De npn-redactie legt in elke editie van npn vragen vanuit de pensioensector voor aan de toezichthouders. Uw vragen worden ditmaal beantwoord door De Nederlandsche Bank.

npn: In de laatste npn reageerde Philip Neyt, voorzitter van de Belgische Vereniging van Pensioen Instellingen, met enige verontwaardiging op kritiek van DNB ten aanzien van het Belgische toezichtkader. Volgens Neyt druist het FTK in tegen de prudent person filosofie, en moeten Nederlandse pensioenfondsen een kwart van hun rendementen inleveren voor een nominale 'schijnzekerheid' op de korte termijn. Neyt noemt het FTK om die reden 'gevaarlijk' en onverantwoord. Wat vindt DNB van deze argumenten?

DNB: Pensioenfondsen bepalen zelf hoe zij beleggen. De Nederlandse Pensioenwet legt ze wat dat betreft geen beperkingen op - conform het prudent person principe. De praktijk is niet dat pensioenfondsen risicovrij beleggen. Met het oog op het indexeren van de pensioenaanspraken wordt juist veel in risicodragende assets belegd. Met de solvabiliteitstoets wordt bezien of het pensioenfonds de risico's die daarmee samenhangen kan dragen in de financiële opzet. Daarnaast is er de continuïteitsanalyse als sturingsinstrument. Hiermee wordt recht gedaan aan het langetermijnkarakter van pensioenvoorzieningen in relatie tot de langetermijn rendementen en risico's van de beleggingen. Nederland streeft daarbij in het algemeen naar een rendement/risicoverhouding die recht doet aan een zorgvuldige spreiding over de belanghebbenden. Het risico van pro-cyclische premieaanpassingen is zoveel mogelijk ingeperkt en de kans dat er moet worden gekort is als het ware net zo groot als de kans dat er door de sponsor moet worden bijgesprongen. De heer Neyt is welkom bij DNB om zich in het toezichtkader te verdiepen. Daarbij zal blijken dat het Nederlandse toezicht modern, transparant en risicogebaseerd is. Het biedt tevens alle ruimte voor een effectief beleggingsbeleid.

npn: Er wordt wel eens gesuggereerd dat het FTK meer ter bescherming dient van de toezichthouder, dan van de deelnemers. DNB zou zich met dit toezichtkader willen indekken tegen wettelijke aansprakelijkheid. In hoeverre is DNB in dit opzicht aansprakelijk? En in hoeverre dekt DNB zichzelf in?

DNB: De Pensioenwet heeft als doel dat de pensioenaanspraken van de deelnemers daadwerkelijk worden geëffectueerd (afspraak is afspraak) en dat dit op een effectieve en efficiënte wijze plaatsvindt. De belangen van de deelnemer zijn daarmee ook de belangen van de toezichthouder. Het FTK staat overigens in de wet; het is niet 'van DNB'. De aansprakelijkheid van de toezichthouder is uiteindelijk aan het oordeel van de rechter.

npn: Nu de dekkingsgraden weer op peil zijn, gaan er stemmen op om het toezichtkader soepeler in te vullen. Ook van de zijde van het CPB wordt gesteld dat het wellicht tijd is om de harde buffereisen te laten vallen. Volgens CPB-onderdirecteur Casper van Ewijk zouden pensioenfondsen die heldere reële toezeggingen doen waaraan minder harde garanties kleven, een voorkeursbehandeling moeten krijgen boven pensioenfondsen die alleen harde nominale garanties bieden. Volgens Van Ewijk kan DNB op eigen titel het toezicht in die richting versoepelen zonder dat daarvoor een aanpassing van de wetgeving nodig is. Hoe denkt DNB daar over?

