In september 2006 kondigde ING Investment Management aan zijn reeds bestaande diensten en activiteiten op fiduciair terrein te bundelen. Om ook duidelijk te maken dat het hierbij ging om meer dan vermogensbeheer alleen, werd aan de gebundelde activiteit een nieuwe naam gegeven: ‘Fiducional Investments & Services’.

In het afgelopen halfjaar is veel aandacht gegeven aan de specifieke vaardigheden die ING in huis heeft op het terrein van Fiducional Investments & Services, zoals:

• Asset Liability Risk Analysis (ALRA)
• de ALM-scan
• Strategic Asset Allocation (SAA)
• Manage the Manager (MtM)-strategieën

Begin januari 2007 kondigden ING Groep en AZL bovendien aan dat zij vergevorderde plannen hebben om de krachten op de pensioenmarkt te bundelen. Met de nieuwe combinatie zal AZL het “Centre of Excellence” voor fiduciair beheer binnen ING worden. Daarmee is sprake van een nieuwe, belangrijke partij op de Nederlandse institutionele markt.

Synergie ING en AZL

Achtergrond van de ‘Letter of Intent’ tot overname van AZL is dat echt fiduciair beheer vraagt om onafhankelijkheid. Fiducional Services moet een totaaloplossing zijn waar beleggings-governance een integraal onderdeel van is. AZL heeft ruime ervaring op dit terrein en is onafhankelijk gepositioneerd. De dienstverlening begint met Pension Governance en begeleiding bij het vaststellen van het beleidskader. AZL is daarnaast sterk in bestuursondersteuning, gesteund door kennis en ervaring op het gebied van pensioenwet- en regelgeving. Daarnaast biedt AZL zijn klanten deelnemers- en beleggingsadministratie.

Aangevuld met ING’s ervaring met onder meer verzekeraars zal AZL de portal worden tot fiduciaire dienstverlening binnen ING Groep. AZL zal in die constellatie een zelfstandige operatie blijven.

Onafhankelijkheid gewaarborgd

Om onafhankelijkheid te waarborgen worden de rechtstreekse beleggingen in aandelen van AZL onder de verantwoordelijkheid van ING Investment Management geplaatst. De vastrentende beleggingen zullen onder aansturing komen van de nieuwe combinatie. Dit vloeit voort uit de directe relatie met de verplichtingen en het fiduciaire risicobeheer.

De AZL-vastgoedfondsen krijgen toegang tot de enorme marktkennis en langjarige ervaring met actief portefeuillebeheer van ING Real Estate, marktleider dankzij bovengemiddelde beleggingsresultaten, uitstekende dienstverlening en een sterk researchapparaat.

Dienstverlening in C’s

De nieuwe combinatie zal een aantal waarden die zowel binnen ING Groep als AZL gemeengoed zijn, in haar vaandel voeren. Deze kunnen worden samengevat als de 6 C’s.
Deze beginselen zullen de basis vormen voor de dienstverlening van AZL.

Complexiteit

Pensioenfondsen in Nederland hebben in toenemende mate te maken met complexe markten, regelgeving, IFRS en FTK-aanpas-singen. Daarbij is ook sprake van verscherpt toezicht door de toezichthouders. Verzekeraars, zowel grote als kleine, hebben eveneens te maken met complexere markten en scherpere eisen van de toezichthouders. Zo zal Solvency II, alhoewel een potentieel in-strument om risicobeheer en –processen tegen het licht te houden, de komende jaren additionele capaciteit vragen.

Op deze terreinen mogen nadere adviesvragen verwacht worden. Dit geldt evenzeer voor discussies rondom zaken als governance en outsourcing van diensten.

Concentratietendens

ING voorziet een aanhoudende concentratietendens onder pensioenfondsen en dienstverleners, alhoewel deze wellicht iets minder sterk zal zijn dan voorheen. Voor verzekeraars geldt echter onverminderd een tendens tot concentratie, met name onder zorgverzekeraars. Een en ander betekent dat ook verzekeraars dus behoefte hebben aan ‘meedenkers’.

Risicobeheer centraal

Naar het oordeel van ING en AZL is fiduciaire dienstverlening niet onder één noemer te vangen. De bereidheid om zich volledig in te zetten voor de institutionele relatie moet echter elementair zijn. Fiduciaire dienstverlening kan immers niet beperkt zijn tot simpelweg het onderbrengen van vermogensbeheer bij derden. De elementen die ING onderscheidt zijn Advies, Implementatie en Controle.

De term ‘fiduciair’ is de laatste paar jaar een begrip geworden. Echter, ING blijft van mening dat Fiduciair Vermogensbeheer geen juiste omschrijving is voor onder deze titel geleverde diensten.

