— Philip Neyt, voorzitter van de Belgische Vereniging van Pensioen Instellingen (BVPI) en het brein achter de Belgische pensioenwet

Recentelijk is er in Nederland met bezorgdheid gereageerd op de Belgische campagne om pensioenfondsen te werven. Anke Claassen ging poolshoogte nemen in Brussel en sprak met Philip Neyt, voormalig kopstuk van het Belgacom-pensioenfonds en de grote man achter de nieuwe Belgische pensioenwet. Neyt ziet de Nederlandse consternatie met opperste verbazing aan: “We brengen eenvoudigweg de Europese richtlijn in praktijk. Ik snap niet waarom de Nederlanders zo overstuur zijn.”

Nederlandse kritiek onbegrijpelijk

“Er is ruim tien jaar gewerkt aan de Europese pensioenfondsrichtlijn, met als doel om een interne markt voor pensioenfondsen te creëren. Nederland was bij de ontwikkeling nauw betrokken en heeft de richtlijn net als andere landen onderschreven. Ik begrijp dus niet waarom men er problemen mee heeft als de Belgische pensioenwet de richtlijn in praktijk brengt,” zegt Philip Neyt, voorzitter van de Belgische Vereniging van Pensioen Instellingen (BVPI) en volgens velen het brein achter de Belgische pensioenwet.

Ten eerste wijst hij erop dat het Belgische regime alleen betrekking heeft op de pensioenuitvoering, en niet op de aard van de pensioentoezegging: “De arbeids- en sociale wetgeving wordt bepaald door de lidstaat van herkomst en wordt door onze toezichthouder, de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assuratiewezen (CBFA) vanzelfsprekend gerespecteerd.”

“Ten tweede was de bedoeling van de richtlijn juist om voor de pensioenuitvoering een flexibel juridisch, fiscaal en prudentieel kader te bieden. Flexibel genoeg om aan de noden en wensen te beantwoorden van multinationals met een internationaal werknemersbestand.” Hij vindt het dan ook onbegrijpelijk dat België juist op de buigzaamheid van het toezicht wordt bekritiseerd.

Tegen Hollandse kuddementaliteit

De Europese richtlijn vraagt volgens hem om een wet die vooral ‘internationaal’ en ‘flexibel’ is. “Daarom is in de Belgische pensioenwet de prudent-personregel minder kwantitatief en regel-dicterend dan in Nederland.“

“Het Belgisch toezicht gaat ervan uit dat elk pensioenfonds anders is in termen van deelnemersbestand, pensioentoezegging, sponsor, beleggingsbeleid en financieringsgraad. Elke fonds dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. Want er is niet één zaligmakend beleid. Onze toezichthouder kijkt binnen de ALM-studie vooral of de onderliggende aannames deugdelijk zijn en in welke mate men een coherent beleid voert. Eénzelfde set van ‘kwantitatieve’ regels opleggen heeft geen zin, en is niet te verenigen met het feit dat een ALM-studie voor elk fonds andere inzichten oplevert,” zegt Neyt. “Bovendien leidt het opleggen van kwantitatieve regels tot economische inefficiëntie en tot een kuddementaliteit die inefficiënties in financiële markten in de hand werkt.”

Aantijgingen ‘nogal goedkoop’

Het Belgisch toezichtsregime gaat ervan uit dat elk specifiek pensioenfonds een eigen specifieke oplossing nodig heeft. “Daarom is er in België geen sprake van een minimale dekkingsgraad die voor alle fondsen geldt. De benodigde dekkingsgraad wordt voor elk fonds apart bepaald. Ik moet als fonds per slot van rekening mijn eigen pensioenen uitbetalen, en niet die van mijn buurman. Dat wil niet zeggen dat de toezichthouder niet streng controleert. Hij doet dat alleen op basis van bepalingen die voor elk pensioenfonds anders zijn.”

Deze aanpak brengt in geen geval de pensioenaanspraken in gevaar, stelt Neyt. “De aanspraken vallen onder de sociale en arbeidsrechtelijke wetgeving van de betreffende lidstaat. Daaraan wordt door België als vestigingsland niet getornd.” Hij ergert zich dan ook aan de Nederlandse aantijging dat de Belgische solvabiliteitseisen de rechten van deelnemers in gevaar zou brengen. “Er wordt bijna gezegd: ‘als je naar België gaat, moet je maar zien of je nog pensioen overhoudt’. Ik vind het nogal goedkoop om deelnemers ongefundeerd schrik aan te jagen.”

Volgens Neyt heeft het IMF onlangs vastgesteld dat het toezicht in België kwalitatief uitstekend is. “Het waren toevallig juist Nederlanders die hier het prudentieel toezicht zijn komen toetsen. Daarom snap ik de aantijgingen van de Nederlandse toezichthouder niet.” Directeur van DNB, Witteveen vergeleek onlangs in een toespraak de Belgische wervingscampagne met de verkoop van een auto op basis van een algemene folder zonder technische specificaties. “Hij suggereerde eveneens dat men in België gebruik kan maken van een vaste disconteringsvoet van 6%. Merkwaardig,” zegt Neyt. “Dat was vroeger zo, maar dat is niet meer het geval. Ik lees de meest gekke dingen. Uit dit soort uitspraken trek ik de conclusie dat men ons systeem helemaal niet kent en dat men onze wetgeving niet gelezen heeft.”

