Sinds 2003 zijn aandelen van bedrijven in opkomende markten zeer fors gestegen. Hoewel er volgens Jan Wim Derks, Head of Emerging Markets Equities bij ING Investment Management, redenen zijn om voor de korte termijn terughoudend te zijn, blijven ondernemingen in opkomende markten op langere termijn uitstekende perspectieven bieden.

In de afgelopen jaren stegen aandelen van bedrijven in opkomende markten veel sterker dan aandelen van bedrijven in volwassen markten (zie figuur 1). Die prestaties kwamen niet uit de lucht vallen. Zo droeg de forse groei van de wereldeconomie hieraan bij; een groot aantal bedrijven in opkomende markten is sterk afhankelijk van de export. Verder waren - en zijn - wereldwijde beleggers in een periode van relatief lage rentes op zoek naar extra rendement en bereid hiervoor bovengemiddelde risico's te accepteren. Aandelen in opkomende markten worden dan gezien als één van de mogelijkheden. Zij werden daarbij onder meer over de drempel geholpen door de media-aandacht voor de grootste landen in het universum (Brazilië, Rusland, India en China, de zogenaamde BRIC-landen) en door de fors gestegen grondstofprijzen. Van die laatste ontwikkeling profiteren vooral Latijns-Amerika, Rusland en Zuid-Afrika. Niet in de laatste plaats waren ontwikkelingen in de landen zelf verantwoordelijk voor die interesse. Zo waardeerden beleggers in het bijzonder dat veel landen een gezond overheidsbeleid begonnen te voeren. Dat komt bij een toenemend aantal landen onder meer tot uiting in overschotten op de overheidsbegroting en op de lopende rekening van de betalingsbalans.

Deze positieve factoren droegen ertoe bij dat bedrijven fors expandeerden en sterke winststijgingen lieten zien. Daardoor is de waardering van bedrijven in opkomende markten, gezien de gemiddelde koers-winstverhouding van 13, nog steeds redelijk. Van belang is ook dat opkomende markten en bedrijven in die markten in sneltreinvaart geïntegreerd raken in de wereldeconomie.

Integratie in wereldeconomie

Dankzij de sterke economische groei verloopt de integratie van opkomende landen in de wereldeconomie heel erg snel. Enerzijds benutten westerse bedrijven de lagere lonen in opkomende markten om hun productiekosten te verlagen. Anderzijds benutten zij de goede afzetperspectieven in deze markten. Tegelijkertijd ontwikkelen bedrijven in opkomende markten zich tot wereldleiders in hun sector. Te denken valt aan: Gazprom (Rusland, gas), Samsung Electronics (Zuid Korea, consumentenelektronica), Teva (Israel, farmacie), China Mobile (China, mobiele telefonie), TSMC (Taiwan, halfgeleiders), Hyundai Motor (Zuid Korea, auto's), CVRD (Brazilië, ijzererts en nikkel), Cemex (Mexico, cement), Sappi (Zuid- Afrika, papier) en Tenaris (Argentinië, buizen). Deze toonaangevende bedrijven richten hun pijlen op de hele wereld. Tevens zoeken bedrijven in opkomende landen in toenemende mate groei via overnames van westerse bedrijven. Zo nam Tata Steel (India) onlangs Corus (Groot-Brittannië, Nederland) over en was er de fusie tussen Mittal Steel (India) en de Europese staalreus Arcelor.

De economieën van de opkomende markten maken nu ongeveer 22% van de wereldeconomie uit. Tegelijkertijd zijn de aandelenbeurzen van de opkomende markten nog slechts 8,5% van de wereldmarktkapitalisatie. Dit percentage zal in de komende jaren snel toenemen, vooral omdat in opkomende markten grote aantallen bedrijven naar de beurs zullen gaan. In veel gevallen zal het gaan om overheidsbedrijven die worden geprivatiseerd (denk aan China en Rusland). Dikwijls zal het ook particuliere bedrijven betreffen die hun toekomstige groei extern willen financieren. Dat zien wij nu al veel in Brazilië en India.

