— Euro-parlementariër namens de Partij van de Arbeid leke van den Burg.

Wat betreft het Solvency 2-vraagstuk kruipen pensioenfondsen door het oog van de naald, vindt Euro-parlementariër namens de Partij van de Arbeid Ieke van den Burg. En het gevaar is nog niet geweken. “We moeten nu piquetpaaltjes slaan.”

Voor dit jaar staat een herziening van de pensioenfondsen-

richtlijn (IORP) op het programma. Pensioenfondsen zijn daar allesbehalve blij mee. Ze vinden dat landen eerst de kans moeten krijgen om de richtlijn in de praktijk te testen. Onder leiding van de Europese pensioenkoepel EFRP lobbyen ze voor uitstel van de herziening. Wat vindt u daarvan?

“Ik vind dat onverstandig. De EFRP blijft zo bestaande problemen voor zich uit schuiven. Er heerst een idee van ‘nu zijn we veilig, we hebben de garantie van commissaris McCreevy dat we uitgezonderd zijn van Solvency 2’. Dat is veel te makkelijk en bovendien riskant. Pas na veel moeite heeft de EFRP aan McCreevy kunnen uitleggen dat pensioenfondsen en verzekeraars andere diersoorten zijn en dat Solvency 2 funest zou zijn voor pensioenfondsen. McCreevy is volgend jaar weg. Als er dan een commissaris komt die het verschil tussen de twee niet ziet, kan het thema zo weer op de politieke agenda belanden. Daarnaast is het niet ondenkbaar dat een volgend parlement minder pensioenexpertise heeft, en daarom geen heil ziet in aparte regelgeving voor pensioenfondsen. Dan bestaat de kans dat het handjevol landen dat pensioenfondsen buiten de verzekeringssector heeft, ook in de Europese Raad aan het kortste eind trekt. Dan hebben ze pas écht een probleem. Momenteel heerst er binnen Europa de trend dat we toe moeten naar minder regels en minder specifieke wetgeving. Er kan dan zomaar worden gezegd: ‘Stop het allemaal maar onder Solvency 2’. De kans dat men er dan alsnog mee wordt opgezadeld, bestaat wel degelijk.”

U zegt tegen McCreevy: begin maar met die herziening?

“Jazeker. Het liefst nog vandaag. Er moet vanuit de Commissie een opdracht komen aan de CEIOPS, het Europese toezichthouderscomité, (Committee of European Insurance and Occupational Pension Supervisors), om die herziening voor te bereiden. Met het oog op het creëren van een meer geharmoniseerd toezichtsregime moet de vage notie van het 'prudent person principle' in de IORP-richtlijn beter worden uitgewerkt in de geest van het geavanceerde Solvency 2-regime, maar dan specifiek voor pensioenfondsen, zodat ze hun aparte status kunnen behouden. Juist omdat die aparte status in Solvency 2 ontbreekt. In die Solvency 2-wetgeving moet een referentie komen waarin staat dat in afwachting van die herziening van de IORP-richtlijn pensioenfondsen onder het ‘oude’ Solvency 1 blijven vallen. Daarin wordt nog wel een onderscheid gemaakt tussen pensioenfondsen en verzekeraars. Die referentie is er nu niet.”

Hoe moet dat pensioenregime er uitzien?

“Men moet iets nieuws ontwerpen waarin men gebruik maakt van de systematiek van Solvency 2, maar rekening houdt met de specifieke kenmerken van collectieve pensioenregelingen: de veel langere horizon van pensioenfondsen en de flexibiliteit in de pensioentoezeggingen en de bijdragen van werkgevers en werknemers. Het meest logische is dat dit onderdeel wordt van de IORP-richtlijn, want hierin is al gedefiniëerd wat pensioenregelingen zijn. Solvency 2 is gebaseerd op uitgebreide impact assessments (Quantitative Impact Studies – QIS) bij verzekeraars; het regime voor pensioenfondsen zal ook zorgvuldig geijkt moeten worden op de specifieke pensioenkenmerken en rekening moeten houden met de verschillende methodes van toezicht in de lidstaten. Daarom zeg ik tegen pensioenfondsen: als jullie willen voorkomen dat je op een achternamiddag in Solvency 2 gefietst wordt, moeten jullie nu piquetpaaltjes slaan en zorgen dat je je eigen traject ingaat. De aanval is de beste verdediging."

Hebben pensioenfondsen te lang de kat uit de boom gekeken?

