Exchange traded funds produkten bieden nieuwe mogelijkheden voor institutionele beleggers die op zoek zijn naar efficiënte manieren voor het dagelijkse beheer van hun beleggingen, of die de samenstelling van hun portefeuille over een andere boeg willen gooien in verband met transition management. Ook kan het bijzonder interessant zijn voor pensioenfondsen die momenteel trachten te voldoen aan de minimumtoets, de solvabiliteitstoets en de continuïteitstoets van het Financieel Toetsingskader. Marko van Bergen, directeur Benelux van Barclays Global Investors, geeft een overzicht.

Institutionele beleggers zijn veruit de grootste gebruikers van ETF’s of trackers. Zij gebruiken ETF’s in de eerste plaats om liquide middelen die uit de dagelijkse kasstromen beschikbaar komen, om te zetten in aandelen. Nu er iShares-ETF’s op vastrentende Europese effecten beschikbaar zijn, kunnen beleggers in obligaties ook gebruik maken van een instrument om hun kasstromen efficiënt te beheren en beleggen. Bijvoorbeeld in het geval van een fondsbeheerder die voor een fonds €30 miljoen aan beschikbare liquide middelen krijgt. Door gebruik te maken van ETF’s kan de fondsbeheerder in een mum van tijd een marktpositie verwerven, wellicht slechts met een gering aantal transacties. Vanuit die basispositie kan hij of zij de samenstelling van de portefeuille dan verder aanvullen. Voor de meeste fondsbeheerders is de vraag hoe ze zo snel mogelijk geld in de markt kunnen beleggen of uit de markt kunnen ontrekken deels een organisatorische uitdaging. ETF’s bieden een oplossing voor dit probleem omdat ze het vekrijgen van marktexposure radicaal vereenvoudigen: in plaats van verschillende beleggingen te moeten kopen en beheren, koopt de fondsbeheerder slechts één regel (fonds) dat een gediversificeerde portefeuille van namen bevat.

Voor obligatiebeheerders is ook liquiditeit erg belangrijk, omdat het moeilijk kan zijn om voldoende geschikte obligaties te vinden tegen de juiste prijs. In het geval van de kredietmarkten zijn er geen futures beschikbaar die de leemten tijdelijk kunnen opvullen totdat de juiste effecten voor de portefeuille worden gevonden. Een fondsbeheerder die gebruikmaakt van de iShares € Liquid Corporates kan met één transactie een transparante en gediversifieerde positie in bedrijfsobligatiesmarkt verwerven in 40 van de meest liquide ‘credits’ in euro, en dit voor slechts een TER (Total Expense Ratio) van 0,20%.

Als fondsbeheerders aan het einde van de dag dan nog kleine wijzigingen willen aanbrengen in hun kasposities, kunnen ze simpelweg enkele van hun ETF-participaties liquideren: voor iShares-fondsen geldt namelijk een minimaal transactievolume van slechts één aandeel.

Transitie management

Als institutionele beleggers aanzienlijke wijzigingen doorvoeren in de samenstelling van hun portefeuilles – misschien omdat ze een andere beleggingsstrategie willen gaan voeren of omdat er een nieuwe beleggingsbeheerder wordt aangesteld – maken zij doorgaans gebruik van futures om hun marktpositie te handhaven terwijl ze de transactie afwikkelen. Steeds meer beleggers komen tot de slotsom dat ETF’s een volwaardig alternatief vormen. Ze zijn vooral interessant voor pensioenfondsen die met ETF’s over meer bewegingsruimte beschikken, aangezien het gebruik van derivaten aan reglementaire beperkingen is onderworpen.

Een pensioenfonds dat van beleggingsbeheerder verandert, zou ETF’s kunnen gebruiken om zijn marktpositie te handhaven tot er een definitieve beslissing wordt getroffen over de nieuwe beheerders, ofterwijl er voorbereidingen aan de gang zijn om de activa aan de nieuwe beheerders over te dragen.

Het interessante hiervan is dat wanneer het ETF aan de nieuwe beheerder wordt overgedragen, het tegen de onderliggende waarde kan worden ingekocht. Er heeft geen transactie plaatsgevonden, maar de nieuwe beheerder is nu wel in het bezit van het aandelenmandje. Vanuit die positie kan hij de gewenste beleggingsstrategie beginnen uit te voeren door de portefeuille volgens zijn voorkeur te spreiden. ETF’s leveren misschien niet precies die aandelen die de beheerder op afzonderlijke basis zou hebben gekocht, maar ze kunnen wel worden gebruikt om zonder frictiekosten de kernpositie van de portefeuille op te bouwen, wat een betere uitgangspositie is dan beginnen met 100 procent in contanten.

