Zogenaamde 'class action' procedures, waarbij namens een groep gedupeerde beleggers een collectief geding wordt ingesteld tegen een onderneming, leiden niet alleen tot forse schadevergoedingen maar werken ook preventief. David R. Scott, oprichter van advokatenkantoor Scott+Scott, legt uit waarom.

In 1995 nam het Amerikaanse Congres de Private Securities Litigation Reform Act (PSLRA) aan, een wetswijziging waardoor beleggers aan strengere eisen moeten voldoen om 'class action' ofwel collectieve procedures te kunnen aanspannen. Het Congres bevestigde hierbij uitdrukkelijk dat een civiel effectengeding “een onmisbaar middel is om gedupeerde beleggers in staat te stellen restitutie te krijgen van hun verliezen... om het publieke en wereldwijde vertrouwen in de financiële markten [in de Verenigde Staten] te bevorderen en om misbruik te voorkomen.”¹

Vandaag de dag vervullen collectieve effectenfraudezaken aangespannen door beleggers juist deze cruciale rol als het erop aankomt overtredingen op de effectenwetgeving te ontmoedigen, verliezen zonder weerga terug te vorderen voor beleggers en de integriteit van de Amerikaanse financiële markten te bewaken. Gezien de aard van de vele recente ondernemingsschandalen, zijn effectenclaims bovendien van onmisbare waarde als middel om aanzienlijke hervormingen op het gebied van goed ondernemingsbestuur te bewerkstelligen.

'Een zeer effectief wapen in de strijd tegen overtreding van de effectenwetgeving'

De procedure van civielrechtelijke collectieve effectenrechtzaken in de Amerikaanse rechtspraak vindt zijn oorsprong in twee cruciale artikelen van de federale wetgeving, de Securities Act uit 1933 en de Securities Exchange Act van 1934 (gezamenlijk de 'Acts'). Beide wetsartikelen werden aangenomen in het kielzog van ernstige gevallen van misbruik in een nauwelijks gereguleerde effectenmarkt en de aandelencrash van 1929, die het begin markeerden van de Amerikaanse Grote Depressie. In die tijd was het beleggersvertrouwen in de publieke markt begrijpelijkerwijs op een dieptepunt. Het Congres beoogde met deze wetsartikelen te voorkomen dat het publiek nog verder zou worden gedupeerd door de misleidende verkoop van ondeugdelijke, frauduleuze en waardeloze effecten. De opzet was tevens om afdoende, feitelijk juiste en relevante informatie te verschaffen aan beleggers, de integriteit van de kapitaalmarkten te verzekeren en beleggers opnieuw vertrouwen te geven in hun vermogen om deugdelijke effecten te selecteren².

De 'Acts' hadden de bedoeling om de belangen van beleggers te beschermen door openbaarheid te verschaffen aan informatie aangaande verhandelbare effecten in de markt. De Acts verplichten ondernemingen die publiek verhandelbare effecten aanbieden om feitelijk juiste en accurate relevante informatie te verschaffen die beleggers in staat moet stellen om geïnformeerde beleggingsbeslissingen te nemen. Ondernemingen die zich niet aan de Acts houden door hetzij frauduleuze verklaringen openbaar te maken of door relevante informatie achter te houden, kunnen hiervoor ter verantwoording worden geroepen door de Securities and Exchange Commission ('SEC' - het Amerikaanse toezichthoudende orgaan dat verantwoordelijk is voor het handhaven van de federale effectenwetgeving), of door individuele beleggers middels de class action procedure.

Gerechtelijke procedures aangespannen door privé-beleggers werden niet uitdrukkelijk toegestaan in de Acts. In plaats daarvan liet de Amerikaanse rechtspraak dergelijke rechtzaken toe omdat men het belang onderkende van privaatrechtelijke effectenrechtzaken om de wetshandhaving kracht bij te zetten en het algemeen belang te dienen door effectenfraude en ander wangedrag door ondernemingen te ontmoedigen. Het Congres, de rechtspraak en de SEC zien dergelijke rechtzaken als een noodzakelijke aanvulling op de inspanningen van de SEC. Het Hooggerechtshof, bijvoorbeeld, heeft bij herhaling verklaard het privaatrechtelijk geding te beschouwen als 'een zeer effectief wapen in de strijd tegen overtreding van de effectenwetgeving'.