Het pensioenfondsbestuur is en blijft immers verantwoordelijk voor het beleid ofwel: het bestuur is de fiduciair beheerder. Besturen zijn niet geholpen met een beleggingsoplossing maar zoeken naar een totaaloplossing waarbij risicobeheer centraal moet staan.

Aanpak

Integrale bestuursadvisering, het vaststellen van het strategisch- en tactisch beleggingsbeleid, portefeuilleconstructie en -implementatie, risicobeheer en ondersteuning: al deze diensten moeten door de dienstverlener kunnen worden geboden.

Strategisch advies behelst onder meer het vertalen van het strategisch beleid in tactische invulling. Hierbij zal ook rekening gehouden worden met kwalitatieve elementen om nog beter de wensen en doelstellingen van de klant in het risicobudget tot uiting te laten komen.

Risicobeheer is zeker niet het minst belangrijke element. Immers dit omvat het afzetten van de portefeuille tegen de verplichtingen. Risicobeheer is een proces en niet een verslag of opsomming van getallen. De portefeuille moet een stress-test ondergaan om na te gaan in hoeverre deze nog aansluit bij de vooraf gestelde doelstellingen. Of onder welke omstandigheden dekkingsvraag, indexatiepotentieel dan wel, in het geval van verzekeraars, solvabiliteit in gevaar komen. Kortom: risicobeheer moet een discussie stimuleren waarbij de vraag centraal staat of nog steeds de juiste weg bewandeld wordt dan wel of er reden is tot zorg.

Dienstverlening in drie stappen

In de nieuwe combinatie AZL zullen advies, implementatie en controle de basiselementen van de fiduciaire dienstverlening vormen.

Verdere invulling kan gegeven worden met de onderdelen als boven beschreven. Hiermee zal AZL een van de weinige aanbieders zijn die het hele scala aan diensten, onder één fiduciaire noemer, kan aanbieden.

Grote en kleine pensioenfondsen èn verzekeraars zijn op zoek naar bredere ondersteuning. Vanuit deze waarneming zal ING zijn fiduciaire diensten vanuit de onafhankelijke combinatie AZL, gevestigd in Heerlen, gaan aanbieden.

Bij het ter perse gaan van deze bijdrage verwachten wij dat afronding van de overname van AZL begin april 2007 zal zijn afgerond. Dit bestempelt de intentie van ING om stappen voorwaarts te maken met Fiducional Risicobeheer door een nieuwe combinatie ING/AZL – namen die elkaar versterken - als zelfstandige onderneming binnen ING Groep aan ING’s activiteiten toe te voegen.

PARAPLU VAN DIENSTEN

Bij fiduciair management gaat het om vertrouwen en onafhankelijkheid. Vaak ligt de nadruk dan op het multimanageridee: shoppen bij diverse vermogensbeheerders. ING Investment Management (ING IM) heeft daar andere ideeën over. “Wij pakken het anders aan,” zegt Garry Pieters (Head of Business Development Fiducional Investments & Services). “De relatie met de klant staat bij ons centraal. Wij willen bekend staan als een gedegen en betrouwbare partner van pensioenfondsen.”

Bijzondere zorg

“Een pensioenfonds is een apart dier, geen doorsnee fondsbelegger. Het heeft bijzondere zorg nodig. Je moet de tijd nemen voor belangrijke beslissingen. Dat kan allemaal binnen een fiduciaire relatie.” Fiduciair management gaat veel verder dan vermogensbeheer. Het is een paraplubegrip waar een breed scala aan diensten onder valt: van strategisch advies tot multimanagement, van rapportage tot bestuursondersteuning.

Troef

Er zijn verschillende modules waaruit klanten kunnen kiezen. Strategisch beleggingsadvies bijvoorbeeld is een mogelijkheid waarbij de verplichtingen van het pensioenfonds en het beleggingsbeleid kritisch worden bekeken. “Een bijzondere troef is onze snelle ALM-scan. Binnen een week weten wij of een andere portefeuilleverdeling nodig is,” aldus Garry Pieters. Zo kan het pensioenfonds tijdig bijstellen. De ALM-scan is te zien als een aanvulling op een omvangrijke ALM-studie die in de regel eens in de drie tot vijf jaar plaatsvindt. Strategische asset-allocatiemodellen helpen daarbij. Het belang van goede allocatie is voor Pieters evident: “Tachtig tot negentig procent van het rendement op een portefeuille komt van assetallocatie.”

Concurrenten

‘Totaal vermogensbeheer’ is een tweede stap. Klanten die onafhankelijk vermogensbeheer belangrijk vinden, kunnen kiezen voor beheer volgens het multimanagementprincipe. Ze zijn dan niet gebonden aan eigen fondsen, maar nemen ook andere vermogensbeheerders in het selectieproces mee. “Er zijn ook klanten voor wie dit niet zo speelt. Voor hen zijn juist de eigen fondsen een goede keuze” zegt Pieters.

