— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

Een cartoon uit 1997 maakt duidelijk hoe belangrijk Alan Greenspan werd geacht. Een man knielt voor zijn bed en bidt: “En laat Alan Greenspan de dingen accepteren die hij niet kan veranderen en geef hem de moed om die dingen te veranderen die hij kan veranderen en de wijsheid om het verschil te zien.” Jan Bertus Molenkamp bespreekt Greenspan's autobiografie, 'The age of turbulence; adventures in a new world',

ISBN 9781594201318.

Zonder zijn volledige curriculum langs te lopen toch even een paar feitjes. Na de middelbare school heeft Greenspan ruim een jaar door Amerika getoerd in een big band als klarinetspeler. Hij was nog helemaal niet gefocust en wist niet goed wat te doen. Na de oorlog is hij economie gaan studeren, waarbij zich vooral ook interesseerde voor wiskunde en statistiek. Al op jonge leeftijd heeft hij een eigen bedrijf gevoerd dat de top van de grote staalbedrijven van advies voorzag op basis van econometrische modellen - in die tijd zonder PC's toch heel wat lastiger en meer vernieuwend dan nu. Daarna(ast) is hij als republikein betrokken geweest bij de campagne van verschillende presidenten. Ook is hij een tijdlang voorzitter geweest van de CEA, een van de belangrijkste economische adviesorganen van de president, alvorens hij in 1987 door president Reagan benoemd is als voorzitter van de FED en ruim achttien jaar deze functie heeft bekleed. Uit zo'n bron van ervaring valt een interessant boek te verwachten en dat is het ook: een boek rijk aan achtergrondinformatie met een brede kijk op de wereld en de toekomst. We zullen hier niet proberen alle zaken te bespreken, maar pakken er hieronder enkele elementen specifiek uit.

De toenemende complexiteit van de financiële markten baart Greenspan an sich geen grote zorgen. Wel geeft hij aan dat de toezichtsorganen deze ontwikkeling niet kunnen bijhouden. Overigens is Greenspan een gelover in de werking van de markt, de onzichtbare hand van Adam Smith. Hij beschrijft onder andere het nut van hedge funds en het onnut om ze volledig transparant te maken. In het boek komt de kredietcrisis niet expliciet aan bod (in tegenstelling tot een recent boek, voorjaar 2007, van Richard Bookstaber die precies uitlegt dat dit stond te gebeuren). Voor Greenspan is wel duidelijk dat de risicopremies van vele beleggingen tot een zeer laag niveau zijn gedaald (mind-bogglingly low). De oorzaak ligt onder meer in het grote liquiditeitsaanbod in de wereld dat voort is gekomen uit de financiële 'intermediatie'. In augustus 2005 zei hij het volgende: “History has not dealt kindly with the aftermath of protracted periods of low risk premiums”. Het minst slechte scenario volgens Greenspan, als risicopremies van hun 'onhoudbare optimisme' worden ontdaan, is een veel lagere groei in de waarde van de beleggingen.

Vaak wordt liquiditeit gezien als de levensader van onze huidige economie. Alan Greenspan laat nog eens goed zien dat niet liquiditeit maar vertrouwen het hoogste goed is. Na Black Monday in 1987, Greenspan was nog maar net voorzitter van de FED, werd er snel liquiditeit gecreëerd in de markt, maar de veel belangrijkere actie bleek het individueel benaderen van de bankiers door hooggeplaatste medewerkers van de FED om uit te leggen dat hun eigen business er fors onder zou lijden als zij niet door zouden gaan met uitlenen etcetera. Deze acties richtten zich rechtstreeks op de kern waarom het draait: vertrouwen. “Waarde is wat mensen er van denken. Liquiditeit komt of gaat met het verschijnen van een nieuw idee of angst.”

Zijn toekomstvisie voor de langere termijn (2030) is er één met hogere inflatie en hogere rente. De belangrijkste argumentatie voor hogere inflatie is dat er een einde komt aan de race voor laagste arbeidskosten; het potentieel van de wereld wordt op een gegeven moment benut. Deze toekomstvisie wordt overigens niet meteen gedeeld door anderen. Onlangs hield Trichet een speech in Heerlen waar hij het waarschijnlijk achtte dat de rente in de lage regionen zou blijven vertoeven. Dit is natuurlijk wel de uitspraak van iemand in functie. Wie het weet mag het zeggen, maar ik vind het argument van Greenspan, nog even gekoppeld aan de demografische ontwikkelingen, niet ongeloofwaardig.

Zijn wellicht grootste zorg betreft de onafhankelijke positie van de FED, die niet zoals bij de ECB het geval is, in een wet is vastgelegd. In een hogere inflatieomgeving is het voor een FED-voorzitter ook in de toekomst niet gemakkelijk, omdat er wellicht pijnlijke renteverhogingen doorgevoerd moeten worden. Hij herinnert aan een opmerking van een senator in 1981 richting Paul Volcker, die de inflatie moest bevechten: “You're high on the hit parade for lynching”.

Jan Bertus Molenkamp is werkzaam voor Kempen Capital Management op het gebied van Fiduciair Management en is daarnaast verbonden aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Printbare versie