— Mariska van der Westen, hoofdredacteur, npn

Het voorjaar is in aantocht en de dekkingsgraden lopen uit.

Nu de rente wat is opgewarmd en de rendementen zijn geteld, kijken pensioenfondsen terug op een jaar dat naast veel veranderingen ook mooie cijfers met zich meebracht. De sector liet onlangs tevreden de jaarresultaten zien: 2006 heeft, ook op marktwaarde, geen windeieren gelegd.

Zo zag ’s lands grootste fonds zijn dekkingsgraad met 13,3 procentpunten stijgen naar een comfortabele 133 procent. “Meer dan de helft van deze stijging kan in feite worden toegeschreven aan de gestegen rente,” vertelt Dick Sluimers, voorzitter van ABP’s directieraad. “Dit bewijst eens temeer hoe wezenlijk de renteontwikkeling is wanneer de dekkingsgraad wordt berekend op marktwaarde.”

In de eerste maand van 2007 heeft de rentedooi zich doorgezet en de vooruitzichten zijn over het algemeen gematigd optimistisch. In de meest gebezigde rentevisie kan de lange rente nog wel een stukje omhoog. Maar een beetje zakken, dat kan natuurlijk ook.

Eigenlijk heerst er ten aanzien van de rente een typisch Hollands lentegevoel: Het kan vriezen en het kan dooien.

Dat maakt het renterisico tot een heikel punt. Het nieuwe Financieel Toetsingskader noopt tot het verstrekken van nominale garanties en beloont fondsen die hun mismatch wegwerken. Strategisch verwacht vrijwel niemand met renterisico een grote slag te slaan. Maar op de korte termijn bezien is afdekken duur. En wie het afgelopen jaar het rentegat heeft opengehouden, heeft geprofiteerd van de rentestijging.

Hiermee komen pensioenfondsen voor het duratie-dilemma te staan: To match or not to match, that’s the question. Het vraagstuk van de durationkloof komt in deze npn uitgebreid aan bod. Pensioenfondsen, consultants en aanbieders belichten het renterisico elk vanuit hun eigen optiek. Daarnaast krijgt u een globale indruk van de ‘matchingproducten’ die momenteel op de Nederlandse markt worden aangeboden met een overzichtstabel van LDI-aanbieders.

Voorjaar, en bij pensioenfondsen staat de innovatie in de knop. ABP’s directeur vermogensbeheer Roderick Munsters kondigde aan dat het ambtenarenfonds vier miljard euro uittrekt voor een innovatieportefeuille: “Hier verwachten we de nieuwe categorieën van 2010 en verder te ontdekken.” Bij PGGM zoekt men de vernieuwing in politieke risicoanalyse en ‘frontier markets’, en PME heeft zijn investering in duurzaam bos meer dan verdubbeld.

Nieuwe beleggingscategorieën ontluiken. In menige pensioentuin beginnen de eerste infrastructuurfondsen en private-equitybeleggingen op te komen. Zelfs het lenteweer blijkt aantrekkelijke rendementen te bieden: Via weerderivaten kunnen pensioenfondsen niet-gecorreleerd beleggen in brede opklaringen en hier en daar een bui.

Ook elders beginnen de innovatieve sappen weer te stromen. Zo haalt het pensioenfonds van de Grafische Bedrijven fiduciaire capaciteiten in huis zonder het vermogensbeheer volledig uit te besteden. Een nieuwe telg van het snel groeiende fiduciaire geslacht lijkt daarmee geboren: ‘fiduciaire insourcing’.

Het is bijna voorjaar en de pensioensector herleeft. Nu het regeerakkoord gesloten is, wordt een nieuwe kabinetsperiode ingeluid die het belang van de pensioensector onderkent en rustig regel-weer belooft. Pensioenfondsen beginnen de reguleringsstorm van de afgelopen jaren aardig te boven te komen en men richt zich met hernieuwd zelfvertrouwen op. Fondsen lijken minder snel geneigd de touwtjes van het vermogensbeheer uit handen te geven. Onder kleine fondsen klinkt de roep tot meer en daadkrachtiger samenwerking. En meerdere grotere fondsen kiezen er voor om een eigen kenniscentrum in te richten, in plaats van zich volledig te verlaten op externe partijen.

Op Europees niveau klinkt dit nieuwe elan door. Van diverse kanten wordt aangedrongen op een sterkere positionering van de sector in de internationale pensioenarena. Het fonds voor gemene rekening wordt verder opgepoetst en internationaal in het zonnetje gezet. Het ministerie van Financiën belooft in deze npn hiertoe waar nodig contacten te zullen leggen met de buitenlandse fiscus. En in het zuiden des lands wordt gewerkt aan een Nederlands pensioenkenniscentrum van internationale allure: ‘Pension Valley aan de Maas’.

De lente staat voor de deur en het kriebelt in pensioenland. Een nieuw seizoen breekt aan. Het belooft een interessante tijd te worden: Een voorjaar met vaart.

Printbare versie