Toezicht op de fiduciair: meer dan monitoren
Gepubliceerd op: 08 Februari 2008
De rondetafelgenoten zijn het eens dat toezicht op de fiduciair beheerder belangrijk is uit hoofde van 'good pension fund governance'. Voor het pensioenfonds is dit een middel om zeker te stellen dat de manager binnen het beleidskader blijft en goed werk levert en dat het pensioenfondsbestuur daarmee aan zijn verantwoordelijkheden voldoet en de regie en controle behoudt.
“Het toezicht moet in eerste instantie bestaan uit toetsen van resultaten en uit procescontroles door middel van een SAS 70 verklaring, accountantsverklaring en dergelijke. Maar het is niet onverstandig om van tijd tot tijd dieper te toetsen wat de fiduciair doet en dit eventueel extern te laten verifiëren,” aldus Veldt.
Het toezicht op de fiduciair manager draait om meer dan het monitoren van kosten en performance.
Een fiduciair manager kan bijvoorbeeld niet volstaan met het rapporteren van transacties, zegt Heenk. “Belangrijker is dat men ook een analyse geeft van de informatie, waarbij je als fiduciair ook inzicht geeft in de best practices die worden gehanteerd door de onderliggende managers.”
Niet dat pensioenfondsen nu voortdurend over de schouder van de fiduciair hoeven mee te kijken hoe het met de onderliggende managers gesteld is. “Het pensioenfonds monitort niet langer op transactieniveau maar op procesniveau: Je monitort het proces wat de fiduciair manager hanteert,” legt Heenk uit.
Pensioenfondsen kunnen het toezicht op de fiduciair beheer op verschillende manieren inrichten. Pater: “Veel controlefuncties worden verricht door de accountant, De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Maar het gaat ook om het sparren met de fiduciair beheerder. Soms wordt die sparring partner gevormd door een beleggingscommissie, soms door een bestuursbureau, en soms schuift er een externe adviseur aan tafel.”
Toch is het monitoren van de fiduciair manager eenvoudiger gezegd dan gedaan, vertelt Groenendijk. “Bij pensioenfonds Vervoer hebben we voor een bestuursbureau gekozen om die monitoringfunctie te waarborgen. Daarbij kun je natuurlijk een aantal klassieke tools gebruiken: je gaat kijken naar mensen, processen, administratieve controls, performance uit het verleden... Maar fiduciair management is complexer dan traditioneel vermogensbeheer. Wij worstelen dan ook nog met de vraag welke tools nu optimaal zijn. Je moet ook beoordelen of de fiduciair manager nu wel de juiste managerselectiebeslissingen maakt. De beoordeling van dat soort zaken staat nog redelijk in de kinderschoenen. “
Om te waarborgen dat men als pensioenfonds met de meest geschikte fiduciaire partij in zee gaat - en blijft - is het in de Verenigde Staten gebruikelijk om het fiduciaire mandaat eens per drie jaar formeel opnieuw aan te besteden, vertelt Heenk. Men is het eens dat dit ook in Nederland een verstandig idee zou zijn.
Belangen
Eén belangrijke overweging bij fiduciair beheer betreft de vraag in hoeverre men er zeker van kan zijn dat de fiduciair beheerder altijd handelt in het beste belang van het pensioenfonds. Voor de Grafische Bedrijfs Fondsen (GBF) is dit één van de redenen om de operationele fiduciaire taken intern te houden. Wieman: “Onze eigen mensen hebben maar één belang en dat is onze portefeuille. Als je aanschuift bij een grote partij met meerdere klanten, kan zo'n partij wel zeggen dat je belangrijk bent, maar je kunt nooit zeker weten in hoeverre dat altijd wordt waargemaakt. Je bent er niet altijd bij en je zit niet zelf aan het stuur.” In principe geeft het pensioenfonds het stuur niet uit handen, stelt Veldt: “Het bestuur geeft niet de regie weg, en blijft verantwoordelijk voor strategische besluitvorming, de kaderstelling, en toezicht op de uitvoering. Maar je moet heldere kaderstelling en het toezicht wel goed inregelen.” Ook bij interne organisaties spelen overigens toezichts- en controle-issues, aldus Veldt. Ook bij pensioenfonds Vervoer zijn divergerende belangen een aandachtspunt. “Een fiduciair beheerder houdt altijd een kennisvoorsprong op zijn klanten. En uiteindelijk heeft men maar één belang en dat is de bottomline van de fiduciair beheerder. Het is niet eenvoudig om ervoor te zorgen dat de belangen altijd parallel blijven lopen. Om het belang van het fonds te zekeren, moet je als pensioenfonds bijvoorbeeld heel goed nadenken over de vergoedingenstructuur: waarvoor rekent men een vaste vergoeding; wanneer betaalt men een performance fee en hoe wordt deze vastgesteld,” zegt Groenendijk. Aanbieders brengen hier tegenin dat de bottomline alleen niet zaligmakend is. Ook hun kennisvoorsprong zien ze niet te groot worden: Met name op het vlak van strategisch advies zal men belangrijke informatie zoveel mogelijk delen. Zolang het om pure beleggingszaken gaat, maakt het volgens de aanbieders bovendien niet veel uit of men één of meerdere klanten bedient. Philip Jan Looijen: “Of men nu voor de ene klant een Japanse small-cap portefeuille regelt of voor de andere, dat maakt weinig verschil. Anders wordt het, als het gaat om klantspecifieke zaken zoals beleidsadvisering. Dan is het van belang om goed te regelen dat je als pensioenfonds de benodigde expertise, resources en aandacht krijgt.” Zijn concullega Roelf Pater meent dat het belang van de klant uitstekend kan worden ingeregeld. “Niet alleen in de organisatiestructuur, maar ook in het mandaat dat de fiduciaire organisatie meegeeft aan haar accountmanagers. Als je het zwaartepunt wat naar de klant verschuift, hoeft deze er helemaal niets van te merken dat de fiduciaire organisatie meerdere doelstellingen heeft.” Daarbij maakt het wel uit of fiduciair beheer de kernactiviteit is, voegt Heenk toe. “In dat geval is succes op de lange termijn belangrijker dan kortetermijnsucces, en succes op de langere termijn is alleen mogelijk als men het belang van de klant dient. Als fiduciair beheer echter slechts één van de saleskanalen is, wordt maatwerk lastiger en komt het belang van de klant meer in het gedrang.”
De stellingen
- De fiduciair beheersector dient een gedragscode te ontwikkelen en te onderschrijven in navolging van de ERISA-wetgeving. Alleen zo kan de fiducair manager die werkelijk in het belang van het pensioenfonds werkt, worden onderscheiden van partijen die het concept slechts als marketingmiddel gebruiken.
- Fiduciair beheer brengt voor het pensioenfondsbestuur geen verlichting van zorgen en verantwoordelijkheden met zich mee - integendeel: fiduciair beheer stelt hoge eisen aan de betrokkenheid en expertise van het bestuur.
- De fiduciair manager mag op geen enkele wijze betrokken zijn bij het vaststellen van de beleggingsstrategie en strategische benchmark. Beleidsmatige beslissingen ten aanzien van benchmark en risicoprofiel zijn de uitsluitende verantwoordelijkheid van het bestuur.
- Uitbesteding van fiduciair beheer gaat in meer of mindere mate altijd ten koste van 'maatwerk'.
- Als een pensioenfonds kiest voor uitbesteding in de vorm van fiduciair beheer, is er in feite geen weg terug meer. Men kan dan uitsluitend nog overstappen naar een andere fiduciair beheerder.
Printbare versie
Related articles:
|