— Jan Bertus Molenkamp, Kempen Capital Management

'Yes we can', denkt Jan Bertus Molenkamp. Hij bespreekt in deze npn het boek 'Foundation & Endowment Investing, Philosophies and strategies of top investors and institutions'

De Nederlandse pensioenfondsen staan wereldwijd hoog aangeschreven. Toch zijn er instituten die op beleggingsgebied meer naam en faam hebben dan onze pensioenfondsen. Als ik het Yale universiteitsfonds en de naam David Swensen noem dan is dit het voorbeeld van lange termijn performance. Dit boek gaat over een aantal universiteitsfondsen en stichtingen die in dezelfde adem genoemd mogen worden. Om een paar te noemen: Universiteit van Notre Dame, George Washington Universiteit en de Hewlett foundation. De CIO’s van deze instellingen komen aan het woord en maken ons deelgenoot van hun visie op de beleggingsstrategie, de governance bij hun instituut, het inhuren van managers, hun grootste missers en andere zaken die zij van belang achten voor presteren op de lange termijn. Los van de interessante individuele verhalen, komt een aantal thema’s steeds terug.

Beleggingsfilosofie

De meeste CIO’s hebben een duidelijk waarde-georiënteerde beleggingsfilosofie. Ze zijn constant op zoek naar nieuwe beleggingen & ideeën, met name voordat iedereen daar in gaat beleggen. De hoge rendementen van de afgelopen jaren zijn een reflectie van hun vroegtijdige instap in private equity bij de topfondsen. Het is het resultaat van jaren investeren in hun netwerk. Ze denken meer na over de mate van liquiditeit en de mogelijkheden om de premie voor illiquiditeit op te strijken. Veel fondsen zijn ook zeer creatief/innovatief in het definiëren van beleggingscategorieën. Op de Baylor universiteit gebruiken ze bijvoorbeeld de uitsplitsing in: (i) Markt exposure, (ii) Risico reduceerders,
(iii) Rendement verbeteraars en (iv) inflatie hedges.

Selectie van Managers

Ten aanzien van de selectie van managers wordt sterk geloofd in ‘mean-reversion’: een manager die het de afgelopen jaren relatief zeer goed doet is waarschijnlijk dichtbij een omkering van deze trend. Veel aandacht wordt besteed aan de ‘alignment of interests’ van de in te huren managers en het instituut.

Governance

De CIO’s geloven absoluut niet in het model waarbij een actieve beleggingscommissie samenwerkt met een consultant om het beleggingsbeleid uit te stippelen en de managers in te vullen. Volgens de CIO’s is de beste aanpak te werken met een professionele staf die voor de uiteindelijke beslissing naar de (kleine) beleggingscommissie gaat. Essentieel is dat het proces gedisciplineerd en flexibel is, waarbij onafhankelijke en snelle besluitvorming kan plaatsvinden. De rol van voorzitter van de beleggingscommissie moet niet worden onderschat: hij vormt het institutioneel geheugen en bepaalt de besluitvaardigheid. Een mooie quote hierover komt van Warren Buffett: “An investment committee should be an odd number and three is too many”.

Een zeer belangrijk element voor de lange termijn performance is het inhuren en houden van goede medewerkers die het collectieve geheugen kunnen gaan vormen van het fonds. Top performende fondsen hebben over zeer lange periode dezelfde CIO en naaste medewerkers. Het gaat hier om periodes van 10 tot 20 jaar! Deze instituten kunnen (of willen) niet dezelfde beloning geven als beleggingsfondsen en hedge funds, maar voor de CIO’s geldt in ieder geval dat zij hun positie ervaren als meer dan een gewone baan; zij zijn gecommitteerd aan de doelstelling van hun instituut.

Beleggingsfouten (An error is a mistake that you don’t correct)

De beleggingsfouten die de CIO’s aandragen zijn vooral ‘behaviorism’ risico’s. Ze geven aan dat groepsdenken één van de grootste risico’s is die men loopt. Mark Yusko van Morgan Creek Capital Management weet het aardig te verwoorden: “They always buy what they wish they would have bought” en “Investments is the only business where, when things go on sale, everyone runs out of the store”.

Het advies is dus om te beleggen in impopulaire beleggingen en niet mee te gaan met de hypes. Er wordt, overigens terecht, bij gezegd dat dit moeilijk is om uit te voeren. (In de huidig kredietcrisis zijn credits overig zeer impopulair.... )

Dit is geen verrassend boek; het bevat alle ingrediënten die u vaker heeft gehoord. Uiteindelijk gaat het niet om ingewikkelde zaken, maar om eenvoudige zaken goed uit te voeren. En dat laatste is juist wat zo verdraaid moeilijk is in de weerbarstige beleggingspraktijk. Deze instituten zijn een goed voorbeeld voor hoe beleggingsproces voor een pensioenfonds vormgegeven kan en moet worden.

Lawrence E. Kochard & Cathleen M. Rittereiser, Foundation & Endowment Investing, Philosophies and strategies of top investors and institutions, Wiley & SonsISBN 978-0-470-12233-4.

Jan Bertus Molenkamp is werkzaam voor Kempen Capital Management op het gebied van Fiduciair Management en is daarnaast verbonden aan de Vrije Universiteit te Amsterdam

Printbare versie