Voor multinationale ondernemingen kunnen de kosten van pensioenfondsen in de verschillende vestigingslanden fors oplopen. Het poolen van grensoverschrijdende activa kan uitkomst bieden en schaalvoordelen opleveren. Er moet dan wel een geschikt land gevonden worden om een dergelijk gemeenschappelijk fonds in op te zetten, of er kan gekozen worden voor virtuele pooling. De custody-aanbieders staan in elk geval te trappelen. Chris Newlands doet verslag.

Steeds meer Europese multinationale ondernemingen overwegen de activa van hun pensioenfondsen te poolen. Nestlé, de wereldwijde voedingsmiddelengroep uit Zwitserland, kondigde eerder deze maand aan dat men “zeer ernstig overwoog” de activa van hun pensioenfonds ter waarde van 3,8 miljard euro te gaan poolen; begin juli onthulde Northern Trust dat het met twee multinationale ondernemingen werkte aan een in Ierland en Luxemburg gevestigde belastingneutrale pooling van pensioenen; en tegen het eind van de volgende maand wordt IBM een van de de eerste multinationals die zijn in Ierland gevestigde global equity-pooling fonds in bedrijf zal hebben.

Eerdere voorheffingsproblemen, die alle potentiële besparingen die het groeperen van activa konden brengen weer uitwisten en de groei van grensoverschrijdende pooling smoorden, zijn nu aangepakt. Het creëren van land-specifieke belastingneutrale investeringsmiddelen – zoals het Fonds Commun de Placement (FCP) in Luxemburg, het Pension Fund Pooling Vehicle in het Verenigd Koninkrijk en het Common Contractual Fund (CCF) in Ierland – hebben de interesse van het bedrijfsleven voor dit concept herbevestigd.

Sterker nog, sommige beheerders zijn van mening dat ondernemingen wel 70 basispunten zouden kunnen besparen door hun activa over meerdere rechtsgebieden te groeperen, omdat daardoorbezuinigd wordt op kosten van beheer, administratie en investeringsmanagement.

Leveranciers lopen voorop

Terwijl multinationale pensioenfondsmanagers bezig zijn de voordelen van grensoverschrijdende pooling te overwegen, zijn enkele leveranciers van custody-diensten in afwachting daarvan al druk bezig geweest. In juli kondigde Northern Trust aan dat het in zee was gegaan met twee, niet nader genoemde, multinationale ondernemingen, gebruikmakend van Ierse en Luxemburgse belastingneutrale pensioen-poolingsmiddelen. Zij werken daarbij samen met Goldman Sachs en Mercer Investment Consulting. Een derde multinationale onderneming gaf aan ook binnenkort met pooling van start te gaan.

De activiteiten van Northern Trust in Luxemburg werden tegelijkertijd aangemoedigd door het recente besluit van het Groothertogdom om de 0,01% inschrijvingsbelasting af te schaffen die het aan multinationale ondernemingen in rekening bracht die grensoverschrijdende pensioen-investeringsmiddelen in de regio wilden opzetten. Dit besluit kwam na nauw overleg tussen de regering en de internationale financiële gemeenschap, waaronder Northern Trust, met als doel Luxemburg de eerste keus te maken voor multinationale ondernemingen.

Ian Ballie, vice-president en directeur van het Luxemburgse kantoor van Northern Trust, zegt over deze maatregel: “Dit kenschetst de besluitvaardige wijze waarop de regering van Luxemburg de ontwikkeling van vernieuwende producten bevordert. Wij kunnen onze klanten nu niet alleen grensoverschrijdende poolingsantwoorden voor hun pensioenactiva leveren, wat leidt tot beter toezicht, controle en schaalvoordelen, maar we zullen nu ook in staat zijn aanzienlijkere belastingfaciliteiten aan te bieden dan voorheen.

Ierland op de loer

Luxemburg heeft echter forse concurrentie van Ierland als geprefereerde locatie voor multinationale pooling. Het IBM concern, dat in 2002 haar eerste Ierse multinationaal poolingsmiddel voor obligaties creëerde, heeft vertrouwen in het Ierse CCF model. Martin Jack, directeur van IBM Retirement Funds, zei dat zijn team in eerste instantie het Luxemburgse Fonds Commun de Placement als het ideale middel voor het poolen van hun activa had vastgesteld maar zijn aandacht naar Ierland verplaatste toen de regering van dat land vorig jaar het Common Contractual Fund invoerde.

Op een conferentie die vorig jaar werd georganiseerd door Dublin Finance zei hij: “Wij ondersteunen momenteel het CCF model ten zeerste. Het kwam voor ons precies op tijd. We moeten nog wat meer werk verzetten om ons ervan te verzekeren dat de verschillende belastingdiensten over de hele wereld het gaan behandelen zoals wij dat hebben ingeschat, maar het model ziet er erg aantrekkelijk uit.”