Neyt zegt het ‘zwak’ te vinden om in wederzijdse beschuldigingen te vervallen: “Ik onthoud mij dus van inhoudelijk commentaar. Maar ik wil wel kwijt dat de rol van een toezichthouder juist is om te waken over objectiviteit. Je als toezichthouder verschansen in je eigen systeem lijkt me dan niet de juiste houding.“ Hij zal het Belgische toezichtsregime met alle plezier nader toelichten, zegt Neyt. “Ik sta altijd open voor een gesprek. Maar hoewel ik ondertussen al veel toezichthouders heb gesproken, De Nederlandsche Bank heb ik nog niet gezien.”

Geen plannen met werving te stoppen

Naast een flexibel toezichtskader biedt België ook in fiscaal opzicht de nodige voordelen. Pensioenfondsen betalen geen belasting. “Bovendien geldt er in de meeste landen ook vrijstelling aan de bron door het brede netwerk van bilaterale dubbelbelastingverdragen tussen België en die landen. Zo hebben we recent het verdrag met de Verenigde Staten hernieuwd waarin het Organisme voor de Financiering van de Pensioenen – de nieuwe Belgische rechtspersoon specifiek voor pensioenfondsen - expliciet is vermeld, waardoor er vrijstelling geldt aan de bron voor dividenden van Amerikaanse bedrijven.”

Om de nodige flexibiliteit te realiseren is de nieuwe pensioenwet losgekoppeld van andere Belgische wetgeving die een meer nationaal karakter heeft: “De pensioenwet is door-en-door internationaal van aard,” zegt Neyt. “We hebben gekeken hoe we de grote multinationals in België kunnen houden. Als wij het niet doen, doen anderen het wel.”

Neyt heeft het bedrijfsleven in een vroeg stadium betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenwetgeving. “Ik ben heel snel met multinationals gaan praten om te zien wat ze precies nodig hebben om een pan-Europees pensioenfonds te creëren.”

Deze klantvriendelijke benadering vertaalt zich ook in de wervingscampagne onder pensioenfondsen die in Nederland zoveel stof doet opwaaien. België prijst zichzelf aan in een glossy brochure - “We hebben ‘m in vier talen,” zegt Neyt – en gooit zelfs de Belgische premier Guy Verhofstadt in de strijd. België is voorlopig niet van plan met de werving te stoppen: “Morgen zitten we in Londen en in september in Nederland en de Verenigde Staten.”

Nederland bewijst België met alle commotie overigens een dienst, zegt Neyt: “Grote multinationals denken: waar rook is, is vuur. We zullen die Belgische wet eens goed bekijken. Nederland heeft zo de interesse in België als vestigingsland aangewakkerd. Multinationals denken nu: ‘die Belgen zijn zo gek nog niet’.”

Neyt denkt dat Nederland een grote rol kan blijven spelen, mits men openstaat voor enige aanpassing: “Ik heb altijd met bewondering naar het Nederlandse pensioenstelsel gekeken en doe dat nog steeds. Men kan juist met die enorme know-how inspelen op de globalisering. Maar dan moet men niet verdrinken in zelfgenoegzaamheid. Het lijkt wel of Nederland vergeet dat de wereld verandert. Men moet open staan voor het nieuwe.”

FTK is gevaarlijk

Neyt meent dat het Financieel Toetsingskader geschoeid is op een ‘one size fits all’ gedachte. Dat lijkt hem gevaarlijk. “Het Nederlandse FTK is ontstaan in een paniekreactie. Het ging slecht op de beurzen en men heeft in ijl tempo regels opgelegd die gebaseerd zijn op de korte termijn.” Volgens Neyt zijn die regels veel te ver doorgeschoten. “Men hoeft toch niet morgen of overmorgen alle pensioenen uit te betalen? Dat moet over dertig, veertig, vijftig jaar ook nog lukken.”

De fixatie op nominale zekerheid brengt naar zijn idee het uitzicht op een reëel pensioen in gevaar. “Daarmee druist het nFTK in tegen de prudent person-filosofie.”

Het FTK is volgens hem een bescherming geweest voor de toezichthouder zelf, maar niet voor de deelnemers. “Ik heb pensioenfondsen aandelen zien verkopen op het slechtst denkbare moment. Men heeft massaal obligaties gekocht met de laagste rendementen ooit. Door de marktimpact van die massale vraag is de rente nog verder gekelderd,“ aldus Neyt.

“Als je obligaties koopt tegen drie-en-een-half procent nominaal, levert dat na inflatiecorrectie één procent reëel rendement op. Dan wordt pensioen wel heel duur. Ook de werkgever maakt natuurlijk de rekening op, en als die te hoog wordt stapt hij over naar een middelloonregeling. Dat is in Nederland massaal gebeurd. Of je krijgt van die tussenliggende hybride polderoplos-singen zoals het collectief DC,” zegt Neyt.

“Bovendien werken de Nederlandse fondsen door de focus op de kortetermijn solvabiliteit met renteswaps, LDI-producten, rentederivaten. Wie wordt daar rijk van? De tussenpersonen. Dat kost handenvol geld en maakt de pensioenregeling alleen duurder. Want kortetermijnindekking voor een langetermijnoplossing in reële termen is toch een illusie.”

Deelnemers zijn beter af met een minder krampachtig systeem dat de blik standvastig richt op het reële langetermijnresultaat, vindt Neyt. “Een Nederlands pensioenfonds moet een vierde van zijn rendement inleveren alleen maar om het gevoel te hebben dat men op de korte termijn ingedekt is. Structuren kosten al gauw 1% meer voor een yield van 4-4.5%. Die prijs wil ik niet betalen. Dat is onverantwoordelijk.”

Printbare versie