Een jaar geleden deed Gerard Verheij, voorzitter van de STAR-werkgroep voor goed pensioenfondsbestuur, in npn een dringend appèl op de sector om serieus werk te maken van de implementatie van de STAR-code. Hoe staan de zaken er een jaar later voor? Mariska van der Westen vraagt hem om een update.

Gerard Verheij, secretaris pensioenbeleid van werkgeversorganisatie VNO-NCW, stond als voorzitter van de STAR-werkgroep voor pension fund governance in december 2005 aan de wieg van de principes voor goed pensioenfondsbestuur. De gedragscode die door de projectgroep van de Stichting van de Arbeid werd ontwikkeld, werd sector-breed onderschreven door alle drie pensioenkoepels, het Verbond van Verzekeraars, de Ouderenorganisaties en de sociale partners. “Zo'n breed gesteund akkoord is een unicum,” stelt Verheij tevreden.

Met een akkoord alleen is men er nog niet - het komt immers aan op de implementatie van de code. In de novembereditie van npn in 2006 waarschuwde Verheij: “Dit is onze laatste kans om onze zaakjes zelf te regelen. Daarmee wordt 2007 het jaar van de waarheid.”

Nu dit 'jaar van de waarheid' ten einde loopt, maakt hij voor npn de balans op.

“Kunnen we praten en breien tegelijk?” vraagt Verheij als ik op zijn kantoor bij hem aanschuif. Midden op zijn bureau wacht een schaal broodjes. Het is lunchtijd. Hij maakt een 'tast toe' gebaar, schenkt zichzelf een glas karnemelk in en steekt van wal.

“De implementatie van de gedragscode is flink opgeschoten, maar toch ben ik er niet helemaal gerust op dat de regels voor goed pensioenbestuur snel genoeg in praktijk worden gebracht,” zegt hij. “Een punt van zorg is bijvoorbeeld het achterblijven van verzekerde regelingen. Voor deze regelingen gelden weliswaar geen vereisten op het gebied van intern toezicht, maar er moet wel verantwoording worden afgelegd aan de deelnemers, en er moet een degelijke klachtenprocedure zijn. Daar ontbreekt het in veel gevallen nog aan.” VNO-NCW heeft ondernemingen met een verzekerde regeling onlangs opgeroepen hier dringend werk van te maken, en het Verbond van Verzekeraars heeft eenzelfde oproep doen uitgaan naar verzekeraars, met de vraag hun klanten hierbij te ondersteunen.

Maar ook de pensioenfondsen zullen er een schepje bovenop moeten doen. Gebarend met een broodje kaas maakt Verheij duidelijk hoe lastig het governance-dossier voor veel fondsen is. Fondsen krijgen immers zo veel op zich af.

“Het is dan ook niet reëel om te verwachten dat de gehele pensioensector de richtlijnen voor pensioenfondsbestuur dit jaar al volledig implementeert,” zegt hij. Maar het voorbereidend werk dient niettemin te worden gedaan. “Hoewel de treinen nog niet hoeven te rijden, is het wel zaak dat men de rails dit jaar al aanlegt.”

Aan de aanleg van de benodigde infrastructuur schort het nog wel eens.

Zo zijn veel fondsen druk doende om het intern toezicht in te richten, waardoor de implementatie van medezeggenschap wat in de verdrukking raakt. Of men zet juist het intern toezicht even op de plank om eerst het verantwoordingsorgaan op poten te zetten. “Daarnaast zijn er nogal wat fondsen die zo op het oog hun governance goed op orde hebben, maar die door het ijs zakken als je wat beter kijkt naar hoe men dit georganiseerd heeft. Dan heeft men bijvoorbeeld wel een gepensioneerde in het bestuur zitten, maar deze is niet verkozen, of legt geen formele verantwoording af aan de achterban.”

Ten dele komt dit, doordat de gedragscode best hoge eisen stelt. “We hebben de lat wel heel hoog gelegd. En misschien kun je je afvragen of we niet te ambitieus zijn geweest,” zegt Verheij. “Maar anderzijds was een minder veeleisend kader voor goed bestuur geen optie. Als we het onszelf als sector te gemakkelijk maken, neemt de samenleving daar terecht geen genoegen mee. En dan bestaat tevens het risico dat de wetgever dit ongenoegen oppakt en de sector met nog veel stringentere en uniforme regels opzadelt.”

DNB gaat boekje te buiten

Kritiek van De Nederlandsche Bank op de voortgang van pension fund governance verbaast hem niet. “Het is terecht dat DNB zich hier zorgen over maakt. Er zijn inderdaad een aantal knelpunten waardoor de implementatie niet zo vlot verloopt als we graag zouden willen.”

Inhoudelijke kritiek van DNB wijst hij echter van de hand. “We hebben met zijn allen als sector deze principes voor goed bestuur afgesproken. Daarin is onder meer opgenomen dat bij intern toezicht kan worden gekozen voor een visitatiecommissie die eens in de drie jaar langs komt. Dan geeft het geen pas als DNB met opgeheven vingertje verklaart dat dit te weinig is. Daarmee gaat de toezichthouder zijn boekje te buiten.”

Verheij wijst er op dat de principes van goed pensioenfondsbestuur inhoudelijk worden bepaald door de sector, en niet door de toezichthouder. DNB zou zich daarom dienen te onthouden van commentaar.

Ook negatieve uitlatingen ten aanzien van de deskundigheid van pensioenbestuurders schieten hem in het verkeerde keelgat. “Er wordt door de sector op het punt van deskundigheidsbevordering enorme vooruitgang geboekt. Een gedegen onderwijsprogramma stamp je natuurlijk niet zomaar even uit de grond, en ook beoordelingscriteria en zaken als certificering vergen tijd en inspanning. Organisaties in de sector zijn hier hard mee bezig. In plaats van kritiek zou er wel eens wat meer waardering mogen opklinken.”

Over de toegevoegde waarde van de governance-discussie is Verheij enthousiast. "Door de beurscrisis begin deze eeuw en andere ontwikkelingen ontstaat twijfel aan de robuustheid van onze pensioenregelingen en hun uitvoering. Daarvoor is geen reden. We hebben de beurscrisis overleefd zonder dat er één pensioenfonds door het ijs is gezakt. Sociale partners hebben de pensioenregelingen in korte tijd aangepast waardoor de pensioenrisico's beter kunnen worden beheerst. Een prestatie van groot formaat. Ons prachtige pensioenstelsel is crisisbestendig gebleken en weerbaarder dan ooit. Door een open en moderne governance-benadering moeten we dat verhaal naar buiten brengen."

In deze laatste weken van dit ‘jaar van de waarheid’ roept de 'godfather' van de governance-code de pensioenwereld op om alles uit de kast te trekken: “Kom op en leg die rails, zodat de governance-trein op tijd kan vertrekken.”

Maar hij spreekt tevens zijn waardering uit voor het harde werk wat al is verricht. “Vele rails zijn al gelegd, onder vaak moeilijke omstandigheden. En dat mag best eens gezegd worden.”

Printbare versie