npn Uitgaven » 2005 » Herfst

Als één van de grootste pensioenlanden ter wereld beleeft Nederland momenteel roerige tijden. Pensioenfondsen hebben de afgelopen jaren nogal wat voor hun kiezen gekregen. De wet VUT, Prepensioen en Levensloop (VPL) komt steeds dichterbij, het nieuwe Financiële Toetsingskader heeft vorm gekregen en de code voor goed pensioenfondsbestuur blijkt ook dieper te gaan dan verwacht. Deze veranderingen zullen pensioenfondsen de komende tijd voor nog verdere uitdagingen stellen. Meer . . . 

Uitstekende bijdrage aan de Nederlandse pensioensindustrie:

• Drs Roland W. C. van den Brink, RBA AAG

Gesponsord door:

Frits Bosch, directeur Bureau Bosch asset consultancy te Nuenen

Frits Bosch is directeur van Bureau Bosch asset consultancy. Dit bureau, opgericht in 1992, begeleidt beleggers bij het oplossen van diverse vraagstukken betreffende vermogensbeheer en aanpalende zaken. Frits Bosch vervulde verschillende managementfuncties bij onder andere ABN Amro en Wereldhave. Ook was hij actief bij GIM. Frits Bosch kan bogen op vele jaren beleggingservaring. Tevens is Frits hoofdredacteur van de Nederlandse Vermogensbeheerders Gids en de Nederlandse Pensioenfonds Gids.



Lucienne Luyten, senior investment consultant bij Mercer Investment Consulting

Na haar opleiding bedrijfseconomie kwam Lucienne als portfoliomanager vastrentende waarden bij AEGON Beleggingen terecht. Ze behaalde haar RBA-titel, en werd uitgezonden naar AEGON Beleggingen in Spanje. Terug in Nederland was ze als portfoliomanager medeverantwoordelijk voor beleggingen in Japan/het Verre Oosten. Begin 1997 is ze werkzaam bij Mercer Investment Consulting als senior investment consultant en adviseert ze bedrijven en pensioenfondsen. Tevens is ze sinds 1994 lid van de Nederlandse Vereniging van Beleggingsanalisten.



Fred Nieuwland, practice leader asset consulting services bij Towers Perrin

Voor zijn start bij Towers Perrin in 2004 was Dhr. Nieuwland director of investment advice bij PensionFactory. Daarvoor was hij fondsmanager voor North American Equities en hoofd kwantitatief onderzoek bij ABP Investments. Dhr. Nieuwland startte zijn carrière in investment management als onderzoeksmanager bij Panagora Asset Management. Fred Nieuwland behaalde zijn M.Sc. in Econometrie in Tilburg en een Ph.D. in Finance in Maastricht waar hij ook als assistent-professor werkte in de finance department



Dick van den Oever, senior consultant bij Hewitt Associates

Nadat hij in 2002 voor Hewitt was begonnen om vorm te geven aan de investment practice in Nederland werd hem onlangs gevraagd deel uit te maken van het sales & account team. Van 1997 tot 2002 was van den Oever werkzaam bij een investment bank. Daar heeft hij zich met succes ingezet voot het uitbouwen van het vermogensbeheer en het ‘vermarketen’ van de bank als geheel. Voordien werkte Dick bij een grote bank in verschillende leidinggevende functies op het gebied van beleggen.



Henk Radder, senior investment consultant bij Watson Wyatt

Na in 1996 te zijn afgestudeerd als financieel econoom werkte Henk als performance- en risico-analist bij The WM Company en als researcher bij ING Investment Management. Sinds 1999 is Henk als senior consultant werkzaam bij de afdeling Investment Consulting van Watson Wyatt, Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in pension fund governance, asset & liability management, risk budgeting, liability-led investing, manager research & selectie en monitoring. Hij is lid van een tiental beleggingscommissies.

De Duitse minister van financiën (ten tijde van het schrijven dezes) Hans Eichel, uitte scherpe kritiek op hedgefondsbeheerders vanwege van hun short-sellingpraktijken. Hij draaide vervolgens om als een blad aan een boom door hedgefondsen toe te staan zich in het land te laten registreren. Meer . . . 