Ierland komt steeds duidelijker in beeld. Northern Trust en haar syndicaat hadden, nadat ze 30 verschillende rechtsgebieden bekeken hadden, eerst het Luxemburgse FCP uitgekozen als de ideale plaats voor multinationals om een poolingsregeling tot stand te brengen, maar de groep is er nu van overtuigd dat zowel Ierse als Luxemburgse media grensoverschrijdende pooling toelaten zonder dat daar belastingnadelen aan vast zitten.

Kathy Dougan, vice-president van het product-management bij Northern Trust zegt hierover: “Een van de multinationals waar wij mee samenwerken is geïnteresseerd in de pooling van hun activa in Luxemburg, terwijl een ander gekozen heeft voor Ierland. Een derde, die zich binnenkort bij ons zal aansluiten, zal echter ook het Ierse CCF gaan gebruiken.”

Het probleem met het CCF is echter dat, juist nu meer en meer pensioenfondsen zich wenden tot de hedgefondsmarkten om hun rendementen te verhogen, het alleen beschikbaar is in UCITS-vorm, waarbij het niet is toegestaan in alternatieve investeringen te beleggen. In een poging te kunnen blijven concurreren met Luxemburg verwacht men dat het Ierse parlement gedurende de komende maanden een non-UCITS versie zal overwegen, omdat IBM en andere institutionele beleggers op verandering aandringen.

Virtuele pooling

Andere leveranciers van custody-diensten, zoals State Street uit Boston, besteden veel tijd en energie aan virtuele pooling. “Het afgelopen jaar hebben wij een nieuw soort pensioenpooling gelanceerd,” zegt Alasdair Reid, head sales van beleggersdiensten in het Verenigd Koninkrijk. “Virtuele pooling, hetgeen is toegestaan onder het regelingen voor onderlinge beleggingsfondsen in Ierland en Luxemburg, is een manier om activa te combineren met hetzelfde mandaat voor investeringsbeheer terwijl deze activa wettelijk, qua vruchtgebruik en rechtstreeks in bezit blijven van de deelnemende pensioenfondsen.” Inderdaad, head of Irish business bij State Street zegt dat de firma 70 fulltime werknemers toegewezen heeft aan het product. Hij gelooft dat de voorsprong van de firma op dit punt zodanig is dat hun concurrenten minstens 18 maanden achterlopen.

Maar er is ook kritiek op het concept, dat grensoverschrijdende pooling van portefeuilles zonder tussenkomst van media toestaat. PricewaterhouseCoopers stelde in een recent rapport: “Er zijn verschillende virtuele poolingstechnieken waarbij pensioenfondsen kunnen deelnemen aan activa-poolingsregelingen zonder dat er daadwerkelijk een juridisch poolingsproduct ontstaat. Voorbeelden hiervan zijn cloning en global hub and spoke. Men maakt zich echter zorgen over mogelijke belastingkosten die kunnen voortvloeien uit het gebruik van zulke methodes.

Mark Schoen, hoofd productontwikkeling bij Northern Trust is het daarmee eens: “Ik zou voorzichtig zijn met die aanpak, want als de activa niet in een juridisch herkenbare structuur zijn opgenomen kan dat belastingproblemen opleveren.” Hij voegde daaraan toe dat als men van de virtuele pool een succes wil maken de firma’s een cloningtechniek moeten gebruiken met misschien wel 10 identieke portefeuilles die alle dezelfde investeringen doen. Maar wanneer aan het einde van de maand de portefeuilles weer in balans moet worden gebracht en er met activa geschoven wordt tussen de plannen kan dit leiden tot zegelbelasting, wat deze structuur ongeschikt maakt voor Amerikaanse, Zwitserse en Belgische fondsen.

Optimisme van aanbieders

State Street zegt echter dat ze zich ervan zullen vergewissen dat de binnenlandse regelgeving met betrekking tot ieder fonds dat in hun virtuele product participeert dit soort pooling toestaat. Reid is vooral optimistisch over de potentiële besparingen die hun product zou kunnen bieden. “Met de juiste technologie kunnen multinationals deelnemen aan virtuele pooling, door met investeringen te combineren in allerlei soorten activa in verschillende jurisdicties en geografische locaties – en dit alles met dezelfde activabeheerders.”

“Stelt u zich eens voor: een UK multinational met een binnenlands pensioenfonds dat 80% van haar mondiale pensioenactiva uitmaakt. Als de resterende 20% verspreid wordt over een aantal andere fondsen, zullen de onderhandelingspositie en de koopkracht van die afzonderlijke programma’s in het niet vallen in vergelijking met die van het binnenlandse pensioenplan. Als men onze strategie gebruikt leidt dit tot algemeen lagere pensioenkosten, een grotere keuze in investeringsbeheer en een verbeterde investeringsdiversificatie voor multinationals. Bovendien kan de moedermaatschappij de rapportage en risico-analyse uitvoeren voor hun hele mondiale pensioensysteem.”

Printbare versie