Veel pensioenfondsen willen graag gehoor geven aan de vraag om duurzamere beleggingspolitiek te hanteren. Is deze wijze van beleggen echter al voldoende ontwikkeld om de duurzame maar ook de financiële doelstellingen te realiseren?. ING Investment Management denkt van wel. Een bijdrage van Hendrik-Jan Boer, Head of Sustainable Equity Investments bij ING Investment Management.

Nederland is recent opgeschud door de enorme media-aandacht voor beleggingen van pensioenfondsen in bedrijven die zogenoemde clustermunitie fabriceren. Het onderwerp ging, net als de film ‘An Inconvenient Truth’ van Al Gore, de hele wereld over en heeft een duidelijke impact gehad. Het politieke debat richt zich door deze ontwikkelingen andermaal op duurzaam beleggen en het onderwerp staat hoog op de agenda bij menig vergadering van pensioenfondsen.

De mondiale historie van duurzaam beleggen kenmerkt zich door vlagen van veel interesse, vaak ingegeven door media-aandacht, maar ook door lange perioden van vergetelheid. Initiatieven als de Club van Rome vormden een sterke stimulans voor beleggingen in milieuvriendelijke projecten. Specialistische partijen begonnen met het aanbieden van beleggingsproducten die vooral ‘groen’ of ‘sociaal’ georiënteerd waren. Echter, naarmate de tijd verstreek en economische cycli doorlopen werden, nam de interesse voor deze specifieke beleggingsstijl ook telkens weer af. Van een blijvend beleggingsthema kon niet echt gesproken worden.

Met de komst van internet is onderzoek verrichten en informatie-uitwisseling makkelijker geworden. Mede hierdoor werden het laatste decennium nieuwe en breder opgezette initiatieven gestart. Nieuwe beoordelingscriteria en –methodieken leidden tot veel nieuwe duurzame beleggingsproducten. Het ging niet langer alleen om ‘groen zijn’, maar sociale factoren en ook zaken als corporate governance kregen een prominente rol. Ook de vraag werd steeds constanter. Zowel particuliere als institutionele beleggers alloceerden een groter deel van hun beleggingen aan duurzame producten.

Hiermee heeft duurzaam beleggen een definitieve plek verworven in het keuzepalet van beleggers, zij het nog steeds vaak als beperkt percentage van de portefeuille. Met de huidige aandacht voor global warming en onderwerpen als clustermunitie, neemt het belang dat beleggers aan een duurzame beleggingsstrategie hechten sterk toe. Hoewel er veel beleggingsproducten als duurzaam worden aangeboden, blijft het voor beleggers zoeken naar de juiste strategie. Met de financiële doelstellingen – of, in het geval van pensioenfondsen, toekomstige financiële verplichtingen - in het achterhoofd moet de strategie naast duurzaam toch zeker ook rendabel zijn.

Duurzame beleggingsstrategie ING IM

De Sustainable Growth strategie van ING Investment Management (ING IM) probeert deze twee wensen te realiseren door een beleggingsfilosofie die gebaseerd is op een combinatie van duurzaamheidscriteria en de overtuiging dat earnings- en cashflowgroei de belangrijkste drijfveren zijn voor het rendement van aandelenkoersen.

Het beleggingsproces kenmerkt zich door discipline en een duidelijke verantwoordelijkheid. De bottom-up aandelenselectie is de primaire stuwer van de performance binnen de duurzame strategie, waar de volgende factoren aan ten grondslag liggen:

• Een wereldwijde basis van aandelenvergelijking, die de focus op sectoren weerspiegelt.

Stap 1

Het beleggingsproces begint met de screening van bijna 1.900 bedrijven op basis van best-in-class criteria, om te bepalen wie de brancheleiders zijn op hun respectievelijke best-practicegebieden.

Ieder bedrijf krijgt een score toegekend die maatschappelijke criteria (bijvoorbeeld basisvoorwaarden van werkgelegenheid en werknemersrelaties), milieucriteria (bijvoorbeeld verbruik van grondstoffen en energie, behandeling van gevaarlijk afval en recycling) en transparantiecriteria (bijvoorbeeld corporate governance en financiële verslagen) omvat.

Binnen iedere sector wordt de top vijftig procent van de bedrijven geselecteerd voor verdere analyses. Meestal komen ongeveer 900 bedrijven hiervoor in aanmerking.

De bedrijven die overblijven worden vervolgens beoordeeld aan de hand van uitsluitingscriteria. Bedrijven waarvan de bedrijfsactiviteiten betrekking hebben op wapens, kernenergie, tabak, gokken, porno of bont of bedrijven die genetisch gemodificeerde veldgewassen telen, worden automatisch uitgesloten van verdere deelname.

