Er zijn verschillende manieren waarop institutionele beleggers om kunnen gaan met verantwoord beleggen. Op basis van negatieve selectiecriteria kan men bepaalde beleggingen uitsluiten.

Daarnaast kan men ook kiezen voor positieve selectie, waarbij men op basis van sociale en duurzaamheidscriteria juist beleggingskansen zoekt. En ten derde kunnen beleggers pressie uitoefenen op de onderneming om een gedragsverandering te bewerkstelligen, door te stemmen op aandeelhoudersvergaderingen of door middel van ‘engagement’ waarbij men direct de dialoog aangaat met het ondernemingsbestuur.

Naar aanleiding van de berichtgeving over beleggingen in clusterbommen en dergelijke, klinkt vanuit de maatschappij de roep om bepaalde sectoren en bedrijven uit te sluiten. Toch blijft dat een lastige kwestie, zegt Bauer. “Kijk maar naar het Noorse pensioenfonds. Dat werd in de Zembla-uitzending voorgesteld als een heilig boontje, maar ze zitten wel in de walvisvaart. Dat vinden wij hier in West Europa weer minder leuk. Dus het blijft heel subjectief.”

Bovendien kent een puur uitsluitingsbeleid nog andere beperkingen. “Als je maar lang genoeg zoekt, is er in elk bedrijf en zijn toeleveranciers wel ergens iets niet in de haak. Als je dat allemaal uit wilt sluiten, kun je dus nergens meer in beleggen. Dat kan niet de bedoeling zijn,” aldus Bauer.

Het is zeker aan te raden om te onderzoeken wat de achterban ‘echt niet vindt kunnen’ en dat in te kaderen in het beleid. Maar vervolgens adviseert men om ook de beperkingen van het middel uit te leggen, en transparant te zijn over wat je als pensioenfonds wel en niet kunt doen.

Daarnaast is het volgens de experts raadzaam om speerpunten af te spreken waarop een positief beleid kan worden gevoerd. “Bijvoorbeeld door te stemmen op aandeelhoudersvergaderingen, en door ‘themabeleggen’, waarbij men beleggingskansen zoekt op specifieke gebieden zoals milieu, mensenrechten of kinderarbeid,” aldus Lambrechtsen.

Deskundigen zijn het erover eens dat de eerste en belangrijkste stap is, om een beleid op te stellen. “Veel fondsen hebben nog helemaal niets op papier staan. Als je dan in het wilde weg gaat lopen uitsluiten wordt dat één grote ramp,” zegt Bauer.

“Beleid is het allerbelangrijkste. Je moet als fonds goed te rade bij bestuur en achterban om te bepalen wat wel en niet kan, en wat men daarvoor over heeft,” zegt Huizing. “En als het even kan, is het zinvol aansluiting te zoeken bij het beleid van de sponsor-onderneming, of van de sector als deze een uniform beleid heeft geformuleerd.”

“Beleid betekent ook dat je niet met alle winden meewaait. Het heeft geen zin om voor de goede sier te beleggen in aflaatmandaten,” zegt Roland van den Brink. “Daarom investeren wij bijvoorbeeld niet in micro-financiering. Het levert weliswaar positieve publiciteit op, maar de hoeveelheid kapitaal die in dat soort assetklasses kan worden geïnvesteerd is veel te klein.”

Printbare versie