— Oscar Vermeulen

Fiduciair beheer wordt doorgaans gepresenteerd als een totaaloplossing waarbij pensioenfondsen het gehele vermogensbeheertraject uitbesteden. Een kleine partij gooit fiduciair beheer echter over een andere boeg: Mariska van der Westen sprak met Altis, aanbieder van ‘fiduciaire insourcing’.

Juist geen totaaloplossing

Men kan geen artikel over fiduciair beheer opslaan zonder te struikelen over typeringen als ‘partnership’ en ‘totaaloplossing’. Deskundigen beschrijven fiduciair management als een welhaast symbiotische relatie waarbij de fiduciair manager het pensioenfonds hand-in-hand begeleiding biedt van ALM tot Z. Men ontkomt niet aan de indruk dat het hier gaat om een verregaande vorm van uitbesteding, waarbij men alle aspecten van vermogensbeheer in handen geeft van een enkele partij.

Sinds kort is er echter een kleine partij in de markt verschenen die een tegendraads geluid laat horen. Altis Investment Management, dat onlangs een mandaat won van 4 miljard euro van het Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven, biedt een draagbare fiduciaire oplossing aan die zo bij de klant op het bureau kan.

“Pensioenfondsen stappen steeds meer over op een multimanagementoplossing omdat balanced mandaten niet meer voldoen. Meer complexe markten leidt tot meer complexe portefeuilles, maar daarmee doet zich de vraag voor: ‘is ook de controlestructuur daarop toegerust?’ Een multimanagerbenadering brengt eigen problemen met zich mee. Als je vijftien managers hebt, hoe doorzie je dan al die vijftien black boxjes van die managers? En dan ligt daar ook nog een LDI-oplossing overheen, en je hebt aan de andere kant van de balans natuurlijk rekening te houden met je verplichtingen... Dat moet allemaal worden doorgemeten. Dan heb je ook nog iemand nodig met enige visie op het aansturen daarvan. Dat is alles bij elkaar nog geen eenvoudige opdracht,” vertelt Oscar Vermeulen, één van de directeuren en oprichters van Altis. Het bedrijf verkoopt als oplossing een combinatie van manager-researchdiensten en risicobeheersystemen.

“Bij wijze van oplossing ligt volledige uitbesteding voor de wat kleinere fondsen wellicht voor de hand. Maar voor grotere fondsen komt uitbesteding er vaak op neer dat men het kind met het badwater zou moeten weggooien. Men heeft immers mensen intern zitten die verstand hebben van beleggen en verstand hebben van het pensioenfonds. Dan is het interessanter om de specifieke componenten die je mist te insourcen, in plaats van de hele handel uit te besteden.”

Giftig probleem

Altis ontwikkelde voor deze groep institutionele beleggers een fiduciair precisie-instrument dat ondersteuning biedt waar dat nodig is. De opzet is niet om een brede totaaloplossing te bieden die de CIO het beleggingswerk uit handen neemt, maar om een tweetal specifieke deelproblemen aan te pakken.

“Ons systeem biedt een antwoord op de twee kernproblemen van multimanagementoplossingen,” stelt Vermeulen. “Het eerste probleem is eenvoudig: Als je managerselectie verkeerd doet, betaal je een fee voor iemand die het niet waard is en dat kost je 40 basispunten per jaar. Maar een tweede, veel giftiger probleem is dat je met je managerselectie ongewild je assetallocatie beinvloedt. De alfa die je denkt te kopen, is vaak pure assetallocatie exposure, of momentum.”

Bij elke trendbreuk wordt weer pijnlijk duidelijk hoeveel vermeende alfa in feite toegeschreven kan worden aan een overweging in bepaalde assetcategorieën, zegt Vermeulen. “Middels een multimanagerstructuur bouw je meer alfapotentieel in je portefeuille, maar als keerzijde van de hogere upside bouw je ook diepere valkuilen in. De CIO van het pensioenfonds of de portefeuillemanager van het multimanagersfonds weet niet precies waar al die verloren stukjes assetallocatie zitten. De opzet van onze systematiek is om dat zichtbaar te maken. Daardoor voorkom je dat je betaalt voor alfa die er niet echt is, en heb je als pensioenfonds meer grip op de risico’s.”

Mede-oprichter en –directeur Richard Jacobs: “Naar ons idee zijn veel managerstijlen te hoog gecorreleerd. Een belangrijke reden om over te stappen op een multimanageraanpak is om het managerrisico te spreiden. Maar als je managers op elkaar stapelt is het onbedoelde resultaat soms juist een aggregatie van dezelfde risico’s. Dat proberen wij te voorkomen door extra transparantie aan te brengen.”

