Pensioenfondsen zijn een uiterst efficiënt middel voor het beheren van pensioenvoorzieningen en blijven daarom zeer populair bij werkgevers en werknemers. Het is dan ook niet gek dat de betekenis van pensioenfondsen toeneemt. Gelijktijdig met de omvang neemt de kwaliteit van het beheer toe. Enerzijds gedwongen door externe wet- en regelgeving, anderzijds dragen interne bewustwording en de kritische houding van de deelnemers hieraan bij. Vraag is hoe een pensioenfonds deze kwaliteit kan behouden of zelfs op een nog hoger niveau kan tillen.

De kwaliteit van het beheer van pensioenfondsen stijgt de laatste jaren fors. De aanjagers hiervan zijn onder andere het strenger toezicht op een breed terrein, de principes voor goed pensioenfondsbestuur en de komst van de nieuwe Pensioenwet. Vanuit de markt zorgen ontwikkelingen als fiduciair management en balansbeheer voor nieuwe impulsen. Bestuurders ervaren dat de verantwoordelijkheid toeneemt. Zeker nu de roep van de deelnemer om meer transparantie, communicatie en verantwoording luider wordt. Steeds meer deelnemers zien in dat pensioen voor hen een zeer belangrijk onderdeel vormt van het totaal aan financiële voorzieningen.

Bestuurders zijn zich ervan bewust dat kwaliteitsverbetering een randvoorwaarde voor voortbestaan is. De belangen en verantwoordelijkheden zijn immers groot. Belangrijke stappen op weg naar verdere professionalisering zijn de organisatie en de inrichting van een goed pensioenfondsbestuur, de controle en verbetering van de uitvoering van de pensioenregeling en tenslotte het streven naar het ‘in control’ zijn op beide kanten van de pensioenfondsbalans. In dit artikel worden deze drie stappen behandeld.

In onze visie staat de verantwoordelijkheid van een pensioenfondsbestuur centraal. Het bestuur kan alleen goed functioneren wanneer het in staat is om de verantwoordelijkheden goed te dragen en zo het pensioenfonds op een verantwoorde manier kan aansturen. Op deze manier kan het bestuur zich concentreren op de essentie van de taken en blijft het overzicht behouden.

Goed pensioenfondsbestuur

Goed pensioenfondsbestuur begint met een juiste en adequate inrichting van de bestuurlijke organisatie van een pensioenfonds. De belangrijkste vragen waarover een bestuur zich als eerste moet buigen zijn: Weten we wie waarvoor in het bestuur verantwoordelijk is, hoe deze verantwoordelijkheden worden gedragen en hoe het beleid moet worden gecommuniceerd en hoe hierover verantwoording moet worden afgelegd. Onderwerpen die momenteel op de bestuurstafel liggen, zijn deskundigheid, risicomanagement op basis van periodieke risicoanalyses, vereisten als gevolg van nieuwe wet- en regelgeving zoals bijvoorbeeld het opzetten en inrichten van de verantwoording aan belanghebbenden en het interne toezicht, maar ook de relaties met de toezichthouders. Een bestuur moet zich van deze taken bewust zijn en ervoor zorgen dat het een structuur instelt die past bij het pensioenfonds, waarbij het zelf het overzicht behoudt.

Verantwoord pensioenbeleid

Een scherpe controle van de uitvoering van de pensioenregeling resulteert in een betere kwaliteit. Een zakelijke relatie, meetbare service level agreements, formele verklaringen zoals SAS70 en een ‘dedicated’ bestuursondersteuning of uitvoeringsmanager blijken effectieve instrumenten. Hoogwaardig advies over pensioenen en aanverwante regelgeving zorgt ervoor dat het bestuur tot een verantwoord pensioenbeleid kan komen. Maar het bestuur zal ook de gevolgen van externe ontwikkelingen zoals wetgeving en jurisprudentie voor de pensioenregeling in beeld moeten hebben, zodat het in staat is om hierover weloverwogen beslissingen te nemen.

Een onderwerp dat bijzondere aandacht vraagt is de communicatie met de verschillende doelgroepen. De nieuwe Pensioenwet verplicht een pensioenfonds op bepaalde momenten met deelnemers, gepensioneerden en (ex)deelnemers op een heldere manier te communiceren. Naast deze wettelijke verplichting voelen pensioenfondsen steeds beter aan dat zij hun achterban uitleg verschuldigd zijn over de gemaakte keuzes en de gevolgen die deze kunnen hebben. Niet in de laatste plaats omdat zij het als hun verantwoordelijkheid zien om het pensioenbewustzijn bij deelnemers te laten groeien.

Fiduciair vermogensbeheer

Strategische asset-allocatie en de ALM-studie zijn de voornaamste bouwstenen van het beleggingsbeleid van een pensioenfonds. De asset-allocatie is essentieel voor de langetermijnrendementsstructuur van de beleggingsportefeuille van een pensioenfonds. De focus daarbij ligt op de balans van het fonds. Via diverse beheermodellen kunnen de verplichtingen in kaart worden gebracht. Op deze wijze wordt samen met het pensioenfonds de strategie voor de langere termijn neergezet.