Bovendien worden bedrijven uitgesloten als hun gedrag in strijd is met maatschappelijke en milieucriteria waaronder:

• de bepalingen en richtlijnen die vervat zijn in de Verklaring van de Rechten van de Mens van de VN
• de OESO-richtlijnen voor multinationals
• de ILO-arbeidsconventies
• of wanneer sprake is van milieudelicten zonder aanpassingen van het beleid.

Het Sustainable Growth team gebruikt vervolgens bij zijn aandelenselectie de macro-economische visie van de ING IM economen en strategen. Daarnaast profiteert het Sustainable Growth team ook van de fundamentele analyse van ondernemingen door het ervaren, 25 leden tellende ING Global Sector Team. De toepassing van het proces omvat input vanuit diverse interne en externe bronnen, bedrijfscontacten en bezoeken van ondernemingsbesturen en kwantitatieve modelvorming.

Het opstellen van Investment Cases door het ING Global Sector Team bevordert de classificatie van aandelen, waaruit de kracht van onze overtuiging met betrekking tot ieder aandeel blijkt. Het doel van het proces is te bepalen welke aantrekkelijk geprijsde aandelen bovengemiddelde groeiverwachtingen hebben.

Stap 3

Tijdens deze stap wordt de portefeuille samengesteld, die wordt bepaald op basis van de classificatie van aandelen volgens de duurzame en financiële criteria en risicomanagementcriteria. In de praktijk komen vanuit financieel perspectief aandelen in aanmerking die ook worden opgenomen in de ING IM Global Sector portefeuilles.

Stap 4

De laatste stap van het proces is de gelijktijdige toepassing van de voorkeur voor specifieke aandelen op de verschillende portefeuilles. Dit garandeert dat het beleggingsproces consistent wordt toegepast en dat alle portefeuilles gelijk behandeld worden. Er wordt nadrukkelijk op toegezien dat de ING IM huisvisie overeenstemt met eventuele specifieke mandaatdoelstellingen of restricties die een bepaalde portefeuille of klant kan hebben. Daarnaast worden de risicomaatstaven van de portefeuilles nauwkeurig gemeten en worden transactiekosten geminimaliseerd.

Resultaat versus duurzaamheid en risico

Beleggingen vloeien, zeker in de pensioensfeer, voort uit de wens duidelijke financiële doelstellingen te realiseren. Rendement is daarom het belangrijkste beoordelingscriterium voor beleggingen. Het achterblijvende rendement is een veel gehoord excuus om niet of slechts beperkt duurzaam te beleggen. Of dit terecht is, valt te betwijfelen. Steeds meer wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat duurzaam ondernemen op lange termijn leidt tot betere resultaten en zeker geen negatief effect heeft op rendementen, wat zich zou moeten vertalen in betere beleggingsresultaten voor aandeelhouders.

Dit wordt ondersteund door de resultaten van de ING Sustainable Growth strategie. Voor wereldwijde aandelenportefeuilles is de MSCI World Index de meest gehanteerde benchmark. Sinds de oprichting in 2000 heeft de ING Sustainable Growth strategie een outperformance ten opzichte van deze benchmark laten zien van gemiddeld 1% op jaarbasis.

Dit resultaat wordt behaald bij een hogere tracking error, een indicator van het risico van de portefeuille. Door het beleggingsuniversum eerst te onderwerpen aan een screening op basis van uitsluitings- en best-in-class-criteria, blijven er minder aandelen over om op te nemen in de portefeuille. Minder mogelijkheden betekent minder spreiding, waardoor sprake is van een licht verhoogd risico ten opzichte van een wereldwijde aandelenportefeuille zonder duurzame criteria. Dit kan gecompenseerd worden door defensieve sectoren in de portefeuille te overwegen.

Risicomanagement

Risicomanagement is een belangrijk onderdeel van elke fase van het ING Sustainable Growth beleggingsproces. De risicomanagementprocedures zorgen dat alle bronnen van portefeuillerisico duidelijk gedefinieerd zijn en worden beheerd in overeenstemming met het betreffende mandaat. Er worden verschillende procedures en methoden gehanteerd om de risico’s die inherent zijn aan de implementatie van het beleggingsproces te beperken:

• Er worden gedisciplineerde analyses uitgevoerd van de kwantitatieve en kwalitatieve elementen van het portefeuillerisico.
• De afzonderlijke elementen van de tracking error worden gemeten, waarbij specifiek gelet wordt op de bijdragen van aandelenselectie en sectorallocatie.
• Er wordt strenge pre-order trade compliance gehanteerd.
• ING IM beschikt over een onafhankelijke afdeling voor risicomanagement met specifieke verantwoordelijkheden voor de bewaking van het risicoprofiel van alle portefeuilles.

CONTACT

Hendrik-Jan Boer
Head of Sustainable Equity Investments
Tel: +31703781798
e-mail: Henrik-Jan.Boer@ingim.com

Jos van Druten
Senior Manager Marketing & Communication
Tel: +31703781281
e-mail: Jos.van.Druten@ingim.com

ING Investment Management Europe Den Haag

Printbare versie