Ze hebben struisvogelpolitiek bedreven. In de veronderstelling van hun uitzonderingspositie hebben ze de handen van Solvency 2 afgetrokken. Als ze hier straks toch mee worden opgezadeld, hebben ze nauwelijks een idee waar het over gaat. Dat maakt invloed uitoefenen op wat er gebeurt niet makkelijk. Ze hadden al veel meer voet aan de grond moeten en kunnen hebben. Nu hebben de verzekeraars vrij spel gehad om de regels te bepalen. Zij willen dat pensioenfondsen onder het mom van gelijke monniken gelijke kappen wel onder Solvency 2 komen te vallen. Daarom moet de pensioenwereld nu met oplossingen komen. Tot nu toe zijn ze erg naïef geweest. Frankrijk zal in de tweede helft van dit jaar als voorzitter de Solvency 2 richtlijn willen afronden. De Franse verzekeraars willen graag voor de pensioenregelingen die zij uitvoeren aanpassingen in Solvency 2. Die zijn prudentieel weer niet verantwoord. We moeten de Fransen er dus van overtuigen dat we beter een apart traject in kunnen gaan. Voordat het Europees Parlement en de Europese Commissie volgende zomer ontbonden worden, moet de lucht geklaard zijn en moet de herziening van de IORP richtlijn op de rails staan.”

U stelt in een rapport aan de Europese Commissie dat het toezicht op financiële markten veel te versnipperd is. Wat moet er volgens u gebeuren?

“In het rapport staan aanbevelingen om het toezicht in Europa coherenter en efficiënter te maken. We zien nu met de kredietcrisis dat het toezicht op een aantal fronten ontoereikend is gebleken. Er zijn tachtig nationale en sectorale toezichthouders in Europa die geen van allen aan macht willen inboeten. Hierdoor wordt belangrijke informatie niet optimaal uitgewisseld. Daarom heb ik voorgesteld dat de bestaande Lamfalussy-comiteés (de verschillende comiteés van nationale toezichthouders) meer bevoegdheden moeten krijgen en onafhankelijker moeten worden. Ze moeten samen met de Europese Centrale Bank meer overzicht krijgen over waar de belangrijkste systeemrisico’s zitten. Dit moet publieke toezichthouders de mogelijkheid geven om alles beter te kunnen controleren. Zeker daar waar de meeste risico’s zitten. Dat is bij de vijftig grootste financiële instellingen die actief zijn in de EU. Europa weet zich nu nog goed staande te houden. Maar het is beter om nu te voorkomen dat er zich ook hier Amerikaanse toestanden gaan voor doen.”

Ook Nederlandse pensioenfondsen willen graag de Europese markt op. Is dat een goede ontwikkeling?

“Tot nu toe heeft de Nederlandse pensioensector veel te eng naar zijn eigen belangen gekeken. Ik denk dat het voor het behoud van het Nederlandse pensioensysteem van belang is dat ook elders in Europa vergelijkbare systemen worden gecreëerd. Omdat anders het gevaar bestaat dat je geïsoleerd raakt en in een ander keurslijf wordt geperst. Dat zou in de toekomst kunnen betekenen dat onze pensioentraditie op de tocht komt te staan. Daarom ben ik ontzettend blij dat nu ook ABP en Zorg & Welzijn hun uitvoeringsorganisaties hebben verzelfstandigd. Zij zijn internationaal grote spelers en kunnen zich nu veel meer richten op het uitvoeren van regelingen van anderen en dus ook elders in Europa hun diensten aanbieden en het model van solidaire collectieve pensioenregelingen propageren. Ik heb met lede ogen aangezien dat nu hoofdzakelijk de commerciële partijen in dat gat zijn gesprongen. Die expansie van Nederlandse uitvoerders komt er. Daar heb ik het volste vertrouwen in. Daarom moeten pensioenfondsen nu samen aan de slag met de Europese wetgeving. Er is niet alleen veel te verliezen, maar ook veel te winnen.”

Wat als...

Solvency 2 toch ook voor pensioenfondsen zou gaan gelden? Solvency 2 is het toezichtskader voor de verzekeringssector dat momenteel wordt aangepast. Er zijn Europese lidstaten die willen dat pensioenfondsen onder dezelfde regels gaan vallen. Verzekeraars worden aan strengere regels onderworpen omdat hun producten een kortere horizon hebben. Hun buffers moeten daardoor aanzienlijk hoger zijn. Als pensioenfondsen aan deze regels moeten voldoen, kan dat tot bizarre situaties leiden. Ze moeten dan allemaal tegelijkertijd hun beleggingsmix veranderen en veel aandelen verkopen. Dit zou leiden tot gigantische schommelingen op de financiële markten. Anderzijds kunnen de regels niet zomaar worden versoepeld, omdat dan levensverzekeraars en fondsen die minder solide zijn teveel risico lopen en tussen de mazen van het wettelijke net kunnen glippen. Daarom bepleit Van den Burg een specifieke aanpak voor pensioenfondsen. Daarvoor is volgens haar herziening van de IORP-richtlijn het geëigende spoor.

Anke Claassen

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.