De middelen die de SEC ter beschikking staan om elke twijfelachtige publieke uiting van ondernemingen te onderzoeken en elke overtreding van de effectenwetgeving te vervolgen, zijn beperkt. Aan de andere kant verschaffen collectieve effectenvorderingen aan beleggers die verliezen hebben geleden door overtredingen van de effectenwetgeving - dat wil zeggen, diegenen die een direct belang hebben bij compensatie - een middel om compensatie te verkrijgen voor geldelijke verliezen. Deze collectieve vorderingen staan beleggers toe om de verliezen die zij elk ten gevolge van effectenfraude hebben geleden tezamen te voegen en gezamenlijk compensatie te eisen. De eisers in deze zaken hebben direct belang bij de uitspraak, en hebben dus alle reden om de zaak ten volle te laten onderzoeken en vervolgen. In brede kring wordt erkend dat de gecombineerde inzet van de SEC en beleggers om de publieke uitlatingen van ondernemingen tegen het licht te houden niet alleen meer overtreders ter verantwoording roept maar ook andere ondernemingen ontmoedigt om effectenwetten te overtreden en het beleggersvertrouwen in de publieke markt versterkt.

Recente ondernemingsschandalen onderstrepen het belang van effectenclaims

Het is geen geheim dat ondernemingen in 1995 ongegeneerd voorstander waren van aanpassingen van de Acts die door het Congres werden aangenomen. Ondernemingsbelangen waren immers gebaat bij het beperken van de class-action effectenrechtsvorderingen die bedrijven ter verantwoording riepen. De meeste ondernemingen vonden dat het Congres niet ver genoeg ging, want het Congres weigerde om dergelijke private rechtsvorderingen te verbieden, zoals ondernemingen hadden gehoopt. Ondernemingen stelden dat hun interne controleprocedures afdoende waren om fraude te voorkomen en beleggersbelangen te beschermen, waardoor private vorderingen onnodig zouden zijn. Gelukkig voor miljoenen investeerders maakte het Congres bij de hervormingen van 1995 geen einde aan private collectieve rechtsvorderingen.

Direct na deze hervormingen verwerd de Amerikaanse aandelenbeurs van de late negentiger jaren tot begin deze eeuw tot een feestmaal waaraan ieder die de kans kreeg zich buitensporig tegoed deed. Deze periode werd gekenmerkt door een buitengewoon aantal beursgangen, de enorme vlucht van aandelenopties en aantrekkelijke verzilveringsvoorwaarden voor ondernemingsaandelen. Dientengevolge kwam het management van ondernemingen onder buitengewoon veel druk te staan om de aandelenprijs hoog te houden - zelfs als dat ten koste ging van frauduleuze rapportage en boekhouding. In het kielzog van de onvermijdelijke recessie die volgde, voelden managers zich bovendien gedwongen om hun bedrijven zo gunstig mogelijk voor te stellen. De illusie van welstand en financiële stabiliteit werd - en wordt nog altijd -gewekt door keiharde fraude en misleiding of 'creatieve' boekhouding.

De wereld en jammer genoeg miljoenen beleggers ondervonden aan den lijve wat voor rampzalige gevolgen ondernemingsmanagers en hun accountants met hun misleidende praktijken teweeg konden brengen. Gevallen als Enron, Worldcom, Qwest en Global Crossing, om er maar een paar te noemen, hebben jarenlang de krantenkoppen beheerst met de onappetijtelijke details van hun frauduleuze praktijken en de schade die zij berokkenden aan particuliere en institutionele beleggers. Deze schandalen schokten het vertrouwen in de effectenmarkt. Beleggers aarzelden terecht om te investeren in de Amerikaanse markt omdat het onmogelijk was om correcte informatie te onderscheiden van onjuiste, misleidende informatie.

