— Adri van der Wurff, Bestuursvoorzitter, Cordares

Adri van der Wurff, de nieuwe bestuursvoorzitter van pensioenuitvoeringsbedrijf Cordares, heeft geen georkestreerd rondje langs de media nodig om zich voor te stellen. Van der Wurff spreekt met daden. Na nauwelijks twee maanden aan het roer zorgen de fusiegesprekken met ABP voor een mogelijke versnelling van de consolidatiefase in de Nederlandse pensioenwereld. Maaike Veen interviewt een psycholoog met daadkracht.

De onverwachte aankondiging van de plannen om met ABP een pensioenreus te vormen, een week na het afscheidsfeestje van Joep Schouten, verdrong de rel over de omstreden vertrekregeling van Adri van der Wurff's voorganger in één klap naar de achtergrond. Wijselijk wil Van der Wurff niet ingaan op het aftreden van Schouten - dat volgens geruchten niet vrijwillig zou zijn geweest - en diens volgens vakbonden 'onfatsoenlijke en niet uit te leggen' afvloeiingsregeling.

Schouten weigerde ondanks dringend verzoek van de commissarissen om zijn aanspraken - vastgelegd in 1994 - sterk te beperken. Uit woede hierover besloot vakbond FNV Bouw Schouten's afscheidsfeestje in het Concertgebouw te boycotten. PGGM en ABP lieten vervolgens ook het partijtje aan zich voorbijgaan, omdat zij zich niet wilden mengen in de rel. Betrouwbaarheid en reputatie zijn alles voor pensioenfondsen, die daarom elke associatie met exorbitante beloningspakketten willen vermijden.

Van der Wurff wil aan de kwestie geen woorden wijden, behalve dat hij verzekert dat zijn vertrekregeling 'van deze tijd' is.

Fusie of overname?

Terug dus naar de zaken die de toekomst van Cordares bepalen. De pensioenonderneming onderzoekt in exclusieve gesprekken met ABP of het kan fuseren met het uitvoeringsbedrijf van ABP, dat per 1 maart zal worden afgesplitst van het pensioenfonds.

Om te praten over een mogelijke 'fusie' is een beetje een eufemisme voor een overname. ABP behoort tot de grootste pensioenfondsen ter wereld en is vele malen groter dan Cordares. “ABP is gigagroot,” beaamt Van der Wurff. “Maar als je kijkt naar de uitvoeringsorganisaties dan is de verhouding niet zo scheef: 3:1.” Cordares is pensioenuitvoerder voor de bouw en woningbouwcorporaties. Het ABP heeft de pensioenen van ambtenaren en onderwijzend personeel onder zijn hoede. Samen zouden de partijen een van de grootste collectieve pensioenuitvoeringsorganisaties ter wereld vormen met 235 miljard euro aan beheerd vermogen voor het pensioen van bijna vier miljoen mensen.

ABP en Cordares zijn niet de enigen. Eerder dit jaar nam ING pensioenuitvoerder AZL over en onlangs werd Optas, de opvolger van Stichting Pensioenfonds voor de Vervoer- en Havenbedrijven, overgenomen door Aegon. “Het unieke in ons geval,” zegt Van der Wurff, “is dat er een groot uitvoeringsbedrijf zou onstaan waarvan het eigendom bij de sociale partners ligt in plaats van bij een puur commercieel pensioenbedrijf zoals verzekeraars die pensioenen ‘erbij’ doen.” Helemaal uniek is die stap niet: Pensioenfonds PME bracht eerder dit jaar al zijn vermogensbeheer onder bij Mn Services en de gesprekken over het onderbrengen van de pensioenadministratie lopen. Ook dit is een pensioenuitvoerder van en voor de sociale partners.

Al deze partijen streven naar schaalgrootte en proberen nieuwe pensioenfondsen binnen te halen voor wie ze zowel het vermogensbeheer als de pensioenadministratie doen. “Omvang is doorslaggevend,” zegt Van der Wurff. “Vooral in vermogensbeheer, zowel voor de kosten als de rendementen.” Hij haalt onderzoek aan van Keith Ambachtsheer dat uitwijst dat samenhang en schaal in het beleggingsbeleid door een vermogensbeheerder één procentpunt extra rendement oplevert. “Als je kijkt naar de Nederlandse situatie, met uitzondering van ABP en PGGM, dan praat je over een pensioenvermogen bij de kleinere pensioenfondsen van zo’n 300 miljard euro. Door schaal in het systeem te brengen win je die ene procent extra vermogen. Dan praat je over drie miljard euro. En jaar op jaar loopt dat steeds verder op. Over een periode van veertig jaar, de tijdspanne waarin je een pensioen opbouwt, zijn de bedragen gigantisch.”

Cordares en ABP spreken nog van 'intensieve samenwerkingsmogelijkheden' maar Van der Wurff is 'bijzonder positief' over de gesprekken. “Anders hadden wij wel meer terughoudendheid getoond,” zegt de topman. Er is nog geen intentieverklaring getekend, maar Van der Wurff denkt dat beide partijen door de exclusiviteit van de besprekingen snel vooruitgang kunnen boeken. “Maar we kunnen niet sneller dan het ABP, dat zijn uitvoeringsorganisatie nog apart moet zetten.” Zij hebben dus in ieder geval tot 1 maart rustig de tijd.

