weer volop in de aandacht. In de periode van 12 maanden tot aan begin augustus 2005 kwam de aandelenindex van MSCI voor opkomende markten weer boven 42 procent te staan, terwijl de all-cap benchmark van FTSE voor opkomende markten een stijging te zien gaf van niet minder dan 47,55 procent en daarmee op 442,97 punten in dollartermen uitkwam. Meer . . . 

De Nederlandse Pensioen Fonds Index (PFI) van WM Performance Services is een graadmeter voor de verwachte rendementen van een typisch Nederlands Pensioenfonds. Deze maatstaf is gebaseerd op de asset mix van het WM Universum aan het einde van het voorafgaande jaar en op de rendementen van de standaard indices.Tevens is er een scenario met valuta afdekking opgenomen. Hierbij is een deel van het valuta risico van de non-Euro investeringen (even groot als het valuta afgedekte deel in het voorafgaande jaar in het WM Universum) afgedekt.

Bestand: Index Augustus 2005    (179k)

Sinds de introductie van de z-score in 1998 heeft de score tekortgeschoten. De originele bedoeling om bedrijfstakpensioenfondsen te laten concurreren en de werkgevers de kans te geven uit het bedrijfstakpensioenfonds te stappen wanneer het niet naar behoeve heeft gepresteerd zijn niet gerealiseerd. Met het FTK op komst is de z-score meer een ergernis dan een voordeel voor pensioenfondsen.Bram van den Oever vraagt zich af hoe dit wordt veroorzaakt en wat een goed alternatief voor de z-score zou zijn? Meer . . . 

Aangezien grondstoffen in de afgelopen drie jaar een van de beste rendementen hebben behaald is het niet verrassend dat institutionele beleggers in drommen op die activa afkomen. Voor Nederlandse fondsen wordt de vraag van wel of niet in grondstoffen investeren echter een kwestie van hoe grondstoffen in het nieuwe FTK passen. Maha Khan Phillips doet verslag. Meer . . . 

Consultants op het gebied van pensioensinvesteringen moeten zich aanpassen in de investerings- en regelgevende wereld van de eenentwintigste eeuw. Liam Kennedy rapporteert over hoe Nederlandse consultants die uitdagingen tegemoet treden. Op de volgende bladzijden bieden wij een overzicht van de belangrijkste adviesbureaus en hun diensten.

Meer . . . 

Als 2004 voor Oost-Europa het feestje was dan is 2005 de kater naarmate de economische groei afneemt met het vervagen van de euforie na de toetreding. Hugo Greenhalgh komt tot de ontdekking dat hoewel Oost-Europa een ander economisch en politiek pad is ingeslagen dan Rusland, het grote land met haar overvloed van natuurlijke rijkdommen nog steeds een schaduw over de regio werpt, terwijl haar potentie als een onaangesproken consumentenmarkt unieke mogelijkheden biedt. Op pagina 33 biedt Chris Newlands een overzicht van nieuwe index-producten voor de regio. Verder staat op pagina 34 een bericht over de beleggingsmogelijkheden in Rusland, geschreven door Aaron Greenberg. Meer . . .