Steeds meer institutionele beleggers stoppen hun geld in goud, olie en andere grondstoffen op zoek naar diversificatie van hun beleggingen. De beurzen liepen dreunen op door de kredietcrisis, maar de prijzen van grondstoffen bereiken steeds een nieuwe recordhoogte. Niet zozeer de huidige hoge rendementen, maar hun lage correlatie met aandelen en obligaties maakt grondstoffen tot een groeiende beleggingscategorie voor Nederlandse pensioenfondsen. Ze bieden bovendien bescherming tegen inflatie.

De afgelopen jaren is er een sterke opwaart-se trend in de prijzen van veel commodities te zien geweest. Vooral de explosieve groei in opkomende landen zoals China en India zorgt ervoor dat de vraag het aanbod niet langer aankan. Dit maakt de assetklasse van een ondergeschoven kindje in de jaren tachtig en negentig tot een gewild hebbeding voor beleggers in het begin van de 21ste eeuw. Ter vergelijking: tien jaar geleden werd er wereldwijd voor 10 miljard Amerikaanse dollar geïnvesteerd in commodity indices. In 2007 was dat zo’n 200 miljard. In 2008 zal deze assetklasse naar verwachting een nog forsere groei laten zien.

“De fundamentele reden dat steeds meer langetermijnbeleggers investeren in commodities is dat je voor een langetermijnportefeuille een beter risicorendements-profiel ziet als je commodities toevoegt”, zegt Nicholas Brooks, hoofd Research en Investment Strategie bij ETF*1 Securities in Londen. “Dit maakt de assetklasse een bijzonder gewild instrument omdat een lage correlatie met aandelen en obligaties zorgt voor een goede risicospreiding, zeker in tijden van crisis.”

Ook Frans de Wit, investment manager Commodities bij PGGM Investments ziet bij veel pensioenfondsen een toegenomen interesse voor grondstoffen. Hij wijst eveneens op het gunstige risicorendementsprofiel en de lage correlatie met aandelen en obligaties. “Ik word steeds vaker door pensioenfondsen gebeld om eens te praten over wat wij vinden van commodities binnen een portefeuille.”

Peter Eenshuistra, directeur van het pensioenfonds Predikanten (PKN), hoort in het contact met collega’s dat commodities een steeds vastere beleggingscategorie worden. “Hoofdzakelijk vanwege de risicospreiding. Pensioenfondsen beleggen meestal minder vanuit rendementsoverwegingen in deze assetklasse.”

Voor PGGM is de interesse in commodities evenmin gebaseerd op een behoefte aan een hoger rendement. “Wij zien commodities als een assetklasse die de totale portefeuille robuuster maakt vanwege de lage correlatie met aandelen en vastrentende waarden. Dat is voor ons veruit de belangrijkste reden om hierin te beleggen.”

“Commodities hebben inderdaad een andere cyclus dan aandelen en obligaties, weet Harry Geels, directeur Research en partner bij INMAXXA. “Zij verkleinen het totale risico van de portefeuille waardoor de assetklasse een grote toegevoegde waarde aan de totale portefeuille van pensioenfondsen levert.”

“Wat je wilt is een groep van assetklassen die de gehele volatiliteit reduceert. Zelfs als de markt voor commodities slecht gaat, profiteer je met commodities in de portefeuille van diversificatievoordelen”, vindt Brooks.

Daarnaast lijken commodities goed bestand tegen inflatie. Ook volgens Eenshuistra horen commodities vanwege de goede diversificatie ten opzichte van inflatie thuis in de ALM-benchmark van pensioenfondsen. “Deze assetklasse doet dat nog beter dan onroerend goed. Daarnaast hangt het samen met de mate waarin je je verplichtingen afdekt. Als dat bijna volledig is, heb je sowieso al minder last van inflatie, en dus minder nood aan commodities in je portefeuille.”

“Commodities hebben inderdaad een inflatiebeschermende rol”, bevestigt Geels. Dat is naast de diversificatiereden de belangrijkste reden om in commodities te beleggen.”

Brooks: “Grondstoffen zijn een natuurlijke afscherming tegen inflatie. Dat is prettig in een omgeving waar investeerders zich zorgen maken over het inflatierisico van hun portefeuille. De Fed injecteert momenteel op een agressieve manier extra geld in de economie. De dollar is historisch zwak. Dat zijn allemaal ingrediënten voor inflatie. Commodities gaan dit tegen, terwijl obligaties en aandelen het juist niet zo goed doen gedurende een periode van inflatie.”

