— ex-minister Bernard Bot

De Nederlandse investeringsindustrie dreigt de boot te missen, indien we er niet in slagen onze pensioenbronnen aan te wenden voor de ontwikkeling en het in stand houden van een sterke, internationaal concurrerende binnenlandse markt, zo zeggen oud-minister van buitenlandse zaken Bernard Bot en vertegenwoordigers van de Nederlandse hedgefondsindustrie. Een verslag van Steve Hays, directeur Bellier Financial.

Met de kracht en omvang van zijn pensioenfondsen en andere institutionele beleggers is Nederland wereldwijd een belangrijke afnemer van cutting-edge financiële services. “Het recente overnameproces van ABN AMRO maakt echter duidelijk dat we cruciale financiële vaardigheden kunnen verliezen, met vergaande consequenties voor de toekomstige economische groei en de werkgelegenheid in Nederland. We moeten daarom onderzoeken of we onze pensioenfondsen kunnen aansporen zich achter een initiatief te scharen om de ontwikkeling van een Nederlandse investeringsindustrie van wereldniveau te ondersteunen. Bijvoorbeeld door het reserveren van kapitaal voor binnenlandse beheerders,” zegt Bernard Bot.

De Nederlandse pensioenfondsenmarkt is na het Verenigd Koninkrijk qua omvang de tweede in Europa met een beheerd vermogen van circa 1 biljoen euro. Hieronder valt ook het pensioenvermogen dat wordt beheerd door verzekeraars. Enkele van deze fondsen, zoals ABP en PGGM, behoren tot de grootste ter wereld. Veel kapitaal wordt echter door Nederlandse pensioenfondsen geplaatst bij vermogensbeheerders buiten onze landsgrenzen.

“Door meer in eigen land te beleggen kunnen institutionele beleggers profiteren van het hoge niveau van de financiële dienstverlening en de ondersteuning van de toezichthouder, de Nederlandse juridische structuren, de directe overdracht van plaatselijke kennis en opleiding, de nabijheid van beheerders, en de voordelen van eenzelfde taal en zakelijke cultuur,” aldus Bot.

Sinds het einde van zijn ministerschap in februari dit jaar is Bot, gebruikmakend van zijn uitgebreide internationale netwerkcontacten, voor adviesbureau Meines en Partners actief als adviseur voor grote ondernemingen, met name in Brussel in verband met EU-gerelateerde kwesties. Hij is voorzitter van Instituut Clingendael en van de Carnegie Foundation en is bovendien kortgeleden benoemd tot voorzitter van de raad van commissarissen van Finles Capital Management in Utrecht. Finles is een van de weinige Nederlandse hedgefondsbeheerders, met ruim twinig jaar ervaring in de beleggingssector.

Bot geeft aan dat hij altijd onder de indruk is geweest van de economische invloed die Nederland heeft op het internationale toneel, gezien de relatief geringe omvang van ons land. Nederland is bijvoorbeeld in Rusland de op één na grootste investeerder, na Duitsland. Dit indrukwekkende internationale profiel komt echter niet terug in de omvang en verfijning van de Nederlandse vermogensbeheersector, waar men te voorzichtig is geweest in het gebruikmaken van nieuwe beleggingskansen en het toepassen van de nieuwste technieken in de financiële markt, zo voegt hij toe. Grote Nederlandse vermogensbeheerders hebben niet ver genoeg vooruit gedacht.

“Ik zie met lede ogen aan dat Nederlands beleggingstalent naar Londen vertrekt om daar bij de grote beleggingshuizen te gaan werken. We zouden deze trend moeten keren om onze eigen beleggingsindustrie te stimuleren. Ook pensioenfondsen moeten daar hun bijdrage aan leveren. Natuurlijk moeten ze geen gebruikmaken van Nederlandse beheerders die langdurig niet goed presteren, maar er zijn voldoende potentiële Nederlandse partners die niet onderdoen voor de financiële capaciteiten van de grote buitenlandse ondernemingen,” zegt Bot.

Omgekeerde voorkeur bij Nederlandse investeerders?

George Möller is secretaris en bestuurslid van het Holland Financial Centre, een gezamenlijk initiatief dat is opgericht door verschillende organisaties binnen de Nederlandse financiële sector, waaronder banken, vermogensbeheerders, pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen en de overheid, om deze tak in Nederland te stimuleren. Hij schaart zich grotendeels achter Bernard Bot's redenering.

“Nederland is een zeer open en naar buiten gekeerde maatschappij en soms lijkt het erop dat er hier een omgekeerde voorkeur bestaat. Het lijkt wel alsof investeerders denken dat wat beheerders in het buitenland produceren op de een of andere manier beter en geavanceerder is dan hier in Nederland, wat in contrast staat tot de houding welke andere landen innemen. Maar pensioenfondsen hebben natuurlijk een vertrouwensplicht om ervoor te zorgen dat zij de best mogelijke service en beleggingsprestatie verkrijgen voor hun leden, ongeacht of deze worden geleverd door beheerders in Nederland of in andere, buitenlandse financiële centra,” stelt Möller.

Het onderscheid tussen een 'Nederlandse' en een 'buitenlandse' beleggingsbeheerder is echter niet eenvoudig te definiëren.