Binnenkort krijgen pensioenfondsen te maken met twee volledig bevoegde toezichthouders, De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM).Sommige pensioenexperts verwachten dat deze twee instanties in elkaars vaarwater zullen komen. Meer . . . 

Pensioenfonds Buhrmann heeft besloten zijn huidige pensioenadministrator, AZL, te verlaten op grond van kwaliteitsoverwegingen en heeft pensioenfonds Buhrmann voor de Bleu Sky Group gekozen. Meer . . . 

Armin Becker, directeur van de Stichting Arcadis Pensioenfonds, en Henriette Blommendal, directeur bij de Stichting Pensioenfonds Grontmij, zijn aangesteld als bestuursleden bij de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (Opf). Aldus Jeroen Steenvoorden, directeur van de Opf,worden hierdoor kleinere pensioenfondsen beter vertegenwoordigt. Meer . . . 

Op 12 september heeft de toezichthouder samen met het ministerie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid de pensioenfondsen weer wat lucht gegeven door het Financiële Toetsingskader (FTK) met een jaar uit te stellen. De reden die hiervoor werd gegeven was echter niet allesomvattend. Meer . . . 

Het groepje pensioenfondsen dat voornemens heeft om samen het levensloopproduct aan te gaan bieden verwelkomt meer pensioenfondsfondsen om zich hierbij aan te sluiten. De Stichting Spoorwegpensioenfonds, Stichting Pensioenfonds Openbaar Vervoer, Pensioenfonds PNO Media en het bedrijfstakpensioenfonds voor de Agrarische en Voedselvoorziening (AVH) hebben al concrete plannen in hun voornemens om het levensloopproduct samen aan te bieden.

Na het winnen van hun eerste Nederlandse mandaat hoopt manager of managers SEI Investments binnen drie jaar een beheerd vermogen te hebben van twee tot drie miljard Euro. SEI Investments liet eerder deze maand weten dat ze hun eerste mandaat van 265 miljoen euro hebben gekregen van de Stichting Pensioenfonds Interpay Nederland (SPIN). Volgens de manager of managers is dit echter nog maar het begin.

De Unie van Beroepspensioenfondsen (UvB) is een eigen bestuurscode aan het ontwikkelen. René Bastian, directeur van de UvB, hoopte dat het bestuur in september zou beslissen over de conceptcode. Het bestuur heeft de ontwikkelde gedragscode bij het ter perse gaan van deze editie van npn nog niet goedgekeurd. Naar alle waarschijnlijkheid valt de beslissing tijdens de volgende bestuursvergadering in november.

npn: Denkt de overheid korte termijn zekerheid en lange termijn betaalbaarheid van het pensioensysteem op een verstandige wijze en zonder verstorende elementen met elkaar te combineren?

SZW: De woorden ‘korte termijn zekerheid’ zijn niet correct. De discussie over het FTK pensioenfondsen met de Tweede Kamer, de sociale partners en De Nederlandsche Bank heeft juist geleid tot afspraken waarbij een evenwicht is gevonden tussen zekerheid en betaalbaarheid, beide op de lange termijn. Meer . . . 

Op 16 juni 2005 nam de pensioenwereld afscheid van Jean Frijns als waarnemend voorzitter van de Directieraad en directeur vermogensbeheer bij het ABP. Bij zijn afscheid ontving hij niet alleen een koninklijke onderscheiding maar ook is er een boek uitgegeven ter gelegenheid van het afscheid. Jan Bertus Molenkamp, geassocieerd met de Vrije Universiteit Amsterdam, bespreekt het uitzonderlijke boek, ‘vergezichten’. Meer . . . 

