Het kortetermijndenken dat er met het nieuwe Financiële Toetsingskader (FTK) en IFRS ingeslopen is heeft veel mensen in de pensioenwereld aan het denken gezet. Sommigen vermoeden dat de veranderingen een zodanige impact gaan hebben dat pensioenfondsen als bedrijf moeten gaan opereren. Bram van den Oever bekijkt deze nieuwe trend nader.

Een pensioenfonds als bedrijf gaat voor sommigen wat ver, maar gezien het feit dat het FTK verlangt dat pensioenfondsen niet alleen over 30 jaar gezond zijn maar ook nog elk jaar zorgen dat ze boven de 105% (en liever boven de 130%) dekkingsgraad hebben, heeft wel wat stof doen opwaaien.

In een speech bij een rondetafelgesprek georganiseerd door ABN Amro Mellon gaf Jelles van As, directeur vermogensbeheer bij pensioenfonds Hoogovens en projectmanager bij First Pensions, zijn mening over de ontwikkelingen waarbij pensioenfondsen nu als bedrijf moeten functioneren.

Zo zegt hij: “Het gaat helemaal niet om het nFTK, een DNB die toezicht houdt of om accountancy, al zijn het allemaal wel randvoorwaarden die meespelen. Wat er echt verandert, is dat we markwaarde hebben gekregen. Deze marktwaarde houdt eigelijk in dat we bedrijfseconomisch gaan managen; dit betekent ook dat we vanuit een kasstroom moeten gaan denken. Ik daag dus iedereen uit om voortaan ook vanuit kasstromen te gaan denken, kasstroom van de verplichtingen bijvoorbeeld. Dit maakt het leven veel eenvoudiger.”

In de oude situatie deed het gemiddelde pensioenfonds eens in de vier à vijf jaar een ALM-studie waarop dan het beleggingsbeleid voor een gelijke periode werd vastgesteld.

Een schipper met één kompas

“Eigenlijk hebben pensioenfondsen altijd op één kompas gevaren en dat was ALM. Op de lange termijn moest het er ongeveer goed uitzien. Nu moet men aan een schipper (in de Volvo Ocean Race) eens vragen of dat voldoende is, want als er problemen komen onderweg dan is dat een groter bezwaar dan voorheen,” aldus Van As.

Deze situatie doet zich volgens hem voor doordat de kortere horizonnen ervoor zorgen dat pensioenfondsen het nu altijd goed moeten doen, waardoor pensioenfondsen niet meer uitsluitend een goede prestatie over gemiddeld 30 jaar moeten kunnen leveren.

“Op de lange termijn kan het wel goed gaan maar in die scenario’s waarin men tegen een minimum aan duikt is het voortaan niet meer een kwestie van doorzetten maar eigelijk van het inlokken van dat minimum. Dan wordt het namelijk niet meer toegestaan meer risico te nemen naar een betere dekkingsgraad,” zegt Van As (Figuur 1 download file beneden).

Dit betekent dat normaal gezien pensioenfondsen alleen een nominaal pensioen uikeren en als meer risico’s genomen willen worden zal hiervoor extra premie voor nodig zijn. Verder zegt Van As: “We willen net als een normaal bedrijf een doel uitzetten met een wat kortere horizon en dan willen we bij dat doel blijven. We willen dus niks te maken hebben met grote uitslagen, het moet allemaal veel meer passen in de korte termijndoelen.” (Figuur 2 download file beneden).

Ook voor de gepensioneerden zou het betekenen dat ze op de korte termijn moeten gaan denken. Men kan er bijvoorbeeld niet meer van uit gaan dat men over de komende dertig jaar indexatie krijgt maar eerder moet men zich afvragen of er volgend jaar wel indexatie komt.

Met een pensioenfonds als quasi-bedrijf zou men alleen maar de balans en de resultatenberekening in behandeling te nemen.

Financieringsideeën

“Wij zullen als pensioenfondsen moeten gaan denken als bedrijven, dus als wij ideeën hebben over risico’s en waar we geld kunnen verdienen met beleggen, dan moeten we ook ideeën hebben over hoe we dat financieren. Dus nu doen we als pensioenfonds drie dingen: we zetten producten op onze balans (en dat brengen we in evenwicht), we ondernemen door risico’s te nemen in de hoop dat we geld verdienen en we financieren die risico’s,” aldus Van As.

Met de veel kortere horizon moeten pensioenfondsen met een veel kortere-termijnblik kijken of de balans zijn evenwicht houdt met alle producten die erop staan, of men geld verdient met de beleggingsrisico’s en of definanciering wel efficiënt is, concludeert Van As. Met andere woorden: het pensioenspel wordt anders.

Printbare versie