"Je zou kunnen stellen dat wij een zeer 'Nederlandse' financiële instelling zijn, niet alleen omdat we recentelijk hebben gevierd dat we al twintig jaar actief zijn in de Nederlandse markt, maar ook omdat de verschillende teams die zich met de Benelux bezig houden - ongeveer zeventig mensen - grotendeels uit Nederlandstaligen bestaan. Ik denk dat het 'lokale karakter' dat we tot onderdeel van onze activiteiten hebben gemaakt een sterke betrokkenheid bij de Nederlandse markt aantoont,” verklaart Thijs Jochems, Managing Director en Chief Executive Officer voor Credit Suisse in Nederland en België.

Robert Koopdonk is kort geleden benoemd tot Head of Institutional Clients bij Credit Suisse in de Benelux en stelt dat het ondersteunend personeel dat zich met de Nederlandse markt bezig houdt veelal niet Nederlandstalig is, maar omdat deze medewerkers slechts af en toe contact hebben met de cliënten is de bank ervan overtuigd dat dit de juiste 'culturele mix' is. De locatie waar deze mensen gestationeerd zijn wordt bepaald door economische overwegingen, voegt hij toe.

Hedgefondsen als wereldwijde beleggingspioniers

Rob van Kuijk, Chief Executive van Finles Capital Management, zegt dat zijn onderneming investeert in veel verschillende hedgefondsbeheerders wereldwijd, omdat deze wat betreft vermogensbeheercapaciteiten vernieuwende marktleiders zijn. De wereldwijde hedgefondsindustrie is de afgelopen jaren één van de snelst groeiende financiële sectoren geweest en vormt nu een markt ter grootte van 1,7 biljoen dollar met meer dan 7.000 hedgefondsbeheerders.

“Wij zouden best meer kapitaal willen plaatsen bij Nederlandse beheerders, op voorwaarde dat ze de juiste beleggingsprestaties leveren en kunnen aantonen dat ze daarvoor de noodzakelijke expertise hebben. Op dit moment valt daarin niet heel veel te kiezen,” zegt Van Kuijk. “Een van de belangrijkste problemen bij het ontwikkelen van lokaal talent is dat je toegang moet krijgen tot kapitaal en de pensioenfondsensector is in Nederland uiteraard een grote bron van beleggingskapitaal.”

Hij stelt dat Nederlandse hedgefondsbeheerders een tweeledig probleem ondervinden bij het verkrijgen van toegang tot institutioneel kapitaal, omdat de ongeveer 600 kleinere Nederlandse pensioenfondsen over het algemeen helemaal niet openstaan voor alternatieve investeringen en veelal hebben belegd in 'long-only' aandelen en obligaties met weinig bescherming bij een neerwaartse trend. De grotere pensioenfondsen hebben relatief kleine beleggingsteams en verdelen hun investeringen vaak in grote happen, omdat ze niet voldoende mensen hebben om bijvoorbeeld beleggingsanalyses en risicobeheer uit te voeren met betrekking tot kleinere spelers in de markt.

“Grote pensioenfondsen moeten grote investeringen kunnen plaatsen, dus zij stappen naar hedgefondsbeheerders waar ze makkelijk 100 miljoen euro kunnen plaatsen en daarbij niet hun investeringslimieten overschrijden, die normaal staan op maximaal 10% of 20% van de totale waarde van het fonds. Dat zou automatisch veel opkomende Nederlandse beheerders uitsluiten, wat erg jammer is omdat we in Nederland geweldig eigen talent hebben rondlopen,” voegt hij toe.

“Frits Fiene van Worldview Investment Management is een van onze beste global macrobeheerders en hij heeft als contrarian en macrospeler enorm goed gepresteerd. Het is zonde dat Nederlandse pensioenfondsen hem niet méér geld toevertrouwen. Frank Holle van Quant Asset Management is ook een Nederlandse topper en zijn quant-strategieën doen het opvallend goed in de huidige markt. Zijn Aziatische fonds is dit jaar 74% gestegen en zijn global fund 50%, maar het is voor hem nog steeds moeilijk om gelden aan te trekken van Nederlandse institutionele beleggers,” concludeert Van Kuijk.

Clayton Heijman, lid van de adviesraad van de Alternative Investment Management Association (AIMA), waar hij verantwoordelijk is voor Nederland, verklaart dat AIMA volledig achter Bernard Bot's oproep staat voor de verdere ontwikkeling van een proactieve en dynamische Nederlandse investeringsindustrie.

“Door nieuwe wetgeving is er veel verbeterd in de concurrentiepositie van Nederland als thuisland voor vermogensbeheerders en we zouden graag zien dat er meer Nederlandse fondsen worden opgericht. Een groeiende vermogensbeheersector vormt een katalysator voor groei in andere sectoren,” zo zegt hij.

Volgens Möller van het Holland Financial Centre moet er echter nog veel gebeuren om Nederland aantrekkelijker te maken voor vermogensbeheerders, met name op het gebied van particuliere belastingheffing.

“We kunnen er niet omheen: Nederland concurreert met Londen, wat een van 's werelds grootste belastingparadijzen is voor buitenlanders. Je kunt in Londen wonen en je vermogen buiten het Verenigd Koninkrijk onderbrengen en nauwelijks enige belasting betalen. Dit soort aspecten is heel belangrijk bij het opzetten van een groot internationaal financieel centrum en de Nederlandse overheid dient zich te realiseren welke rol zij speelt in het aantrekken en vasthouden van investeringstalent,” stelt Möller.

Printbare versie