Nu het duidelijk is dat het niet lukt om de pensioenwet en het FTK per 1 januari 2006 in te voeren, blijft het toch aftellen naar de jaarwisseling. VUT, Prepensioen en levensloop (VLP), de nieuwe pensioenwet en ook het nieuwe Financiële Toetsingskader (FTK) blijven grote dossiers voor pensioenfondsen. In het teken van deze veranderingen sprak npn met de pensioenkoepels, Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) en de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (Opf), over een aantal actuele onderwerpen. Meer . . . 

Nu blijkt dat het nieuwe Financiële Toetsingskader pas in 2007 van kracht wordt, is de noodzaak om de dekkingsgraad, op basis van de marktrente te berekenen, uitgesteld. Er is echter vooralsnog weinig reden om te verwachten dat de huidige rentestand binnenkort bijtrekt, en dit betekent dat de invoering van het FTK in 2007 een flinke daling in de dekkingsgraad tot gevolg kan hebben. Meer . . . 

Minister van Sociale Zaken Aart Jan De Geus heeft hoge verwachtingen van de levensloopregeling. Wat vinden verzekeraars en pensioenfondsen? En met wat voor producten komen ze op de markt? Door Maaike Veen. Meer . . . 

De bestuurscode voor pensioenfondsen die momenteel door de STAR wordt voorbereid kan ingrijpende gevolgen hebben voor de bestuursstructuur van pensioenfondsen. Terwijl de pensioenwereld wacht op het definitief advies van de STAR blikt Bram van den Oever vooruit. Meer . . . 

Het Defined Contribution-model staat volop in de belangstelling. Meerdere pensioenfondsen denken erover op dit systeem over te stappen. Bram van den Oever ging op onderzoek: Waar komt deze trend vandaan, en waar gaat hij naar toe?

Meer . . . 

Het FTK brengt de kosten van de pensioenregelingen in beeld. Maar pensioenfondsen moeten daarvoor wel een prijs betalen. Hoe kostbaar is het nieuwe toetsingskader? Bram van den Oever maakt de rekening op.

Meer . . . 

De kosten van het nieuwe Financiële Toetsingskader voor pensioenfondsen zitten in verschillende hoeken. Niettemin zijn er ook gevolgen voor de Nederlandse economie als geheel. Met vragen over deze gevolgen ging Bram van den Oever naar Adam Rose, Head of Derivative Sales bij ABN Amro Bank.

Meer . . . 

Pensioenvermogensbeheer is een complexe zaak die hoge eisen stelt aan organisatie en deskundigheid. Daarom wordt steeds vaker gekozen voor fiduciair beheer: een vorm van uitbesteding waarbij de zorgen rond vermogensbeheer worden toevertrouwd aan één deskundige partner die alle aspecten van het investeringsproces overziet en integreert. Een artikel geschreven door Ruud Hendriks, managing director en co-head sales voor Europa, Midden Oosten en Afrika van Goldman Sachs Asset Management.

Meer . . . 

Sommige custodians zijn van mening dat het van wezenlijk belang is om een lokale aanwezigheid te hebben op bepaalde Europese markten, terwijl anderen vinden dat toegang van op afstand ook een werkbare oplossing is voor wat bepaalde landen betreft. In ieder geval is men het erover eens dat schaalvoordelen van minder belang zijn in de mondiale markt van custodians voor pensioenfondsen. Bram van den Oever schrijft hierover. Meer . . . 

De directie heeft besloten over te stappen op een andere fondsbeheerder. Er wordt naar nieuwe beheerders gezocht en inmiddels is de persoon aangesteld – de transition manager – die de overstap (‘Transition’) zal begeleiden en uitvoeren. Meer . . . 

Veel pensioenfondsen beleggen in small en midcaps, maar er zijn ook wel fondsen die beleggen in zogenaamde ‘micro-caps’: ondernemingen met een marktkapitalisatie van minder dan 200 miljoen euro. Het gaat hierbij om aandelen die liquiditeitsproblemen met zich mee kunnen brengen en die niet eens een benchmark hebben, maar die aan de andere kant ook al goede rendementen en een geringere mate van volatiliteit hebben laten zien. Hebben we het hier over een interessante sub-categorie? Welke bijdrage kunnen micro-caps leveren aan de beleggingsportefeuille? Hugo Greenhalgh maakt de balans op.

