— Sikko van Katwijk, bestuursvoorzitter van Pensioenfonds Citigroup

Op 1 november gaat de Europese richtlijn voor financiële markten 'live'. De gevolgen van de MiFID-richtlijn zullen dramatisch zijn, voorspelt Citi's Sikko van Katwijk aan Mariska van der Westen: “De hele handel gaat op de schop.”

De hegemonie van de Europese effectenbeurzen is diverse marktpartijen al geruime tijd een doorn in het oog. “Tot nog toe wordt de effectenhandel in Europa gedomineerd door de traditionele aandelenbeurzen, waarbij elke markt zijn eigen beurs heeft,” vertelt Sikko van Katwijk.

Daar zijn een heleboel heren met dikke sigaren erg blij mee. Marktpartijen worden daar echter niet gelukkig van. Zo worden zakenbanken onnodig op kosten gejaagd als het gaat om handelsinformatie. “Als deelnemer aan de beurs doet een partij als bijvoorbeeld Goldman Sachs mee aan de prijsvorming. Vervolgens moet zo'n partij aan diezelfde beurs veel geld betalen om zijn eigen prijzen geconfirmeerd te krijgen - dat is natuurlijk een onaanvaardbare situatie.”

Een zakenbank betaalt de beurs om informatie aan te kunnen leveren, en moet die zelfde informatie vervolgens terug kopen: “Een van de grootste kostencomponenten van de beurs is de informatievoorziening.” Europa-breed wordt hier volgens schattingen zo'n 3 miljard euro per jaar aan uitgegeven. Die kosten maken de handel er niet goedkoper op, en ook institutionele eindbeleggers zoals pensioenfondsen voelen dat uiteindelijk in hun portemonnee.

De Europese Gemeenschap is zoals bekend niet gecharmeerd van monopolies. De Europese MiFID-richtlijn die op 1 november dit jaar van kracht wordt, steekt dan ook een spaak in het wiel van de aandelenbeurzen. “Met MiFID, oftewel het Markets in Financial Instruments Directive, streeft Europa ernaar de regulering van financiële markten in de Europese Unie te standaardiseren. Eén van de gevolgen is dat investeringsbanken eenvoudiger de mogelijkheid krijgen om op eigen houtje een platform op te zetten voor pre-trade informatie en post-trade rapportage,” aldus van Katwijk.

Maar daar blijft het niet bij.

“Zolang je aan bepaalde voorwaarden zoals 'best execution' voldoet, staat MiFID toe dat je je eigen handelsplatform begint,” legt Van Katwijk uit. Als de regeling op 1 november ingaat verwacht hij dat er tientallen van dit soort nieuwe marktplaatsen bijkomen. “De handel is dan niet meer geconcentreerd op de traditionele beurzen. Je krijgt een veel grotere spreiding en fragmentering van de liquiditeit in de effectenmarkten.”

Met de invoering van MiFID gaat het hele traditionele model van effectenhandel op de schop. “In het huidige model heb je 'off exchange' transacties tussen private partijen, en alle overige transacties vinden op de beurs plaats - 'on exchange'. Dat model moet je na MiFID helemaal vergeten. Dat is niet langer van toepassing,” zegt Van Katwijk. “In plaats daarvan krijg je een grote verscheidenheid van liquiditeitspools: verzamelplaatsen van liquiditeit die niet langer gebonden zijn aan de officiële beurzen.”

Er zijn inmiddels al heel wat partijen van plan om een dergelijke liquiditeitspool in het leven te roepen. Eén van de belangrijkste initiatieven wordt genomen door een consortium van zeven zakenbanken - Citi, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, Merrill Lynch, Morgan Stanley en UBS - onder de naam 'project Turquoise'. “Het bijzondere aan project Turquoise is de omvang van de handel,” zegt Van Katwijk. “De betrokken banken beweren dat ze daadwerkelijk de meerderheid in handen hebben van de aandelenhandel die ze willen aanbieden.” De plannen zijn ambitieus: “Turquoise wil de top 500 blue-chipaandelen in Europa actief verhandelen tegen veel concurrerender prijzen en gemakkelijkere procedures dan nu op de beurs gebeurt.”

Als het consortium al die business inderdaad via het eigen netwerk kan laten lopen, wordt Turquoise ineens een hele grote marktplek, waar bestaande effectenbeurzen 'behoorlijk last van' krijgen, zegt Van Katwijk. “Om je een idee te geven, onlangs bleek dat veertig procent van de on-exchange effectenhandel in Spanje plaatsvindt tussen de leden van Turquoise. Het consortium heeft daar dus bijna de helft van de effectenhandel in handen.”

Wegens technische perikelen wordt Turquoise niet in november 2007 maar omstreeks het tweede kartaal van volgend jaar gelanceerd. Voor de beurzen is dit slechts uitstel van executie. Als Turquoise de lucht in gaat, is Madrid ineens veertig procent van zijn handel kwijt. “Dat is natuurlijk dramatisch. Je ziet nu dan ook een prijzenslag op gang komen, waarbij traditionele beurzen hun prijzen rigoreus verlagen.”

Dit heeft ook gevolgen voor institutionele beleggers. “De mogelijkheden die ontstaan onder MiFID zijn niet alleen leuk voor investeringsbanken. Als het monopolie van de beurzen wordt doorbroken leidt dit ook voor pensioenfondsen tot lagere kosten,” aldus van Katwijk. Bovendien kunnen met name grotere pensioenfondsen desgewenst direct toegang krijgen tot de nieuwe liquiditeitspools - iets dat door de broker-gemeenschap niet wordt aangemoedigd. “Ik denk dat de eerste effecten voor pensioenfondsen in de loop van 2008 al voelbaar worden.”

Printbare versie