Net als in 1933 en 1934 heeft het Congres actie ondernomen, dit keer door de Sarbanes-Oxley Act van 2002 aan te nemen. Deze wet vaardigt verscheidene hervormingen uit op gebied van interne controle, in de hoop dat ondernemingen zich hierdoor zullen onthouden van publieke leugens en misleidende boekhoudpraktijken. Sarbanes-Oxley maakte echter geen einde aan ondernemingsfraude - en kan dat ook niet. Beleggers die restitutie zoeken van geleden verliezen en die degenen die verantwoordelijk zijn voor hun verlies ter verantwoording willen roepen, bedienen zich nog altijd van burgerlijke class-action effectenrechtzaken.

Beleggers winnen miljarden aan restitutie en geven de aanzet tot aanzienlijke hervormingen op het gebied van goed ondernemingsbestuur

Vandaag de dag bieden collective effectenrechtsvorderingen investeerders de gelegenheid om restitutie te verkrijgen van geleden verliezen en tevens om invloed uit te oefenen op de koers die wordt gevaren door bedrijven waarin ze hebben geïnvesteerd. In de afgelopen jaren zijn dergelijke zaken aanhangig gemaakt tegen honderden ondernemingen in de VS door beleggers die het slachtoffer zijn geworden van effectenfraude. Tussen 2001 en 2006 hebben class-action zaken, aangespannen door beleggers in de VS, geleid tot restitutie van meer dan 40,1 miljard dollar ten bate van beleggers uit de gehele wereld. In 2006 alleen al wisten beleggers door private collectieve vorderingen de hand te leggen op een bedrag 18,3 miljard dollar aan restitutie.

Hoewel de restitutiebedragen alle records breken, worden dergelijke class-action zaken bovenal geprezen vanwege hun afschrikkingseffect op beursgenoteerde ondernemingen. Het is inmiddels gebruikelijk dat beleggers in dit soort zaken niet alleen geldelijke compensatie eisen maar tevens eisen dat bedrijven intern bestuurlijke hervormingen doorvoeren. Goed ondernemingsbestuur heeft direct betrekking op de manier waarop het bestuur toezicht houdt op de operationele aspecten en het management van de onderneming en of het bestuur verantwoording aflegt aan de aandeelhouders. De ondernemingshervormingen die zijn bereikt in recente effectenrechtzaken, zoals bijvoorbeeld het aanstellen van bijkomende onafhankelijk directieleden of het verstevigen van auditing procedures, om er een paar te noemen, helpen in de toekomst overtredingen van de effectenwetgeving te voorkomen en verschaffen beleggers meer vertrouwen in het beheren van hun fondsen. Het is bewezen dat deugdelijk ondernemingsbestuur essentieel is om de integriteit en efficiëntie van de financiële markten te schragen. Slecht ondernemingsbestuur, aan de andere kant, verzwakt het potentieel van de onderneming en kan zelfs leiden tot ernstige financiële problemen en fraude. Deugdelijk bestuurde ondernemingen presteren beter dan andere ondernemingen en dat trekt vervolgens beleggers aan en faciliteert financiële groei met meer stabiele en consistente beleggingsresultaten.

Conclusie

Collectieve rechtsvorderingen helpen beleggers restitutie te verkrijgen voor geleden verliezen en helpen bovendien de integriteit van de markt te behouden.

¹ H.R. Rep. No. 104-369, at 31 (1995) (Conf. Rep.) as reprinted in 1995 U.S.C.C.A.N. 730, 730

² Regulation of Securities, S.Rep. No. 73-47, at 1 (1933), reprinted in 2 Legislative History of the Securities Act of 1933 and Securities Exchange Act of 1934 (J.S. Ellenberger & Ellen P. Mahar eds., 1973)

In samenwerking met: Scott + Scott LLP

CONTACT

David R. Scott, Esq.

Managing Partner

Scott+Scott Attorneys at Law LLP
75 Rockefeller Plaza - 19th flr, Suite 1915
New York, NY 10019
Tel.: +001 1-212-710-1040
Fax: +001 1-212-710-1041

E-mail: scottlaw@scott-scott.com
E-mail: drscott@scott-scott.com
Tel. in het VK: 0808-234-1396
www.scott-scott.com

Printbare versie