Oog op Europa

In de tussentijd blijft Cordares zich onder de slogan 'De Nieuwe Zekerheid' richten op het winnen en bedienen van pensioenfondsklanten. De organisatie wil zowel grote als kleine pensioenfondsen helpen de huidige turbulentie het hoofd te bieden. Bijvoorbeeld door scholing van pensioenbesturen en onderzoek naar een intern risicomodel. Maar ook door te lobbyen tegen Europese voornemens om Solvency II, het risico- en solvabiliteitskader voor verzekeraars, op pensioenfondsen van toepassing te verklaren. “Dat zou gekkigheid zijn,” zegt Van der Wurff stellig. Solvency II lijkt op het Nederlandse Financieel Toetsingskader maar vraagt een zekerheidsgraad van 99,5 procent in plaats van 97,5 procent. “Dat is desasteus. Dan moet je enorme buffers aanhouden,” meent hij. “Wij hebben een heel mooi pensioen- en toezichtstelsel. Daar kijkt de rest van Europa jaloers naar, maar zij hebben ook weinig mededogen. Europa zal zich in de regelgeving weinig gelegen laten liggen aan nederlandse pensioenbelangen. Je kunt je afvragen of Nederland zich wel voldoende verzet tegen Solvency II.”

Voor - al dan niet gefuseerde - uitvoeringsorganisaties als Cordares biedt Europa echter ook mogelijkheden. In Italië organiseerde Cordares recent een tweede congres over pensioenplanning in Nederland en Italië: “Wij bekijken of onze gereedschapskist zou kunnen helpen in de vergrijzingsproblematiek daar. Die vergrijzing is sterker dan bij ons, terwijl ook de ontgroening groter is.” Cordares bekijkt samen met specialisten en politici in hoeverre het mogelijk is om het Italiaanse pensioenstelsel toekomstvaster te maken door meer elementen van een kapitaaldekkingsstelsel te introduceren.

Cordares ziet mogelijkheden in de Italiaanse markt. “Veel pensioengeld in Italië staat vast op de balans van de werkgever. Als het bedrijf omvalt dan is wat geld weg. Italianen lopen echter liever dat risico, dan hun geld toe te vertrouwen aan een door de staat geleid pensioenfonds. Dat vertrouwen ze niet. Wij worden als nederlands bedrijf gezien als een betrouwbare partner,” ervaart Van der Wurff.

Regelgeving toe aan onderhoudsbeurt

Het Nederlandse pensioenstelsel is volgens hem een mooi exportproduct, maar tegelijkertijd maakt hij zich zorgen over de ontwikkelingen binnen de eigen sector. Hij signaleert enige afkalving. “Per jaar verwijnen er een behoorlijk aantal pensioenfondsen. Er is niet zoveel aan de hand als zij zich aansluiten bij een bedrijfstakpensioenfonds. Het is minder mooi dat sommige kleine ondernemingspensioenfondsen ophouden, omdat wet- en regelgeving te veel druk opleveren.”

Regels voor pension fund governance voor kleine fondsen zijn net zo zwaar als voor grote fondsen, met hele hoge deskundigheidseisen, terwijl de directeur Personeel & Organisatie het pensioen er een beetje bij moet doen, luidt Van der Wurffs eerste klacht.

Verder wordt het stelsel op 'oneigenlijke gronden' bedreigd door sommige aspecten van de accountancyregels IFRS, die voorschijven dat ondernemingen de pensioenverplichtingen op de balans moeten hebben terwijl het ondernemingspensioenfonds los van het bedrijf staat. “Het kan voorkomen dat een fonds een prachtige dekkingsgraad heeft, zonder tekorten, maar dat er volgens de accountancyregels wel sprake is van een tekort. Dat is bizar. Grote ondernemingspensioenfondsen denken dan, we stoppen ermee en stappen over op een verzekerde regeling. Hier moet een oplossing voor komen. De politiek en overheid moeten zich daarmee bezighouden.”

Een ander oneigenlijk gevolg van IFRS is volgens hem dat veel pensioenfondsen overstappen van een DB naar een (C)DC-regeling. “Dit betekent dat de smalle schouders van de individuele werknemers meer moeten dragen,” aldus een kritische Van der Wurff. “Regels zoald IFRS zijn gemaakt in landen die voor het merendeel Defined Contribution-regelingen hebben, maar hier leidt het tot afkalving van ons Defined Benefit-stelsel.”

Van der Wurff is zelf werkgeversvoorzitter van de Stichting Personeelpensioenfonds Cordares. Hij is ook voorzitter van de Stichting Sav€, die administratieve lastenvermindering nastreeft. Hij pleit dan ook niet voor meer regels, maar wel voor regels die in de praktijk makkelijker na te leven zijn. Dijken moeten worden onderhouden, zo ook het pensioenstelsel. Van der Wurff: “Wij hebben de heilige plicht om te zorgen dat wij in veertig jaar een prachtig pensioen voor de deelnemers helpen opbouwen. De overheid moet zorgen dat het stelsel niet verder afkalft door onbedoelde effecten. Die moeten met daadkracht aangepakt worden.”

Printbare versie