Commodities te speculatief

PGGM belegt voor pensioenfonds Zorg & Welzijn vanaf begin dit jaar 7 procent van de totale liquide assets in commodities. Dat is 6,5 miljard euro. Hiervoor bedroeg dit 5 procent van de portefeuille. De Wit: “Vanaf begin dit jaar hebben we ook de benchmark veranderd.” Deze is nu 80 procent S&PGSCI*2 Petrolium index, 10 procent Industrial Metals, 5 procent Lifestock en 5 procent Agriculture. “We hebben een natuurlijke long-positie in de markt. Binnen de bètaportefeuille hebben we een kleine VaR-limiet waarmee we kunnen afwijken van de benchmark. We zijn dus wel enigszins actief, maar het grootste deel is passief belegd via ‘total return swaps’, waarbinnen wij een gedeelte beleggen via alternatieve indices. Tevens is een gedeelte belegd via een actief futures-mandaat waarbij we een gedeelte van de index repliceren. Ook daarbij geldt een strakke ‘tracking error’.”

Pensioenfonds PKN laat de allocatie aan commodities vooralsnog onveranderd en belegt de laatste twee jaar 5 procent in commodities, waarbij er een tactische beleidsruimte is van 0 tot en met 10 procent. Eenshuistra: “Tactisch hebben we de mogelijkheid om er meer in te gaan dan voorheen. Ook dat wijst erop dat wij in de toekomst nog ruimte zien voor commodities.” Het fonds doet dat vooral passief en hoofdzakelijk in energie. “Wij laten ons door een derde partij adviseren, want zelf hebben wij die expertise niet in huis. Fondsen van onze omvang zijn te klein om direct in commodities te gaan.”

Dick Kamp van pensioenfonds Laurus laat om die reden het beleggen in commodities het liefst helemaal achterwege. Ook als uit de ALM-studie blijkt dat commodities een toegevoegde waarde zouden kunnen hebben. “Wij hebben één simpele stelling, we beleggen niet in zaken die we niet snappen. Dus wij beleggen alleen maar in asset klassen met een inherente waarde. Commodities hebben naar onze mening een te speculatief gehalte. Als je exposure wil in bijvoorbeeld energie, kun je daar ook wat aan doen vanuit je aandelenselectie.”

Geels snapt deze redenering, maar ziet vooralsnog geen gevaar voor het beleggen in commodities, mits je je allocatie in grondstoffen maar niet overdrijft en zorgt voor een goede spreiding van verschillende producten en grondstoffen: “Voor investeren in beleggingsfondsen of ETF’s hoef je geen echte specialisatie te hebben. Wel zien we momenteel een onbalans omdat steeds meer beleggers in grondstoffen willen. Die onbalans gaat de komende jaren alleen maar groter worden. De volatiliteit van grondstoffen zal eerder toe- dan afnemen. Een combinatie tussen ETF’s en actieve fondsen heeft misschien nog de voorkeur vanwege een nog grotere risicodiversificatie. Ditzelfde geldt voor een spreiding in grondstoffen zelf.”

Brooks mikt met zijn producten juist op deze groep en ziet voorlopig ook nog een flinke toename. “Het commodity-klimaat blijft de komende tijd nog goed. Pensioenfondsen hebben dus alle reden om na te denken over het opnemen van commodities in hun portefeuille. Daarnaast heb je voor het beleggen via ETF’s geen specialistische kennis nodig en is het relatief gemakkelijk om er snel uit te stappen. Reden genoeg dus om van de toegevoegde waarde te profiteren.”

Grondstoffenbubbel

Vanwege de enorme groei verwacht Geels dat commodities de komende jaren nog wel zullen blijven stijgen, maar daardoor neemt de kans op een ‘grondstoffenbubbel’ toe zoals we gezien hebben met het internet in de jaren negentig en de recente problemen in de vastgoedsector. “Ik ben beducht voor een hype. Die komt ongetwijfeld, vroeger of later. Maar voorlopig zie ik nog geen einde aan de groei. Hoofdzakelijk door de enorme opkomst van landen als China en India.”

De verhoogde interesse in commodities van de laatste tijd, heeft wel degelijk met de markt als zodanig en dus met schaarste te maken, denkt Eenshuistra. “Die interesse blijkt toch hoofdzakelijk voort te komen uit de stijgende olieprijzen. Maar ook Eenshuistra is voorzichtig met dit gunstige toekomst perspectief: “Voorzichtigheid blijft altijd geboden. Ook al lopen we nu vanwege die koersveranderingen tegen onze eigen benchmark aan. Er komen natuurlijk weer mindere tijden, ook voor commodities.”

De Wit denkt dat commodities binnen de volledige beleggingsportefeuille van pensioenfondsen een steeds meer gewaardeerde assetklasse worden. “De vraag zal in ieder geval de komende jaren nog blijven bestaan.”

Dat denkt Brooks ook: “De langetermijnvraag naar grondstoffen zal, zeker vanuit de BRIC-landen, blijven toenemen. Met andere woorden: het aanbod zal ook de komende jaren de vraag niet bij kunnen houden. Daarmee zullen nog meer partijen in commodities willen investeren.”

Printbare versie