Voor de collectieve pensioenspaarpot moet goed worden gezorgd. Veel fondsen overwegen daarom een fiduciair manager in de arm te nemen. Deze ‘partner in business’ neemt belangrijke taken over van het bestuur, dat toch de eindverantwoordelijke blijft. Hoe worden deze verantwoordelijkheden in de dagelijkse praktijk gewaarborgd? Axa Investment Managers nodigt npn uit voor een verhelderend kijkje achter zijn fiduciaire schermen.

We zijn op bezoek in ‘La Coeur Défense’, een twintig verdiepingen tellende wolkenkrabber in het hart van de Parijse zakenwereld met uitzicht op de Eifeltoren. Hier stuurt Erwan Boscher dagelijks de Axa Investment Managers Pensioen Groep aan. Hij is eindverantwoordelijke voor alle onderliggende interne en externe afdelingen met elk hun eigen expertise. Daarnaast is hij aanspreekpunt voor de pensioenfondsen, die te allen tijden door hem geïnformeerd kunnen worden over de stand van zaken. Boscher: “Fiduciair management biedt een totaalpakket. Het is onze taak om voor elke klant een specifiek ontwerp te maken. Elk pensioenfonds heeft immers andere verplichtingen en een ander risicoprofiel. Aan de hand van de ALM-studie van het pensioenfonds zoeken wij met behulp van verschillende modellen en systemen naar de best mogelijke oplossing.”

Want pensioenfondsen krijgen in deze tijden behoorlijk wat voor de kiezen: men moet voldoen aan een toenemend aantal verplichtingen van verschillende toezichtsinstellingen. De financiële markt wordt steeds complexer. Dat maakt het behalen van voldoende rendement zonder het nemen van al te veel risico steeds ingewikkelder. Fondsen willen een goed gediversifieerde beleggingsportefeuille waarin alle assetklassen, ook de exotische, zijn vertegenwoordigd om de kans op indexatie toch zo groot mogelijk te maken. Daarnaast moeten externe managers geregeld worden gemonitored en op het matje worden geroepen als ze niet doen waarvoor ze worden betaald. Een externe partij inhuren die al deze taken overneemt, klinkt menig fonds als muziek in de oren. Maar er heerst ook twijfel: fiduciair management is niet goedkoop. Profiteren van een heel scala aan financiële experts is leuk, maar het is ook eng om al die fundamentele touwtjes uit handen te geven. Hoe zit de dagelijkse praktijk van de Axa Pensioen Groep eruit?

Financial Engineering

“Als pensioenfondsen besluiten met ons in zee te gaan, komen ze eerst bij mij terecht”, vertelt Elodie Laugel, hoofd Financial Engineering binnen het team. Zij vertaalt de uitkomsten van de ALM-studie van een pensioenfonds naar een strategisch en tactisch beleid. “Belangrijk is dat je enerzijds kijkt naar het verwachte rendement, en anderzijds naar het risico. De langetermijnportefeuille van een pensioenfonds moet vanzelfsprekend zo zijn ingericht dat men nooit in de problemen komt met het FTK omdat dat een bepaalde dekkingsgraad voorschrijft. Wij hebben 120 financial engineers in dienst die bezig zijn alle verschillende assetklassen naar gelang het profiel van de klant te modelleren.”

Met het model waar Laugel mee werkt kan ze uitrekenen hoe bepaalde assetklassen zich in de toekomst qua rendement en risico gaan gedragen. “De grafiek geeft een kansverdeling aan waarin een bepaald rendement voorkomt”, laat Laugel zien. De werkelijkheid voldoet natuurlijk nooit perfect aan zo’n grafiek. Rendementen zijn niet te vangen in theorie. Een fonds moet ook nog ‘in control’ zijn als er iets in de markt gebeurt. “Ook met dat soort kansen houden wij rekening in de modellering. Wij modelleren die op een manier dat ze corresponderen met de verdeling die ze in de werkelijkheid vertonen. Dat heet rekening houden met de ‘niet-normaal-verdeling’ van bepaalde assetklassen. Daarnaast speelt diversificatie een grote rol. Want hoe meer diversificatie, hoe minder kans op grote schommelingen in de dekkingsgraad als één bepaalde assetklasse niet doet wat je had verwacht.”

“Het mooie aan dit systeem is dat pensioenfondsen precies kunnen uitrekenen welke assetcategorie nu wel of geen toegevoegde waarde heeft”, vertelt Laugel. “Stel dat een fonds huiverig is om private equity op te nemen in de portefeuille. Private equity heeft een bepaalde risicopremie en een bepaalde correlatie met andere assetklassen. Ik kan dan doorrekenen welk effect dit heeft qua risico, maar ook of dit iets verandert aan het indexatiepotentieel als de assetklasse wel of niet in de portefeuille wordt opgenomen.”

Als er iets in het risicoprofiel of in de verplichtingen van een fonds verandert, begint Laugel opnieuw met rekenen. Daarnaast worden er op regelmatige basis checks uitgevoerd om te kijken of alle assumpties nog kloppen. “Als er in de wereld bepaalde dingen veranderen, kan het zijn dat mijn aannames daaraan moeten worden aangepast. Het is dus belangrijk om naast de nieuwe informatie die wij van de klant krijgen, ook zelf in de gaten te houden of aanpassingen nodig zijn.”

Als de uiteindelijke keuze is gemaakt, begint het opbouwen van de portefeuille op basis van de berekeningen die het team van Laugel heeft gemaakt. “We kijken welke portefeuilles voldoen aan het FTK en aan de wensen van de klant wat betreft risico en rendement”, vertelt Boscher. Het fonds wil natuurlijk naast voldoen aan de verplichtingen, ook een behoorlijke indexatieverwachting binnenhalen. Er moet dus boven een bepaalde benchmark extra rendement worden gehaald. Boscher: “Daarom bekijken we duizenden mogelijke portefeuilles. De portefeuille die het beste resultaat laat zien, werken we verder uit. Deze wordt door ons nog verder verbeterd, bijvoorbeeld door het toevoegen van extra alternatieve assetklassen.”

