— Alexander Wynaendts, Chief Operating Officer Aegon

Aegon start in samenwerking met de Roemeense bank Banca Transilvania het privépensioenfonds Vital. Dit in aanloop naar een wet die pensioensparen voor Roemenen verplicht stelt per 2008. Anke Claassen zet haar tanden in deze joint venture en verdiept zich in de pensioenen in het land van Dracula.

Met 22 miljoen inwoners is Roemenië een van de grootste landen van Oost -Europa. Toch geldt het als één van de laatste landen dat een verplichte kapitaalgedekte pijler invoert. Tot begin deze eeuw was het pensioenstelsel in Roemenië nog grotendeels op de oude communistische leest geschoeid. Een wetswijziging in 2004 vormde de aanzet tot pensioenhervormingen die nog in volle gang zijn.

Roemenië is op 1 januari 2007 tot de Europese Unie toegetreden en heeft op 25 januari 2007 zijn eerste zogenaamde 'convergentieprogramma' ingediend, dat door Europa wordt beoordeeld om te zien of het land erin slaagt de overheidsfinanciën op orde te stellen. Bij de beoordeling wordt onder meer “bijzondere aandacht besteed aan pensioenhervormingen die gepaard gaan met de invoering van een meerpijlerstelsel dat een verplichte pijler met volledige kapitaaldekking omvat,” aldus de Europese Commissie.

Volgens een rapport van de Europese Commissie “wordt Roemenië met een gestage emigratie en een vergrijzing van de bevolking geconfronteerd.”

Sinds januari van dit jaar is er in Roemenië een wet aangenomen die vanaf 2008 pensioensparen verplicht stelt voor alle werknemers jonger dan 35 jaar. Werknemers in de leeftijd tussen 35 en 45 jaar kunnen op vrijwillige basis eveneens deelnemen aan dit pensioenstelsel, vertelt Alexander Wynaendts, chief operating officer van Aegon. Via een joint venture met de Roemeense bank Banca Transilvania, BT Aegon, gaat Aegon één van de pensioenfondsen opzetten die het bijeengespaarde kapitaal zullen beheren. ”De bedoeling is dat men twee procent van het salaris aan premie betaalt; een percentage dat na verloop van tijd oploopt tot zes procent. Dat is wel weinig.” Te weinig om op korte termijn tot een goed gevulde pensioenspaarpot te kunnen leiden. “Toch is het al een hele stap om uit het niets een kapitaalgedekt systeem in te voeren en ook verplicht te stellen,” zegt Wynaendts. “Het is moedig om als land zo'n maatregel te nemen.”

De komende acht jaar zal de verplichte bijdrage jaarlijks met 0,5 procent oplopen. Dit betekent dat men in 2016 zes procent van het salaris afdraagt. “Tevens verwacht ik dat de lonen de komende jaren eveneens snel zullen stijgen. Het bedrag dat men inlegt wordt dus al snel meer.”

Hoewel het land arm is, verbetert de economische situatie, en daarmee de pensioenspaarmarkt razendsnel, zegt Wynaendts. “Zo trekken momenteel veel jonge Roemenen naar Italië om er te werken. Maar dat gaat in de toekomst anders worden. Roemenië maakt, ook in economisch opzicht, een enorme ontwikkeling door. Dit land gaat in de toekomst betere economische mogelijkheden bieden waardoor minder jonge mensen weg trekken, of zelfs terugkeren.”

Niet echt een tweede pijler

De verplichtstelling geldt voor werknemers, en is derhalve in zekere zin arbeidsgerelateerd. En de regeling voorziet in een kapitaalgedekt systeem. Toch gaat het hier niet om een tweede pijlerpensioen. Er is geen sprake van een arbeidsvoorwaardelijke grondslag; sociale partners komen aan dit systeem niet te pas. En iedere vorm van collectiviteit of solidariteit is ver te zoeken.

Dit type pensioenstelsel wordt dan ook wel 'eerste pijler-bis' genoemd. In feite gaat het niet om een aanvullend pensioen, maar om een eerste-pijlerpensioen op basis van kapitaaldekking.

In de uitwerking valt het systeem dan ook nog het best te vergelijken met het Amerikaanse Defined Contribution-stelsel, vertelt Wynaendts: “Er wordt in individuele potjes gespaard. In feite is dit dus een eerste pijler individueel DC.”

Achter deze potjes zitten drie soorten producten die BT Aegon aanbiedt. Het verschil in deze producten zit in het risicoprofiel, dat oploopt in risico door het inzetten van een hoger percentage aandelen. “De klant kan afhankelijk van de leeftijd kiezen uit drie portefeuilles, waarvan de één een zwaardere aandelenportefeuille heeft dan de ander. Daarmee gaat de vergelijking met het Amerikaanse stelsel dus bijna volledig op. Het verschil zit hem in het feit dat deze vorm van pensioensparen in Roemenië verplichtgesteld is.”

Pensioenfonds naar keuze

Werknemers kunnen zelf kiezen bij welk pensioenfonds ze zich wensen aan te sluiten. De pensioenpremie wordt door de werkgever ingehouden van het loon en direct op de spaarrekening van het gekozen fonds stort.

Vanaf half september is Aegon gestart met de verkoop van pensioenproducten. De verzekeraar was een van de eersten die een vergunning kreeg van de CSSPP, de Roemeense organisatie die de implementatie van het verplichtgestelde pensioen gaat overzien.

Maar Aegon is niet bepaald de enige aanbieder die het pensioen van de jonge Roemeen graag onder haar hoede neemt. Er zijn ten minste vijftien andere aanbieders die ook hun vinger in de Roemeense pensioenpap willen roeren. Wynaendts: “Met zo'n vijftien andere verzekeraars op de markt is er behoorlijk wat concurrentie. Wij moeten volgens de regels die zijn opgesteld door CSSP tenminste 50.000 deelnemers hebben om als verplichtgesteld fonds te worden erkend. De marketingfase is pas half september gestart.”

Ondanks de zware concurrentie denkt Wynaendts dat het Aegon, mede door de samenwerking met Banca Transilvania, moet lukken om hun positie op de Oost-Europese pensioenmarkt verder te versterken: “Wij verwachten de komende jaren in deze regio een bovengemiddelde groei. Bovendien is Banca Transilvania een bekende en ge-respecteerde naam Roemenië. Wij hebben er alle vertrouwen in dat het ons samen lukt die 50.000 deelnemers bij elkaar te sprokkelen. Ook al staan we nog maar aan het begin van ons Roemeense avontuur.”

Printbare versie