De ingewijden onder u wisten het al maar sinds ABP besloot te gaan beleggen in de rechten van onder meer Michael Jackson, Kylie Minogue en Madonna weet de buitenwereld het ook: er zit muziek in pensioenen. De verkopen van CD’s mogen dan terug-lopen door het downloaden, de rechten van de echte evergreens zorgen voor een gestage stroom inkomsten en met een ouder wordende bevolking blijven juist de evergreens geliefd, zo moet ongeveer de gedachte bij ABP zijn geweest. Het was een vrolijk nieuwsfeitje in een periode dat alom de zorgen over de financierbaarheid van het pensioenstelsel weer de kop opstaken.

Space Mountain, een van de popualire rollercoasters in Eurodisney bij Parijs, verbleekt tot een simpel carousselletje bij de enorme fluctuaties die de aandelenmarkten de laatste tijd lieten zien. De enige overeenkomst is dat Space Mountain door het donker raast. Met de koersen weet je ook niet waar het heengaat. Hoogtepunt, of misschien is eerder sprake van een dieptepunt, waren de koersbewegingen van het aandeel Lehman Brothers. In maart verloor het fonds de ene dag 20% nadat J.P.Morgan het bankroete Bear Stearns opraapte. Een dag later kwam er weer bijna 50% bij toen de resultaten van Lehman en van Goldman Sachs de markt toch wel meevielen.

Het was al langer zo dat de aandelenmarkten in een enkele dag fluctuaties lieten zien die nog niet zo heel lang geleden in een jaar bijna niet voorkwamen maar zo bont als die dag hadden ze het nog nooit gemaakt. En dan niet met notoir speculatieve aandelen maar met stukken van als degelijk bekend staande financiële instellingen. Een beetje consideratie met uw fondsbeheerder in deze turbulente tijden is daarom wel op zijn plaats.

Sinds medio vorig jaar zijn alle indices flink gedaald en dat heeft zijn effect gehad op de dekkingsgraden. Volgens DNB bedroeg de gemiddelde dekkingsgraad in februari 125%, komend van 150% in september 2007. Waar dekkingsgraden in het geding zijn, volgt in het verlengde daarvan onvermijdelijk ook de discussie over indexering. Werkgeversvereniging VNO-NCW heeft al een oproep gedaan om de aanvullende pensioenen in Nederland te versoberen omdat zij op lange termijn onbetaalbaar dreigen te worden. Mogelijk is dit ingegeven doordat veel ondernemingen de uitkering van hun pensioenfondsen nog garanderen. Deze groep wordt echter steeds kleiner. Na de invoering van IFRS zijn pensioenfondsen op afstand gezet omdat de fluctuerende waarde van de beleggingen de balansstabiliteit van de ondernemingen bedreigde. Ook werden DB systemen omgezet in DC systemen waardoor de kosten stabiliseerden.

De vraag is of de kortetermijn fluctuaties van nu onmiddellijk met structurele oplossingen, zoals een versobering van de regelingen, moeten worden bestreden. Ervaringen uit het verleden leren dat de financiële markten ook weer snel kunnen terugveren. Kees Koedijk analyseert de crisis.

In zijn onlangs verschenen boek Het Methusalem Mysterie schrijft Dick Knook, hoogleraar gerontologie en directeur van het TNO-verouderingsonderzoek, dat er geen enkele reden is om ongerust te zijn over de pensioenen. Er zijn vele honderden miljoenen gespaard in Nederland. Alleen het systeem van AOW-financiering behoeft volgens hem bijstelling, een mening die hij deelt met Albert Akkerman, CEO van SPF Beheer. De adder onder het gras wordt volgens Knook gevormd door het pensioensysteem in de andere lidstaten van de EU, die veelal uitsluitend op het omslagstelsel zijn gebaseerd. In dit nummer gaan wij in op de Europese pensioenproblematiek.

Tenslotte: deze npn is gemaakt door een vernieuwd team na het vertrek van de vorige hoofdredacteur. Dat betekent niet dat er grote veranderingen optreden. U treft weer de vaste rubrieken, analyses en interviews aan. Tegelijkertijd betekent het inzetten van nieuwe mensen wel dat er andere accenten kunnen liggen. Uitgever FT Business stelt zijn vertrouwen in deze ploeg en haar aanpak. Wij vertrouwen er op dat u als lezer dat ook wilt doen. Wij staan open voor uw suggesties, daarin is natuurlijk geen verandering gekomen.

Tom Gordijn

Printbare versie