Na de balanced mandaten van midden jaren negentig en meer recent de opkomst van het multi-managerconcept wordt de pensioenwereld vergast op een nieuwe vorm van vermogensbeheer. Wat is er zo bijzonder aan fiduciair management? Mariska Stamenkovic schrijft over het onderwerp dat in de panel discussie van de npn-prijsuitreiking op 12 oktober werd besproken.

Fiduciair vermogensbeheer wordt vaak aangeprezen als betrof het een wasmiddelreclame. Het is nieuw! Anders! Beter! Maar hoe nieuw is fiduciair management nu eigenlijk? En in hoeverre gaat het hier daadwerkelijk om een verbetering?

Op zich is er niets nieuws onder de zon, stelt Anton van Nunen, Investment Consultant van Nunen en Partners. “Er is nog altijd een pensioenfondsvermogen dat belegd moet worden en daarvoor heeft het bestuur nog steeds een adviseur nodig, en asset managers. Aan die ingrediënten verandert niets.” Niettemin geeft fiduciair beheer wel degelijk een andere draai aan vermogensbeheer. Het nieuwe, zo vertelt Van Nunen, zit ‘m in de manier waarop de fiduciair manager deze ingrediënten combineert. “Een fiduciair beheerder secondeert het bestuur vanaf de wieg van de portefeuille. Allereerst als adviseur, die in nauwe samenhang met de ALM-deskundige zijn knowhow inzet voor de opdrachtgever. Daarna dient de fiduciair beheerder een efficiënt model te construeren om per risico-eenheid maximaal rendement te halen. Vervolgens zal hij portefeuillemanagers selecteren, en deze zeer nauwgezet monitoren. En tenslotte zal hij daarover met hele grote frequentie rapporteren, zoals de opdrachtgever wenst en zoals de toezichthouder eist.”

“Wat deze vorm van vermogensbeheer zo ‘anders’ maakt is het feit dat fiduciair beheer een geïntegreerd product is,” voegt Ruud Hendriks, co-head Sales bij Goldman Sachs Asset Management hieraan toe. “Vroeger had het bestuur van een pensioenfonds te maken met een groot aantal verschillende producten waardoor men zich op een aantal deelvlakken moest gaan begeven. Nu kan het bestuur zeggen: ik heb één provider. Die kan mij het hele pakket van diensten en services bieden.” Goldman Sachs Asset Management beschouwt fiduciair beheer als een totaalconcept dat het hele continuüm van vermogensbeheer bestrijkt. “Daarmee is fiduciair management veel ingrijpender, veel meer allesomvattend dan het uitbesteden van een eenvoudig aandelen- of vastrentend mandaat. De relatie tussen pensioenfonds en beheerder is ook wezenlijk anders: als je kiest voor een fiduciaire managementconstructie, dan ga je toch een partnership aan,” aldus Hendriks.

“Fiduciair management is een totaalaanpak,” vindt ook Wouter Pelser, hoofd Asset Management bij Mn Services. “Balanced mandaten en multi-management kunnen onderdeel zijn van fiduciair management, maar ze vormen niet het hele verhaal. Fiduciair management vangt niet meer aan met een gegeven strategie, een gegeven benchmark, een mandaat dat eigenlijk al is ingevuld. Men begint in plaats daarvan bij het startpunt van het pensioenfonds, door te vragen: waar liggen de risico’s? Hoe zijn de verplichtingen gestructureerd, zal er nog wat moeten gebeuren in de verplichtingensituatie, aan welke knoppen kan men draaien als pensioenfonds? Het is de bedoeling om samen met het pensioenfonds tot een optimale oplossing te komen.”

Fiduciair beheer wordt niet alleen beschouwd als nieuw, maar vaak ook als ‘beter’: deze vorm van vermogensbeheer zou zich onderscheiden doordat de manager per definitie de belangen van de cliënt vooropstelt.

De aanbevelingen van een balanced manager worden meestal begroet met een gezonde dosis terughoudendheid. De kans is immers groot dat het advies gekleurd wordt door de manager’s eigen assortiment aan producten. Waarom zou dat bij de fiduciair beheerder anders zijn?

“Allereerst omdat het assortiment aan eigen producten in een fiduciair mandaat doorgaans zeer beperkt is,” zegt van Nunen. “Wat ik constateer is dat de fiduciair beheerder over het algemeen uitermate bescheiden is in het aanleveren van zijn eigen expertise als asset manager. Waar een balanced manager drie of vier producten levert, levert een fiduciair er gemiddeld vijftien... En is bij niet meer dan één of twee daarvan persoonlijk betrokken.”

Hendriks beaamt dit. “Het hele leven bestaat uit conflicterende belangen. De vraag is, hoe ga je daarmee om? Wij denken dat er een aantal punten zijn die je in acht kunt nemen om conflicten uit te sluiten. Eén van die punten is dat we voor fiduciaire mandaten in beginsel geen eigen producten inzetten. Ook al zijn die soms erg goed.” Daarnaast hanteert Goldman Sachs een performance fee: “Onze beloning is gebaseerd op een risk-adjusted outperformance. Als we die outperformance realiseren worden we daarnaar betaald... als we daaronder zitten, krijgen we nauwelijks voldoende om onze vaste kosten te dekken. We denken dat we op deze manier de belangen goed met elkaar in overeenstemming kunnen brengen.”

Mn Services maakt daarentegen wel gebruik van de eigen producten voor fiduciaire cliënten. “Ik denk dat je het productenpallet dat je hebt uiteraard inzet op wat je aanbiedt,” aldus Pelser. Om belangenconflicten te voorkomen richt het bedrijf zich op duidelijke doelstellingen. “Wat vandaag de dag voorop staat is het solvabiliteitsvraagstuk. Het gaat erom het schip in de vaart te houden, de kracht van het pensioenfonds vast te houden. En dat is wel een hele duidelijke afrekenbare doelstelling.”

Printbare versie