Meer . . . 

Nu de regelgeving wordt aangescherpt en vermogensbeheer steeds complexer wordt staan kleinere pensioenfondsen op de tocht. Schaalvergroting is geen luxe meer maar noodzaak. Hoe kan een pensioenfonds zich meten met de ‘groten’ en toch zelfstandig blijven? Bram van den Oever gaat op onderzoek.

Meer . . . 

Het rendement op aandelen is op lange termijn redelijk voorspelbaar en aandelen zullen in de toekomst minder renderen dan in het verleden. Ondanks het feit dat het rendement lager zal zijn dan we in het verleden gewend zijn geraakt, is dat (paradoxaal genoeg) echter geen reden om aandelen in de uitverkoop te doen.

Meer . . . 

Met het oog op de invoering van het nieuwe Financiële Toetsingskader (FTK) hebben recentelijk verschillende vermogensbeheerders, waaronder ook Robeco, zogenaamde ‘liability-driven investing’ (LDI) beleggingsoplossingen op de markt gebracht voor pensioenfondsen. Een artikel geschreven door Laurens Swinkels, Robeco Asset Management, afdeling quantitative strategies.

Meer . . . 

Professor Andrew Clare, financieel econoom en consultant bij Legal & General Investment Management, bespreekt de wisselvalligheid van de valutamarkt en onderzoekt of het afdekken van het valutarisico van buitenlandse beleggingen is aan te raden. Meer . . . 

De enorme groei van de hedgefondsen in het afgelopen decennium heeft vele gerenomeerde long only managers aan het denken gezet over de mogelijke voordelen van het short gaan als onderdeel van hun traditionele beleggingsstrategieën.  Bud Kroll, global head of structured equity bij JPMorgan Asset Management, gaat na of dit wel voordelig is.

Meer . . . 

Leen Meijaard van Merrill Lynch Investment Managers geeft een uiteenzetting van de strategische voordelen die enhanced indexing biedt in vergelijking met passieve beleggingen. Meer . . . 

Een converteerbare obligatie heeft enige kenmerken van een traditionele bedrijfsobligatie. Op beide schuldtitels worden regelmatige rentebetalingen verricht (de couponrente) en door beide wordt op de aflossingsdatum de nominale waarde aande houder terugbetaald.

Meer . . . 

De toekomst voor de Aziatische beleggingsmarkt ziet er rooskleurig uit. Jolanda de Groot, vice president bij Credit Suisse Asset Management, doet verslag over de belangrijkste positieve ontwikkelingen op de Aziatische vastgoedbeleggingsmarkten onderzoekt of men zich niet moet behoeden voor een harde landing.

Meer . . . 

De beslissing van China om de yuan te herwaarderen duidt erop dat het land eindelijk ingaat op de uitdaging de economie naar een volgende, meer volwassen fase te brengen. Maar deze eerste stap is te aarzelend en zal de voorstanders van herwaardering niet tot zwijgen brengen. Een analyse door Ruchir Sharma, managing director bij Morgan Stanley  Investment Management.

Meer . . . 

Kan het terugschroeven van de pensioenambitie naar 60 procent van het laatstverdiende salaris het pensioenstelsel in vergrijzend Nederland betaalbaar houden? Casper van Ewijk, onderdirecteur van het Centraal Planbureau (CPB), onderzoekt de mogelijkheden in een artikel gepubliceerd in 2004 door de Organisatie voor Economische Samenwerking  en Ontwikkeling (OESO). Mariska Stamenkovic geeft een overzicht.

Meer . . . 

Dick van den Oever en Jacco Koopmans van Hewitt Associates in Nederland gebruiken het voorbeeld van een fictief pensioenfonds – het npn pensioenfonds – om te laten zien hoe pensioenfondsbestuurders een standaard ‘tool’ in  combinatie met pensioenspecifieke gegevens kunnen gebruiken om het renterisco onder het FTK in kaart te brengen.