Toegenomen risico's op korte termijn

De koers-winstverhouding van opkomende markten van gemiddeld 13 is lager dan die van volwassen markten; dit terwijl de gemiddelde winstgroei van bedrijven in opkomende markten naar verwachting hoger zal blijven dan van westerse (en Japanse) bedrijven. Wel moet worden opgemerkt dat opkomende markten zich hebben ontwikkeld van het 'lelijke eendje' in de jaren negentig tot 'de mooie zwaan' nu. Kortom, na de forse koersstijgingen van de afgelopen jaren zijn de verwachtingen hooggespannen; er is dus een grotere kans op tegenvallers. Evenals bij westerse bedrijven, bevindt de winstgevendheid van het bedrijfsleven in opkomende markten zich op recordhoogte.

Eventuele tegenvallers kunnen komen van externe invloeden, bijvoorbeeld protectionistische maatregelen, vooral van de kant van de VS. Ook is er een kans dat de wereldwijde groei afneemt, en daarmee dus ook de exportgroei van bedrijven uit opkomende markten. Hoewel het op het sociale en politieke front de laatste jaren opvallend rustig is gebleven, zijn er onderhuids wel degelijk spanningen, bijvoorbeeld tussen China en Taiwan. Verder zijn er binnenlandse spanningen in bijvoorbeeld China en Brazilië (zeer grote inkomensongelijkheid), Thailand (recente coup), Turkije (politieke wrijvingen), Rusland (aanstaande verkiezingen) en enkele Latijns-Amerikaanse landen ('draai' naar links). Tevens blijft de situatie in het Midden-Oosten delicaat.

Gestegen rentes

Een ander risico voor aandelen in opkomende markten is de renteontwikkeling. Door fors gestegen rentes in de afgelopen maanden is deze factor duidelijk van groter gewicht geworden.

De lage rentes van de afgelopen jaren waren een impuls voor het op gang komen van forse speculatieve beleggingsstromen, ook naar opkomende markten. Een forse verdere stijging van de rente en/of hogere inflatie wereldwijd zou kunnen leiden tot een plotselinge teruggang van de liquiditeit op de wereldwijde financiële markten en uitstroom uit aandelen van opkomende markten - een minder liquide asset klasse - met koersdalingen als gevolg. Op een termijn van 6 à 12 maanden verwachten wij een beperkte verdere stijging van de wereldwijde rentes.

Terughoudender aanpak

Op korte termijn bepleiten wij bij de allocatie van gelden aan aandelen van opkomende markten een terughoudende aanpak. Behalve met de hierboven genoemde factoren houdt dat verband met de sterk gestegen aandelenkoersen en met de kans op een sterke groeivertraging ofwel 'harde landing' van de Amerikaanse economie. De invloed van een dergelijke afzwakkende groei in de grootste economie van de wereld zou echter niet beperkt blijven tot de VS, maar opkomende markten eveneens raken. Overigens kan vanuit de opkomende markten eveneens een situatie ontstaan die de wereldwijde groei onder druk zet, bijvoorbeeld wanneer China strenge maatregelen zou nemen - wat wij niet verwachten - om de binnenlandse groei af te koelen.

Wel houden wij in het huidige stadium van de economische cyclus rekening met forsere koersschommelingen.

Lange termijn

Vergeleken met de jaren negentig van de vorige eeuw, toen beleggers te maken kregen met crises in Mexico, Azië en Rusland, zijn de risico's van beleggingen in opkomende markten duidelijk afgenomen, al zijn ze nog wel groter dan beleggingen in volwassen markten. De betreffende overheden hebben van hun fouten geleerd. Niet alleen de voormalige crisislanden maar de hele groep landen hebben hun economische beleid sterk verbeterd. Zo hebben China en enkele andere opkomende landen indrukwekkende hoeveelheden buitenlandse reserves opgebouwd. Hun kredietwaardigheid is mede daardoor sterk verbeterd. Ook de overheidsuitgaven en de inflatie zijn in de meeste landen onder controle. De rest van de wereld oefent momenteel druk uit op China om de valuta te laten appreciëren.