ETF’s en futures

Doorgaans gebruiken institutionele beleggers zowel futures als ETF’s rendabele marktexposure te verwerven. In de volgende gevallen kunnen beleggers de voorkeur geven aan ETF’s in plaats van futures:

• als het gebruik van derivaten volgens de beleggingsrichtlijnen verboden is;

• wanneer indexen over onvoldoende liquide futures beschikken;

• als de doorrol-kosten van een future hoger zijn dan de beheervergoedingen van iShares-fondsn;

• als beleggers geen hefboomeffect nastreven of het beheer van hun margin- accounts niet continu willen controleren;

• wanneer beleggers op de lange termijn in ETF’s willen beleggen en inkomsten kunnen verkrijgen uit het uitlenen van ETF’s.

Uit onderzoek van Barclays Global Investors blijkt dat ETF’s de betreffende index niet alleen nauwgezet volgen, maar over bepaalde perioden ook een uitstekende beheersing van de algemene beleggingskosten kunnen bieden. We nemen als uitgangspunt een buy-and-hold-strategie voor een portefeuille van €100 miljoen over één jaar, en vergelijken de trackingerror en de expliciete en impliciete kosten van futures, aandelenmandjes en ETF’s voor de DJ Euro STOXX 50- en DJ STOXX 50-indexen. Wat de expliciete kosten betreft, bieden futures de goedkoopste oplossing. Als we echter de impliciete kosten voor het beheer van futures en aandelenmandjes in beschouwing nemen (zoals de doorrol-kosten, juridische documentatie, bewaarneming en margin-calls), kunnen ETF’s een bijzonder rendabel alternatief bieden, en tegelijk de index nauwgezet volgen.

Diverse toepassingen

Naast functies zoals het tijdelijk omzetten van liquide middelen in aandelen of obligaties, of het aanbrengen van ingrijpende wijzigingen aan de portefeuille in de vorm van transities, worden ETF’s voor vele andere doeleinden gebruikt. Ondanks het feit dat ETF’s passieve indexbeleggingen zijn, worden ze ook voor enkele bijzonder actieve beleggingsstrategieen aangewend.

Zo worden ETF’s bij uitstek gebruikt om in portefeuilles die een core-satellitestrategie volgen een gediversifieerde kernpositie op te bouwen, of andersom als satellites, om riskantere asset classes of markten te tracken. Het gebruik van ETF’s voor de kern van een portefeuille is een productieve manier om een gediversifieerde positie te verkrijgen in aandelen en obligaties. Binnen een ALM-strategie is het een goede manier om een basispositie samen te stellen van waaruit de risico- en de rendementsniveaus naar boven of naar beneden kunnen worden bijgesteld.

ETF’s in de kern van een portefeuille

kunnen ook de transactiekosten aanzienlijk reduceren, zoals de kosten die voortvloeien uit transacties om een specifieke duration en looptijd in een kredietportefeuille te handhaven. Dit is zo omdat de samenstelling van iShares-fondsen automatisch wordt bijgesteld zodat ze de samenstelling van hun index weerspiegelen. Daarom zijn ze een rendabele optie waar weinig administratie mee is gemoeid om in een portefeuille de juiste looptijd en duration te verkrijgen waaraan andere participaties toe kunnen worden gevoegd om de looptijd en duration van de portefeuille in een bepaalde richting testuren.

Beleggers kunnen ETF’s zowel long als short verkopen, waardoor ze met slechts één of enkele transacties macrobeslissingen op markten en asset classes kunnen implementeren. Ook maken ze handelsstrategieën een stuk eenvoudiger: afzonderlijke bedrijfsobligaties kunnen short worden verkocht terwijl via ETF’s een long-positie wordt gehouden in de algemene bedrijfsobligatie (credit) markt, of er kan worden gespeculeerd op de prijsverschillen tussen de iShares-fondsen (een cashproduct) en de synthetische credit default swap-indexproducten of afzonderlijke credit default swaps.

Steeds meer mogelijkheden

Nederlandse beleggers zijn al overtuigde gebruikers van ETF’s, waarin op de Europese markten reeds voor €4,6 miljard werd belegd. De introductie van het eerste ETF met bedrijfsobligaties in Nederland en de notering van iShares S&P 500 aan Euronext Amsterdam heeft twee belangrijke hiaten opgevuld in het scala van beleggingsinstrumenten dat voor Nederlandse beleggers beschikbaar is. Met het oog op zijn betrokkenheid met de Nederlandse markt, wil Barclays momenteel, via verdere noteringen aan Euronext Amsterdam en andere belangrijke Europese beurzen, nog meer producten introduceren.

Printbare versie