Meer . . . 

— Fredrik Vergunst, Adjunct Directeur bij Cordares Vermogensbeheer

In het afgelopen decennium heeft passief beheer bij aandelen en vastrentende portefeuilles binnen institutionele portefeuilles veel aan belangstelling gewonnen. Inmiddels wordt deze beheertechniek zelfs via beleggingsfondsen aan particuliere beleggers aangeboden. Moeten we verwachten dat over enige tijd alle beleggingsportefeuilles passief beheerd worden? En indien dit het geval mocht blijken, moeten wij ons daar zorgen over maken? In dit artikel van Fredrik Vergunst, adjunct directeur bij Cordares Vermogensbeheer, zal vanuit theoretisch oogpunt zowel naar actief als passief gekeken worden. Het zal blijken dat er een vreemde evenwichtssituatie tussen beide beheertechnieken zou moeten bestaan. In de tweede helft van het artikel wordt aangegeven hoe de institutionele beleggers op praktische wijze met beide, en mogelijk met een derde variant bij het beheer van hun portefeuilles zouden kunnen omgaan. Meer . . . 

Aandelen van opkomende markten staan weer volop in de aandacht. In de periode van 12 maanden tot aan begin augustus 2005 kwam de aandelenindex van MSCI voor opkomende markten weer boven 42 procent te staan, terwijl de all-cap benchmark van FTSE voor opkomende markten een stijging te zien gaf van niet minder dan 47,55 procent en daarmee op 442,97 punten in dollartermen uitkwam. Meer . . . 

De Europese economische groei wordt niet als bijster positief gezien terwijl de verwachtingen voor Azië hoog zijn. Ook spelen fondsen met het idee in andere markten te gaan beleggen. Bram van den Oever en Marjolijn Roepers namen de resultaten van het eerste npn kwartaalonderzoek in ogenschouw.

Meer . . . 

De Nederlandse Pensioen Fonds Index (PFI) van WM Performance Services is een graadmeter voor de verwachte rendementen van een typisch Nederlands Pensioenfonds. Deze maatstaf is gebaseerd op de asset mix van het WM Universum aan het einde van het voorafgaande jaar en op de rendementen van de standaard indices.Tevens is er een scenario met valuta afdekking opgenomen. Hierbij is een deel van het valuta risico van de non-Euro investeringen (even groot als het valuta afgedekte deel in het voorafgaande jaar in het WM Universum) afgedekt.

Bestand: Index Augustus 2005    (179k)

In de eerste acht maanden van het jaar presteerden Europese aandelen, ondanks een verdere stijging van de olieprijzen, zeer gunstig. Per saldo stegen de toonaangevende indices tot en met augustus met ruim 16 procent. De koersstijgingen steunden op drie pijlers: beter dan verwachte halfjaarcijfers van ondernemingen, aanhoudend lage obligatierentes en een aantrekkende economische activiteit in enkele landen van de Eurozone. Meer . . . 

Natuurgeweld en hoge olieprijzen ten spijt blijft de Amerikaanse economie goed groeien. De groei neemt weliswaar iets af ten opzichte van vorig jaar, maar blijft onder meer dankzij aanhoudend hoge consumentenbestedingen op een behoorlijk niveau. De gevolgen van orkaan Katrina, hoe ingrijpend ook in menselijk opzicht, lijken in economisch opzicht vooralsnog beperkt. De dit jaar al fors gestegen olieprijs liep kortstondig scherp op als gevolg van schade aan raffinage- en distributiecapaciteit, maar zakte toen terug naar het niveau van vóór de orkaan. Meer . . . 

Over de eerste acht maanden van het jaar stegen Japanse aandelen met circa 13 procent, waarvan 5,6 procent in de maand augustus.

Op gunstig nieuws over de binnenlandse economie van Japan reageerden beleggers aanvankelijk koel, ondanks de aantrekkelijke waardering van Japanse aandelen. Maar de aandelenmarkt kreeg in augustus een onverwachte impuls van een wijziging in de politieke situatie. Meer . . .