Ook voor veel andere valuta's geldt dat ze zijn ondergewaardeerd. Op lange termijn mag worden verwacht dat appreciatie van een aantal valuta's van opkomende markten onontkoombaar is; dit omdat de productiviteit in deze landen (vanaf een lage basis) structureel sterk toeneemt. De mogelijkheid van valuta-appreciatie is een van de belangrijkste thema's die spelen in opkomende markten. Twee andere belangrijke beleggingsthema's zijn: uitbreiding van de infra-structuur en de verwachte sterke toename van de binnenlandse vraag.

Op langere termijn is de risico/rendementsverhouding van aandelen in opkomende markten nog steeds gunstig (zie figuur 2).

Opkomende markten kennen structureel een hogere economische groei dan volwassen markten, terwijl bedrijven in die markten sneller groeien dan hun evenknieën in westerse landen en Japan.

Gezien het huidige belang van opkomende markten en gelet op de gunstige vooruitzichten, raden wij institutionele beleggers, beleggers die participeren in de financiële markten voor de lange termijn, aan in hun wereldwijde aandelenportefeuille voor opkomende markten een ondergrens van circa 8% aan te houden, de weging van deze landen in de wereldwijde marktkapitalisatie.

Koersdalingen zijn kansen

In de afgelopen jaren hebben wij enkele flinke koerscorrecties gezien. Die bleken telkens van korte duur. Achteraf gezien waren dit geschikte koopmomenten. Ons advies is om van toekomstige correcties gebruik te maken om het belang in opkomende markten geleidelijk uit te breiden. Afhankelijk van de marktomstandigheden en de risicobereidheid van de specifieke belegger kan in een wereldwijde aandelenportefeuille een belang in opkomende markten tussen 8% (ondergrens) en 22% (bovengrens) goed verdedigd worden. Zoals hiervoor al naar voren kwam, is het laatste percentage het economische gewicht dat opkomende markten momenteel in de wereldeconomie hebben.

De langetermijnvooruitzichten voor aandelen in opkomende markten zijn immers uitstekend. Van de wereldbevolking woont ongeveer 80% in opkomende markten. In veel van deze landen ontwikkelt zich een koopkrachtige middenklasse die over niet al te lange tijd groter zal zijn dan de gezamenlijke bevolking van de VS, Japan en Europa. Bedenk dat de beurswaarde van de 25 opkomende markten samen nog altijd lager is dan de huidige beurswaarde van Japan, een land dat in de jaren zestig van de vorige eeuw nog behoorde tot de groep opkomende markten. Een en ander geeft een indruk van de enorme mogelijkheden die aandelenmarkten in opkomende markten op lange termijn hebben. Zoals al naar voren kwam, komt daar nog bij dat de valuta's van deze landen reële kansen hebben om behoorlijk in waarde te stijgen ten opzichte van de dollar en de euro. Op lange termijn renderen aandelen in westerse landen gemiddeld ongeveer 6-10% per jaar. Gegeven het hogere risico dat aan beleggen in opkomende markten verbonden is, mag voor deze markten van een duidelijk hoger gemiddeld rendement (in euro) worden uitgegaan.

Hoe te beleggen in opkomende markten?

De ervaring leert dat een wereldwijde portefeuille van aandelen van opkomende markten, dankzij de aangebrachte spreiding, op lange termijn de beste risico-/rendementsverhouding biedt. Het Postbank Opkomende Landenfonds is een van de fondsen die wereldwijd beleggen in bedrijven in opkomende markten.

Printbare versie