— Ruud Hendriks, Goldman Sachs Assets management

De wereldwijde kredietcrisis bewijst eens te meer hoe belangrijk risicomanagement is. Één van de taken van fiduciair management (FM) is om pensioenfondsen een totaalbeeld van hun risico’s te geven, stelt fiduciair managementdeskundige Ruud Hendriks.

De subprime crisis die op dit moment de internationale financiële markten in zijn greep houdt, laat zien hoe ingewikkeld financiële instrumenten en de waardering van risico’s zijn geworden. Nederlandse pensioenfondsen hebben dan misschien niet belegd in deze Amerikaanse hypotheken, maar zij voelen de dubbele tegenslag van dalende aandelenkoersen en rentes wel degelijk in hun dekkingsgraad.

Aandelenrendementen liggen over het algemeen lager. En daarom is het essentieel dat pensioenfondsen beter kijken naar hun verplichtingen: kunnen onze assets steeds die verplichtingen matchen? Dankzij de introductie van het Financieel Toetsingskader dat het waarderen van de verplichtingen tegen marktwaarde verplicht stelt, staat deze vraag als het goed is nu bij ieder pensioenfonds centraal. Integraal balansbeheer is nu het uitgangspunt. En daarmee is het denken over de aard van de verplichtingen en het risicomanagement op een hoger plan gekomen. Binnen het risicobeheer is het niet meer genoeg om alleen naar de risico’s aan de beleggingenkant te kijken. Die risico’s moeten nu direct in verband worden gebracht met de verplichtingen.

Beheersing van de risico’s

Beleggen en het verslaan van de strategische benchmark is niet langer het hoofddoel voor pensioenfondsen, maar een middel om de gestelde rendementseisen te halen binnen een afgesproken risico kader. De kerntaak van pensioenfondsen is natuurlijk altijd geweest om de pensioenuitkeringen van hun deelnemers veilig te stellen. In zekere zin is de opmars van integraal balansbeheer dus oude wijn in nieuwe zakken, maar de wereld is een stuk complexer geworden. Niet alleen de beleggingswereld met steeds nieuwe beleggingscategorieën, maar ook de regelgeving, toezichts- en pension governance veranderen voortdurend. Door aan te haken bij een grote en solide financiële fiduciaire organisatie kunnen relatief kleine fondsen toch toegang krijgen tot de benodigde expertise, kennis, financiële instrumenten en mankracht.

Voor veel pensioenfondsen is het om bovengenoemde redenen steeds lastiger om voortdurend een totaalbeeld te hebben van alle soorten risico’s, bijvoorbeeld het rente- en valutarisico en het risico van zakelijke waarden en grondstoffen. En dat is daarom vaak de belangrijkste reden om over te stappen op fiduciair management. De FM houdt immers alles in de gaten, als trait-d’union tussen pensioenbestuur enerzijds en vermogensbeheerders, custodian, risicomanagers en andere externe partijen anderzijds. Dat wil overigens niet zeggen dat pensioenbesturen hun problemen over de schutting naar de FM kunnen gooien. Pensioenbesturen blijven eindverantwoordelijk en moeten zorgen dat ze goed begrijpen wat de FM doet en zij dienen goed te doorgronden waarom zij een FM inhuren. Het inhuren van een FM is immers een fundamentele beslissing, die het bestuur van het pensioenfonds op een grotere afstand zet.

ALM-studie

Pensioenfondsen of multi-managers kunnen zelf afzonderlijk de beste vermogensbeheerders selecteren, maar dat wil niet zeggen dat dit het beste risicoprofiel oplevert. Dat krijg je alleen als je de risico’s integraal bekijkt. Dat past in een beleid gericht op het beheersen van de dekkingsgraad en indexatie. De FM kan het bestuur adviseren over de uitvoering van de Asset Liability Management studie (ALM) en vertaalt de resultaten naar een beleggingsportefeuille met de passende asset allocatie en juiste spreiding van actieve, passieve, korte en lange termijn risico’s. Het managen van de rente mismatch wordt steeds belangrijker binnen het fiduciar mandaat. Het verminderen van die mismatch kan de kans op mogelijke dekkingstekorten verminderen. Diversificatie over andere beleggingscategorieën, zoals hedgefondsen en grondstoffen kunnen ook het totale risico verlagen. En de FM heeft juist veel kennis van deze voor pensioenfondsbesturen relatief nieuwe beleggingscategorieën.

Hoeveel risico’s kan het pensioenfonds lopen ten opzichte van de verplichtingen? Rente, verplichtingen, en aandelenkoersen veranderen voortdurend en balansbeheer is een doorlopend proces geworden. Liet je vroeger de ALM-studie op vaste tijden uitvoeren, nu is het belangrijk het overzicht zo actueel mogelijk te houden. Eigenlijk moet een fonds jaarlijks een kleine ALM-studie verrichten en tweejaarlijks de grote.

Strategisch advies

De FM geeft pensioenfondsen strategisch advies op alle niveaus en schakelt zijn belangen als het goed is volledig gelijk met zijn klant. Dat betekent bijvoorbeeld dat een goede FM voor zijn FM-klanten niet investeert in zijn eigen fondsen. Bovendien schakelt prestatiebeloning de belangen van FM gelijk met de belangen van de pensioenfondsen. Maar binnen integraal balansbeheer gaat het niet meer puur om de beleggingsresultaten alleen, maar staat een stabiele dekkingsgraad centraal. Dus dat betekent ook specifiekere afspraken over de beloning van de FM.

De keuze voor een FM is een grote en belangrijke beslissing, die intensieve screening vraagt van de diverse elementen die voor u als klant van primair belang zijn. Het continue matchen van de verplichtingen door balansmanagement is daarbij van essentieel belang.

Printbare versie