— Tom Gordijn Hoofdredacteur npn

Het gaat echt gebeuren: de pensioenleeftijd zal stijgen. Geleidelijk en met kleine stappen maar alle tekenen wijzen erop dat er geen ontkomen meer aan is. De jongste signalen vormen de notitie “Men is zo oud als men zich voelt,” die minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stuurde aan de Tweede Kamer en de in de pers uitgelekte aanbeveling van de Commissie Bakker, die de regering adviseert over bevordering van de arbeidsdeelname.

Donner stelt dat een structureel hogere arbeidsparticipatie dan nu nodig is omdat anders de verhouding werkenden versus niet-werkende 55plussers in 2030 uitkomt op bijna 1 – 1 tegen 2 – 1 nu. Bovendien zal het inkomen van de niet-werkenden hoger zijn dan dat van werkenden waardoor de solidariteit tussen generaties om voor ouderen te zorgen onder druk komt te staan. Donner wil de belemmeringen om na het 65e jaar door te werken, wegnemen. De AOW kan later ingaan op een individueel te kiezen moment. Wie daarvoor kiest, ziet zijn AOW ook nog eens actuarieel omhoog gaan als deze eenmaal is ingegaan.

De commissie Bakker wil blijkens de uitgelekte gegevens dat de AOW-leeftijd van nu 65 jaar tussen 2016 en 2040 wordt verhoogd met één maand per jaar. De AOW-leeftijd ligt dan in 2040 op

67 jaar.

Voor de pensioenopbouw heeft dit alles behoorlijke consequenties. Wie langer doorwerkt, doet op een later moment pas beroep op zijn gespaarde vermogen, dat daardoor sterker aangroeit. Tegelijkertijd zal de tijdperiode waarin hij pensioen geniet afnemen want hij start er later mee (dit even los van de algemene veroudering van de bevolking). Het pensioen kan dus wel eens heel riant worden. Mede daarom wil Bakker het sparen voor pensioen beperken zodat er minder wordt opgebouwd.

De werkgevers, die al herhaaldelijk pleitten voor versoberingen, zullen instemmend knikken. De vraag is of dat terecht is. In dit nummer staat een interessant pleidooi om een deel van de pensioenbesparingen naar voren te halen. Als de bevolking veroudert, is er meer behoefte aan mantelzorg. Werkenden die daarvoor tijd willen vrijmaken, zouden dat met die gelden kunnen financieren. Ook kan dit geld worden gebruikt voor scholing, variabilisering van de werktijd of deeltijdpensioen.

Waar het zal eindigen is nu nog niet aan te geven. Duidelijk is wel dat er belangrijke veranderingen voor de deur staan waarin iedere partij zal vechten voor zijn belangen. De Nederlandse sociaal-economische verhoudingen kenmerken zich door een overlegcultuur waarbij partijen met respect voor elkaars uitgangspunten oplossingen zoeken. Tegelijkertijd is het moeilijk gebleken te tornen aan wat genoemd wordt verworven rechten. De langetermijnoplossingen waarvoor Bakker kiest zijn zo gek nog niet want dan heeft iedereen de gelegenheid in te spelen op de veranderende situatie. Pensioenenregelingen worden tenslotte ook voor de lange termijn afgesproken en doorgerekend. Kortetermijn oplossingen kunnen het vertrouwen van de burgers schaden.

In deze editie ook een interview met Joanne Kellermann, binnen de directie van De Nederlandsche Bank belast met het toezicht op de pensioensector. DNB legt dit jaar de nadruk op de kwaliteit van de pensioenfondsbesturen. Kellermann ziet ook positieve elementen in de concentraties die momenteel in de sector gaande zijn.

Steeds belangrijker wordt de communicatie met de deelnemers. De sector kan en mag er geen genoegen mee nemen dat de gemiddelde werknemer het bij voorbaat al te moeilijk vindt en zich er niet of onvoldoende in verdiept. Wij vroegen een aantal fondsen hoe zij dit aanpakken.

Een heikel punt vormt ook de IFRS-regelgeving die een bedreiging vormt voor de Nederlandse pensioensector. Er is sprake van dat de International Accounting Standards Board een streep wil halen door de uitzonderingen die hier gelden. NPN sprak met Ralph ter Hoeven van het Deloitte IFRS-center in Nederland. Hij gelooft niet dat de soep zo heet gegeten zal worden en dat Nederland gehoor zal vinden voor de bezwaren.

In dit nummer tenslotte naast onze vaste rubrieken ook een kijkje achter de schermen bij het fudiciair management van Axa in Parijs en een artikel over commodities als beleggingscategorie. En u leest hoe het pensioen van voetbalcoaches is geregeld. Dat leek ons wel aardig nu voetbal zo in de belangstelling staat met het EK in Zwitserland en Oostenrijk.

Printbare versie