DNB: Het is aan sociale partners om in het kader van het arbeidsvoorwaardenoverleg afspraken te maken over de indexatie van pensioenen. Noch de Pensioenwet, noch DNB schrijven voor wat de indexatiekwaliteit zou moeten zijn. Niettemin kunnen we nu constateren dat gemiddeld genomen de financiële positie weer voldoende is, zodat fondsen geïndexeerde pensioenen kunnen uitkeren. De reële dekkingsgraad - uitgaande van 2% indexatie per jaar - ligt momenteel boven 100%. Indexatie is in de praktijk in de meeste gevallen voorwaardelijk. Het FTK is echter ruim genoeg om ook voor andere indexatieambities een adequaat toezichtkader te bieden.

npn: Ten aanzien van de invoering van het intern toezicht is de pensioenwereld nog druk aan het werken aan de precieze vormgeving/invulling van dit nieuwe toezichtsorgaan. Hoeveel soepelheid gaat DNB betrachten als blijkt dat lang niet iedereen op 1 januari aanstaande een toezichtsorgaan operationeel heeft?

DNB: Dit jaar is er al een duidelijke inspanningsverplichting voor de fondsen om hier aan te werken. Per 1 januari 2008 moeten de pensioenfondsen wettelijk voldoen aan de eisen van de STARcode ten aanzien van Pension Fund Governance. Dit betreft dus ook de principes ten aanzien van Intern Toezicht. Dit onderwerp is voor DNB van groot belang en zij zal daar nadrukkelijk aandacht aan besteden in 2008. Het veld wordt daarbij nauwlettend benaderd met oog voor maatwerk die de STAR-code heeft gelaten voor de fondsen.

npn: Bij banken is de solvabiliteitseis gebaseerd op de verhouding eigen vermogen versus risico in assets. Doel is dat eigenaren van eigen vermogen de buffer vormen voor het meer gegarandeerde vreemde vermogen van bijvoorbeeld depositohouders.

Bij pensioenfondsen is de solvabiliteit een bedrag dat geen eigenaarschap kent en gewoon bovenop het pensioen gespaard wordt. Zeker in een CDC is dat vreemd: wie spaart er nu geld en moet er geld bovenop aanhouden om zijn eigen risico's op te vangen? Volgens sommige deskundigen is het voor actieven demotiverend om te sparen in een pot die niet aan hen toebehoort. Bovendien zouden toekomstige generaties niet in willen stappen als er te weinig solvabiliteit is, en zouden de huidige generaties 'zuur' zijn als zij het tekort moeten aanvullen. Volgens deze vraagsteller onstaat een onoplosbaar probleem doordat er geen 'eigenaarschap' is. De vraag is:

a. Waarom bestaat er een essentiële afwijking ten opzichte van banken, terwijl er toch één toezicht wordt geclaimd?

b. Waarom niet explicieter het spaargeld van actieven als eigen vermogen en van gepensioneerden als vreemd vermogen aanwijzen (met mogelijke tussenvormen) en dan hier een ratio op baseren?

DNB: DNB is prudentieel toezichthouder op banken, verzekeraars en pensioenfondsen. Bij alle drie typen instellingen gaat het om risico-arrangementen en om financiële contracten met variabele looptijden. Het toezicht vertoont sterke overeenkomsten maar ook verschillen. Systeemrisico is substantieel bij banken en lijkt beperkter bij de andere twee. Een gemeenschappelijk kenmerk van het toezicht op verschillende financiële instellingen is de noodzaak om voldoende eigen vermogen of buffers aan te houden om risico´s op te kunnen vangen. Bij pensioenfondsen zijn die buffers van het collectief. Bij voldoende buffers heeft iedereen voordeel, het leidt tot zekerheid, stabiele premies en verhoogt de indexatiekwaliteit. Hierdoor is ook de continuïteit gewaarborgd omdat het voor jongeren aantrekkelijk blijft om deel te nemen aan het pensioensysteem. De wet vereist dit niet, maar het staat pensioenfondsen vrij om vast te leggen dat de buffers en de rendementen daarop, worden aangewend voor de deelnemers. Bij collectief DC is dat welhaast per definitie het geval.

Printbare versie