Bij fiduciair vermogensbeheer draait het om een combinatie van strategisch advies, risicobeheersing, praktische uitbesteding en het scheppen van overzicht en continuïteit.

1. Strategische advisering: het formuleren van de strategische asset-allocatie en het beleid hieromtrent voor de vermogensbeheerportefeuille, veelal resulterend in een jaarlijks beleggingsplan.
2. Risicobeheersing: beheersing van processen en risico`s, zowel op het balansniveau van het pensioenfonds als op portefeuilleniveau.
3. Managerselectie: het selecteren en monitoren van gespecialiseerde externe asset managers die beleggingsportefeuilles passief, enhanced of actief beheren.
4. Rapportage: het afleggen van verantwoording aan het bestuur en het scheppen van overzicht.
5. Continuïteit: het bijdragen aan de beleidsvorming van de beleggingsstrategie en de ervaring zorgen voor zekerheid en continuïteit van de gekozen strategie.

Partners in dienstverlening

Pensioenfondsbesturen kunnen zich laten bijstaan door een of meer deskundige partners. Zo zijn er partners te vinden voor administratie, advies, bestuursondersteuning of vermogensbeheer. Uitbesteding bij verschillende partijen vraagt om een strakke aansturing en coördinatie zodat het overzicht wordt behouden en het bestuur in control is. Gelukkig kunnen besturen zich laten bijstaan door organisaties die van het beheer van pensioenfondsen hun vak hebben gemaakt.

Er zijn besturen die kiezen voor afzonderlijke afname van diensten, maar ook besturen die juist de voorkeur geven aan een geïntegreerde aanpak. Bij de geïntegreerde aanpak wordt er gekozen voor één professionele partner die het gehele proces overziet en kan coördineren. De uitvoerder richt zich vooral op de samenhang tussen de verschillende aspecten van het fondsbeheer. Dit heeft enkele voordelen. Een geïntegreerde aanpak betekent een aanmerkelijke vermindering van risico’s. De kans dat zaken tussen de wal en het schip raken neemt af omdat er één ‘hoofdaannemer’ is. Er hoeft minder te worden afgestemd met en tussen afzonderlijke partners en de lijnen blijven kort. Daarnaast levert het een tijdsbesparing op omdat vraagstukken geïntegreerd worden aangepakt en er geen ruis op de lijn ontstaat. De kracht van de samenwerking met de uitvoerder zit in de doelstelling kennis en economische voordelen te halen waarbij de eigen identiteit van het fonds behouden blijft. Kwaliteit in uitvoering is gewaarborgd en er kan worden geprofiteerd van de schaalvoordelen.

Duidelijke verantwoordingsstructuur als randvoorwaarde

Randvoorwaarde voor een goede samenwerking tussen bestuur en uitvoerende partner is een duidelijke verantwoordingsstructuur. Het bestuur formuleert de opdracht en stelt de uitvoerder aan. Samen met de uitvoerder wordt een beleidsplan opgesteld waarin de doelstellingen en de taken voor de uitvoerder worden vastgelegd. Ook de service level agreements worden hierin opgenomen. Vervolgens legt de uitvoerder door middel van een geïntegreerde rapportage verantwoording af aan het bestuur en vindt er regelmatig overleg plaats.

De geïntegreerde aanpak volgens Blue Sky Group

Blue Sky Group biedt pensioenfondsen een volledig geïntegreerd dienstenpakket. Pensioenfondsen die hiervan gebruik maken, ontvangen op basis van gerichte analyses en studies een integraal advies, ondersteuning bij de besluitvorming en daarop afgestemde uitvoering van de pensioenregelingen en het vermogensbeheer, inclusief de communicatie met externe partijen. Deze complete uitbesteding leidt tot een maximaal inzicht en overzicht waarbij bestuurders zich op de hoofdzaken kunnen blijven richten terwijl zij de verantwoordelijkheden behouden.

Extra aantrekkelijk is de poolstructuur en externe vermogensbeheerders waarmee Blue Sky Group werkt. Verschillende vermogensbeheerders zijn geselecteerd en op basis van stijlen, regio’s of segmenten in pools ingedeeld. Pensioenfondsen kunnen deelnemen in deze pools. Door de beleggingen van verschillende pensioenfondsen in pools samen te brengen worden schaalvoordelen (kosten en andere voorwaarden) gerealiseerd die afzonderlijk niet haalbaar zijn. De externe vermogensbeheerders kunnen zich concentreren op een optimaal rendement terwijl Blue Sky Group ervoor zorgt dat pensioenfondsen hun strategische en tactische allocatie zodanig inrichten dat de doelstelling van het bestuur voor de hoogte van de dekkingsgraad wordt gerealiseerd.

In de gehele werkwijze staat voorop dat er oog wordt gehouden voor de samenhang tussen alle elementen die voor een pensioenfonds van belang zijn. Gedegen adviezen en gerichte ondersteuning door een partij die precies weet wat er van een pensioenfondsbestuurder wordt verwacht met als doel de kwaliteit van het beheer van pensioenfondsen te verbeteren.

In samenwerking met: Blue Sky Group

CONTACT

Francis van Bergenhenegouwen
Hoofd Commerciële zaken Blue Sky Group
Francis-van.bergenhenegouwen@blueskygroup.nl

Printbare versie