Heldere rapportages helpen de pensioenfondsen bij hun beslissingen over de beleggingsportefeuille. “Een prachtig hulpmiddel is de rapportage ALRA. Dat staat voor Asset Liability Risk Analysis. De klant ziet in één oogopslag hoe de portefeuille ervoor staat en of bijvoorbeeld onderdekking dreigt.” Ook organisatorische ondersteuning hoort bij de uitgebreide service. Daaronder valt het aansturen van de custodian en het organiseren en bijwonen van vergaderingen.

Nieuw

ING Investment Management en AZL geven een eigen invulling van fiduciair management. De combinatie beschikt onder meer over een strategisch adviesteam, een multimanager en een business developmentteam, dat de rapportages en de organisatorische ondersteuning verzorgt. Garry Pieters: “Klanten hebben enorm veel belangstelling voor dit totaalpakket met losse modules. Er is veel vraag naar informatie. We houden veel presentaties.”

Pieters verwacht dat het aanbod van de combinatie vooral institutionele beleggers met een beheerd vermogen van één à anderhalf miljard zal aanspreken. “Grotere fondsen hebben vanwege een eigen organisatie en governancestructuur vermoedelijk minder behoefte aan onze totale dienstverlening.” De omvang van het beheerde vermogen is wellicht een indicatie, maar er is niet eenvoudig een lijn te trekken. “Elk fonds is uniek, ook de samenstelling van de besturen is divers. Het is belangrijk te kijken naar de situatie en te inventariseren wat de zorgen zijn. Grootte is niet per se een uitgangspunt.”

PENSIOENFONDSEN IN BEWEGING

Tot zo’n vijf jaar terug leefden Nederlandse pensioenfondsen in een relatief stabiele wereld met positieve rendementen en stabiele, voorspelbare verplichtingen. Maar in de laatste jaren is er veel veranderd.

Allereerst heeft de daling van de aandelenmarkten in de periode 2000-2002 de bezittingen van pensioenfondsen behoorlijk aangetast. De dekkingsgraad (verhouding tussen bezittingen en verplichtingen) kwam voor velen onder druk te staan. De eerste maatregelen werden meteen genomen: premieverhogingen, extra stortingen van sponsors, bevriezing van indexaties en aanpassing van pensioenregelingen van eindloon naar middelloon. De oorzaak van deze maatregelen lag aan de kant van de beleggingen.

Aan de verplichtingenkant van pensioenfondsen is echter ook veel veranderd.

De introductie van het IFRS-accountingsysteem zorgt ervoor dat tekorten en overschotten van pensioenfondsen in de balans van de (beursgenoteerde) onderneming moeten worden opgenomen. Dit zorgt voor meer volatiliteit (beweeglijkheid) in de financiële resultaten van bedrijven. Zij zijn nu actiever betrokken bij pensioendiscussies. IFRS heeft als voordeel dat inzichtelijk wordt gemaakt wat de risico’s van het pensioenfonds zijn voor de onderneming. Het voegt echter niets toe aan de zekerheid van ondernemingen of pensioenfondsen.

De komst van het Financieel Toetsingskader (FTK) heeft ook grote impact op de verplichtingen van pensioenfondsen. Een belangrijk gevolg van het FTK is namelijk dat beleggingen èn verplichtingen op marktwaarde dienen te worden gewaardeerd. Voorheen werden verplichtingen gewaardeerd tegen een vaste, actuariële rente van 4%. Met de komst van het FTK wordt dat de marktrente en dat leidt tot meer volatiliteit. Een bijkomend verschijnsel is de zogenaamde ‘duratiemismatch’. Bij de meeste pensioenfondsen hebben de beleggingen een veel lagere duratie (rentegevoeligheid) dan de verplichtingen. Op deze manier reageren beide kanten van de balans verschillend op rentebewegingen.

Dit leidt vervolgens tot meer volatiliteit in de dekkingsgraad.

Pensioenfondsen zoeken nu naar oplossingen om de hiervoor beschreven potentiële problemen het hoofd te kunnen bieden. Binnen de beleggingen worden de antwoorden bijvoorbeeld gezocht in duratieverlenging en verdergaande diversificatie binnen de portefeuille. Daar blijft het vaak niet bij. ING Investment Management zoekt met haar relaties naar klantspecifieke oplossingen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de expertise die binnen ING Groep aanwezig is op het gebied van vermogensbeheer, verzekeren en bankieren.

In samenwerking met: ING Investment Management

CONTACT

Garry Pieters
Head of Business Development Fiducional Investments & Services
ING Investment Management Europe

Tel: +31703791129
e-mail: garry.pieters@ingim.com

Roelf Pater
Head of Fiducional Investments & Services
ING Investment Management Europe
Tel: +31703781135
e-mail: roelf.pater@ingim.com

Printbare versie