Erwan Boscher
		Elodie Laugel

Managerselectie en monitoring

Nu de specifieke portefeuille vaststaat is het zaak de beste managers binnen de bepaalde assetklassen te vinden. Dit doet het multi-management team van Matthieu Bernet. “Hier bepalen wij welke beleggingscategorieën geoutsourced moeten worden en wie dat het beste kan. Wij zoeken de ‘best in class’ manager tegen een bepaalde prijs. Hij krijgt de opdracht mee om een rendement van minimaal gelijk aan de benchmark te halen, maar het liefst nog meer”, vertelt Bernet.

Het fonds mag geen onnodig risico lopen: de manager moet binnen het risicoprofiel van de benchmark blijven. Om een goede inschatting te kunnen maken of een manager zich aan zijn opdracht houdt, vindt Bernet het belangrijk om de manager en het team in kwestie door en door te kennen. “Alle managers die wij selecteren kunnen meerdere bezoeken van mij verwachten. Ik wil weten wat voor een performance ze in het verleden hebben behaald, maar ook wie de mensen achter die prestaties zijn. Managerselectie is gebaseerd op prestatie, maar vertrouwen is net zo belangrijk. Pas als ook dat gevoel goed zit, selecteer ik hem. Daarnaast selecteer ik per beleggingscategorie meerdere managers om ook hier voor de nodige risicospreiding te zorgen.”

Portfoliomanagers binnen het multi-managementteam van Bernet monitoren de externe managers dagelijks. Daarnaast vindt een extra check plaats door een aparte onafhankelijke riskmanagmentafdeling binnen Axa Investment Managers. Boscher: “Als een portfoliomanager actie onderneemt, controleert hij eerst zelf zijn risico’s met behulp van een bepaald systeem. Daarna stuurt hij de uitkomst door naar de riskmanagementafdeling. Die moet de gemaakte keuze van de portfoliomanager met het gebruik van andere ‘tools’ opnieuw uitrekenen en als het goed zit, valideren.”

Het is volgens Boscher belangrijk dat de methodes van de afdelingen verschillend zijn: “Anders heb je de kans dat het aan de input of aan het systeem ligt, en dat wil je niet. Je wilt weten wat het actuele risico is, ongeacht welke methode je gebruikt om dat te bepalen. Het is de bedoeling dat de uitkomst hetzelfde is. Als dit niet het geval blijkt, volgt er een discussie tussen de verschillende afdelingen. Als de riskmanager twijfelt, gaat het voorstel van de portfoliomanager niet door.”

Rapportage

De Axa IM Pensioen Groep rapporteert de gang van zaken samen met het Axa-team in Amsterdam aan het pensioenfonds. “Wij houden alles dagelijks in de gaten. Als er veranderingen zijn, melden wij dat meteen”, zegt Boscher. De rapportage is voor de klant op maat gemaakt en wordt minimaal maandelijks en per kwartaal verzorgd. “De frequentie van de rapportages kan ook anders worden ingedeeld, naar gelang de wensen van de klant.”

Eén van de voordelen is dat het fonds niet alle verschillende rapportages van alle externe managers apart hoeft op te halen. “Alles komt samen in onze rapportage. Dat is veel efficiënter. Bovendien wordt alles helder en duidelijk uitgelegd.”

Naast de rapportages geeft het team ook feedback door het houden van kwartaalbesprekingen. “Als alles duidelijk is, kan het fonds met de door ons verstrekte informatie aan de slag binnen de eigen organisatie.”

Boscher overziet het hele plaatje, de verschillende teams rapporteren aan hem, en ze hebben minimaal wekelijks contact met elkaar. “Dat is van groot belang. Wij moeten altijd ‘in control’ zijn. Dat is de taak die de pensioenfondsen in onze handen hebben gelegd. Ook al blijven de fondsen in theorie eindverantwoordelijk, in de dagelijkse praktijk zal ik die verantwoordelijkheid op mij nemen en daarnaar handelen. Met als resultaat een zo verantwoord en robuust mogelijk beleggingsbeleid.”

Axa Private Equity Axa Private Equity belegt onder andere in deze categorie voor Alpinvest. “Alternatieve assetklassen zijn vanwege het mooie rendement een belangrijk onderdeel van portefeuilles van pensioenfondsen”, zegt Dominique Gaillard, directeur van Axa Private Equity. Maar beleggen in deze categorie is een speciale tak van sport. “Om überhaubt te kunnen investeren in deze alternatieve assetklasse, moet je toegang hebben tot de markt. Dat gebeurt enkel via een uitgebreid netwerk dat wij dagelijks onderhouden.” Het team van Gaillard selecteert de directe investeringen in bedrijven of andere managers met behulp van specifiek voor deze markt ontworpen waarderingstechnieken. “Wij houden continu in de gaten wat er zich in de markt afspeelt.” Pensioenfondsen moeten de assetklasse private equity eerst goed leren kennen, alvorens meer directe investeringen te doen, vindt Gaillard. “Ze kunnen beter eerst in fondsen van fondsen beleggen en zo de markt langzaam leren kennen. Daar helpen wij hen bij. Zo leren we ze hoe ze een gediversifieerde private equity portefeuille moeten bouwen. Want met ‘out of the blue’ vijf managers selecteren, kom je er niet. Dan neem je veel te veel risico.”

Printbare versie