— Mariska van der Westen, hoofdredacteur, npn

In de hondsdagen van deze zomer laaide de Amerikaanse kredietbrand op en begon het vuur om zich heen te grijpen. Grote jongens als BNP Paribas brandden hun vingers. Aandelenbeurzen stonden roodgloeiend. In de hitte van het vuur droogde de liquiditeit op.

De centrale banken, tegenwoordig vele handen op één globale buik, besloten eensgezind er de brandspuit op te zetten. Een flinke plens extra liquiditeit moest de onrust blussen.

Of de centrale brandweer het vuur onder controle heeft zal nog moeten blijken. Doemdenkers voorzien een uitslaande brand die ook gezonde kredieten aansteekt, waardoor consumenten noodgedwongen de hand op de knip gaan houden en bedrijfsresultaten in rook op gaan.

De consensus is echter dat het hier gaat om een noodzakelijke, zelfs welkome correctie. Of zoals een assetmanager mij vertelde: “Mensen beginnen weer te beseffen dat risico zijn prijs heeft en dat voor kapitaal betaald moet worden. Dat werd hoog tijd.”

Economie is natuurlijk geen kwestie van 'meeste stemmen gelden'. De consensus heeft er wel vaker naast gezeten. En als een megaeconomie zoals de Amerikaanse verstokt op de pof blijft leven, is er wel enige reden tot zorg. In de loop van het najaar zal duidelijk worden of de 'crisis' echt een crisis is, of een gezonde correctie op de bips.

In de tussentijd schieten beroepsbeleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars niet direct in de stress van de eerste de beste fik, zeker niet zolang de economische fundamenten er gezond blijven uitzien. Ook assetmanagers houden het hoofd koel en gaan zelfs druk op zoek naar de sappige groene sprietjes die zich door de smeulende as naar boven wurmen.

Eén ding is zeker: de kredietfik maakt weer eens duidelijk dat markten spectaculair volatiel kunnen zijn. Geen wonder, dus, dat institutionele beleggers op zoek gaan naar marktneutrale rendementen.

Absoluut rendement, total return of alfa: hoe men ze ook benoemt, het gaat hier om rendementen die stevig in hun schoenen staan, zelfs als de markten door de knieën gaan. Vuurvaste rendementen. De droom van elk pensioenfonds.

In deze npn besteden we - van pagina 29 tot 43 - uitgebreid aandacht aan deze vuurvaste rendementen, en de strategieën die worden ontwikkeld om ze te behalen.

Dat zijn er nogal wat. Zo heb je single-strategy hedgefondsen die mikken op alfa-kiertjes in het explosieve internetgebruik van jonge Indiërs. Maar er zijn ook alfa-buitenboordmotoren voor een aandelenindex, met PK naar keuze. Er zijn alfa-strategieën in de kredietsfeer, die consistente rendementen beloven zonder een centje pijn van de kredietcrisis. En dan zijn er nog alfa-machines zoals professor Harry Kat's FundCreator (pagina 40), die doen denken aan een ouderwetse jukebox. Je gooit er een kwartje in, en het apparaat draait een hedgefondsrendement op aanvraag.

Wat voor strategieën zijn er? Hoe werken ze? In deze npn onderwerpen we een aantal alfa-producten aan een nader onderzoek.

Over nader onderzoek gesproken, ook het Financieel Toetsingskader is toe aan een evaluatie. En net als de kredietmarkt heeft het FTK wellicht behoefte aan een gezonde correctie.

Eerder al kenschetsten critici het strenge nominale kader als een molensteen rond de nek van de pensioenindustrie, die er met een beetje pech toe kan leiden dat pensioenmiljarden de wijk nemen naar vriendelijker regimes in het buitenland. Nu gaan (zie bladzijde 19) ook vanuit het Centraal Planbureau stemmen op om het kader te versoepelen. Niet zozeer om een pensioenfonds-leegloop richting buitenland te voorkomen. Maar om pensioenfondsen de gelegenheid te bieden hun werk te doen, en deelnemers een waardevast pensioen te bieden. Want een waardevast pensioen, daar is het de sector uiteindelijk om te doen.

Het poldermodel heeft zijn succes te danken aan een unieke combinatie van gestrengheid en flexibiliteit - en de wijsheid om te weten wanneer men streng, en wanneer men flexibel dient te zijn.

De nominale gestrengheid was nodig om het stelsel voor ondergang te behoeden. Misschien is het nu wijsheid om ruimte te geven aan flexibiliteit.

Printbare versie