— Illustration by Richard Allen

Banken hebben het enorme vertrouwensverlies door de financiële crisis serieus genomen. Zij schreven het rapport ‘Naar herstel van vertrouwen’. De klant wordt weer centraal gesteld. Hoe wrang ook en hoe hoog de rekening voor de samenleving, de banken gaan vanaf nu weer voor ons aan het werk. Of dat gebeurt en hoe lang het duurt, zal de toekomst uitwijzen. Het terugkeren van zeer hoge bonussen bij buitenlandse banken stemt niet tot optimisme. Het argument voor topbeloningen in Nederland was toch de internationale concurrentie? Maar wat heeft dit met pensioenen te maken? Alles, denk ik. Staan bij pensioenfondsen de deelnemers centraal? En heeft de politiek alle deelnemers voor ogen als ze nieuwe besluiten nemen? En hoe zit dat bij toezichthouders?

Willem Noordman
Hoofdbestuurder
FNV Bondgenoten

Pensioenfondsen zijn opgericht om collectief, solidair en non-profit aanvullend pensioen voor miljoenen werknemers te regelen. Het resultaat is dus bedoeld voor werknemers inclusief gepensioneerden. Hun belangen waren en zijn het uitgangspunt voor de pensioenregelingen die sociale partners afspreken.

Maar die belangen zijn zeer divers. Jongeren hebben andere belangen dan ouderen en die weer andere dan gepensioneerden. Voorts zijn de belangen weer anders tussen vrouwen en mannen, autochtonen en allochtonen, vaste en flexkrachten, werknemers die bij één baas blijven en werknemers die regelmatig van baan veranderen.

Binnen een pensioenfonds moet op een evenwichtige manier rekening gehouden worden met de belangen van al die groepen. Verschillen die trouwens kleiner zijn dan ze lijken. Jongeren worden immers oud, iedereen bouwt pensioen op omdat men hoopt ooit met pensioen te gaan en wie nog nooit van baan gewisseld is, kan daar volgende maand verandering in aanbrengen.

Als we dan beweren rekening te houden met de belangen van ‘de deelnemers’ (waar ik dus slapers en gepensioneerden ook toe reken), waarom:

• willen sommigen in de politiek dan bepaalde deelnemers centraler stellen dan andere (gepensioneerden in besturen i.p.v. in de deelnemersraad)?
• sturen pensioenfondsen nog steeds pensioenoverzichten die voor velen onleesbaar zijn?
• vertellen we deelnemers niet goed genoeg wat zeker is en wat onzeker?
• maken we niet duidelijk dat het laatste beetje zekerheid ongelofelijk duur is?
• laten toezichthouders fondsen hun deelnemers meedelen dat korting van rechten waarschijnlijk is, terwijl het fonds al weer boven de 100% dekkingsgraad staat?
• denken sommige wetenschappers dat jongeren veel meer risico willen lopen met hun pensioenvermogen?
• willen of wilden sommige pensioenfondsen kleine pensioenen afkopen?

Allemaal zaken die niet in het belang van de deelnemers zijn of de ene groep deelnemers boven de andere stelt. Nadenken over het pensioencontract van de toekomst zou moeten beginnen bij de mensen waar we pensioen voor opbouwen: de werknemers en gepensioneerden. Wat willen zij? Laten we hen de zekerheden en onzekerheden met achtergronden uitleggen. Mijn ervaring is dat mensen bereid zijn mee te denken, ook verder dan hun goed begrepen eigenbelang. De grote pensioenbijeenkomsten die FNV Bondgenoten organiseerde, bewijzen deze stelling. Geen gemakkelijke opdracht maar wel een voorwaarde voor draagvlak en vertrouwen van alle belanghebbenden. Aan de slag.

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.