Het bedrijf heeft hiertoe in eigen beheer een analytisch platform ontwikkeld. “Als een manager er interessant uitziet, kunnen wij via ons performance-attributiesysteem nagaan of die manager ook daadwerkelijk interessant is. We kunnen zien of de outperformance van zo’n manager moet worden toegeschreven aan een momentum- of assetallocatie-effect of aan een duurzame bron van alfa,” zegt Vermeulen.

Pioniers

Altis is bepaald niet de eerste of enige partij die zich toelegt op managerresearch. “Wat ons platform echter bijzonder maakt is dat we ons baseren op gedetailleerde data over de historische posities die assetmanagers hebben ingenomen,” meldt Vermeulen. “Dit soort holdings-based research begint nu een beetje meer in zwang te raken, maar op dit gebied zijn wij echt pioniers.”

Jacobs: “Na een eerste selectieronde op basis van publieke criteria stellen we een ‘long list’ samen van managers die we in onze databank opnemen. Die onderwerpen we aan een kwalitatief due diligence onderzoek, en vervolgens sluiten we een overeenkomst om elke maand hun posities in te lezen. Vaak zijn wij de eersten die om maandelijke posities vragen en het kost soms wel even moeite om zo’n manager over de streep te trekken. Daaruit blijkt wel dat deze benadering redelijk uniek is.”

Momenteel volgt Altis rond de 1.000 managers waarvoor het bedrijf een historische track record bijhoudt op basis van holdings, aldus Jacobs. Zijn collega Vermeulen voegt toe: “Om een idee te geven van de rijkdom aan informatie die we hebben opgebouwd: in veel gevallen gaat het om maandposities die 96 maanden terug gaan.”

Niet van gisteren

Het systeem is namelijk niet van gisteren, vertelt Gerard-Jan van Berckel, directeur voor institutionele klanten. “Het is niet zo dat je zegt: ‘Dit is een goed idee; ik ga dat morgen opstarten en over een maand is het er’. Dit platform is stap voor stap opgebouwd over een tijdsspanne van zo’n elf jaar. Daardoor wordt het mogelijk om zeer uitgebreide en gedetailleerde analyses te leveren.”

Bovendien beperkt het platform zich niet tot een eenvoudige databank, maar biedt het de functionaliteit om posities efficiënt en makkelijk naast elkaar leggen, zegt Jacobs. “Dat is essentieel, want anders doe je niets met die informatie. Als je dertig portefeuilles hebt verdeeld over zestig managers moet je in een paar minuten kunnen zien hoe de zaken er voor staan. Dat maakt het mogelijk snel te anticiperen. Als blijkt dat vijftig procent van je risicobudget wordt besteed in small caps en high yield, wordt dat direct zichtbaar en kan je heel snel het scenario aanpassen.”

“Een normale assetmanager heeft al moeite met het runnen van performance-attributie op zijn eigen managers en zijn eigen twintig producten. Wij doen duizend van die analyses per maand,” zegt Vermeulen. “Datacontrole blijft een grote uitdaging, maar we hebben hiermee een enorm krachtig softwareplatform in huis.”

Dat besef, in combinatie met een forse dosis zelfrelativering, leidde tot het idee om een fiduciair ‘insourcingmodel’ aan te bieden. “Natuurlijk is discretionair beheer leuker. Maar op de keper beschouwd is het antwoord op de problematiek van pensioenfondsen een goed risicobeheersysteem, met daar bovenop een intelligent iemand die de portefeuille construeert. En de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat zo’n intelligent iemand vaak al aanwezig is,” zegt Vermeulen. “Dat betekent dat we met name ons systeem inzetten. Als we dit als CIO-support en insourcingmodel aanbieden kunnen de beleggingsdeskundigen van onze klanten op ons platform uitstekend hun eigen portefeuille runnen.”

ALTIS IN HET KORTl

Altis Investment Management is een volle dochter van Bank Oyens & van Eeghen en werd in 2004 opgericht. Ondanks de Nederlandse wortels heeft het bedrijf zijn hoofdzetel in Zug, Zwitserland. “Een groot aantal ‘family offices’ heeft daar zijn hoofdkwartier, en dat zijn de klanten waar wij ons in eerste instantie op hebben gericht. Pas nu ons platform volledig ontwikkeld is, willen we in Nederland ‘lawaai komen maken’,” legt Vermeulen uit. Inmiddels heeft Altis vestigingen in Londen en Amsterdam, en heeft het bedrijf ook een zelfstandige registratie bij de AFM aangevraagd.

Printbare versie