— Nyenrode

Strakkere wetten, geraffineerdere beleggingsstrategieën, ze maken van pensioenbesturen ware experts. Dat komt ze niet aanwaaien. Nieuwe ontwikkelingen in pensioenenland schreeuwen om gedegen opleidingen. Van bedrijfstrainingen en opfriscursussen tot volwaardige Bachelor en Master studies, tal van onderwijsvarianten stomen bestuurders, consultants en managers klaar voor een complexer wordend speelveld.

Het pensioenvak wordt met de dag volwassener en ons land heeft een naam hoog te houden als het gaat om een goede, sociale regeling voor de oudedag. "Dat in zo’n belangrijke sector als het Nederlandse pensioenwezen zo weinig is georganiseerd op het gebied van managementeducatie, heeft me hoogst verbaasd’’, zegt Leo Dooper van de Pensioencoöperatie.

"Wij zijn continu in gesprek met pensioenfondsen, en merkten dat er groeiende behoefte bestaat aan deskundigheidsontwikkeling. Daar zijn we zelf mee aan de slag gegaan.’’ Eind vorig jaar kregen de brainstormsessies van de Pensioencoöperatie (een platform van fondsen dat gebruik maakt van elkaars expertise) vaste vorm, en werd een samenwerking aangegaan met de Nyenrode Business Universiteit.

"Het balletje ging snel rollen’’, zegt Dooper. "We begonnen vorig jaar juli met brainstormen en tekenden in november een convenant met Nyenrode. Afgelopen september is het Executive Pensions Program van start gegaan.’’ Achttien bestuurders en managers nemen intussen deel aan de intensieve opleiding, die is verpakt in tien sessies van twee dagen, uitgesmeerd over een jaar. Het programma belooft ‘hoogwaardige theorie, maar is steeds praktisch en hands on, met veel ruimte voor de actualiteit’.

"De pensioensector is momenteel meer in beweging dan ooit en wordt geconfronteerd met zoveel nieuwe uitdagingen’’, meent Dooper. Hij doelt op het groeiende eisenpakket van de maatschappij en de politiek. "Niet alleen worden Nederlandse wetten uitgebreider en strikter, ook het vermogensbeheer zelf wordt met de dag complexer en internationaler en de Europese regelgeving steeds manifester. Van pensioenpartners wordt veel know-how verlangd.’’

Hij noemt uiteenlopende thema’s die de studie behandelt: van risicomanagement en duurzaam beleggen tot fiduciaire oplossingen en toezicht van AFM en DNB. "Tijdens de module organisatie- en strategieontwikkeling lichten deelnemers hun eigen pensioenfonds door en maken ze een schets van wenselijke toekomstscenario’s. Dat is een bonus voor hun organisatie.’’ Nog in de kinderschoenen slaat de opleiding al goed aan. "We krijgen steeds meer aanmeldingen, het animo is duidelijk aanwezig. We denken deze winter al een nieuw cursusjaar te beginnen.’’

Nog een nieuw opleidingsinstituut in de markt voor financiële dienstverleners is OpleidingsProfs, een initiatief van Pensioendesk Nederland BV. Het instituut biedt basiscursussen onder de naam Pensioenpraktijk 1 en Pensioenpraktijk 2. Ook verzorgt het e-learning en incompany training. Binnenkort gaat OpleidingsProfs thematische pensioenworkshops verzorgen, waarbij cursisten in een dag wordt bijgepraat over een bepaald pensioenthema.

SPO (Stichting Pensioen Opleidingen) timmert al twintig jaar aan de weg. Net als de Nyenrode-studie en Opleidingsprofs wordt de SPO-kar getrokken door meerdere pensioenfondsen en uitvoerders. SPO noemt zichzelf ‘de norm voor de pensioenwereld’. Dat is niet verwonderlijk; jaarlijks doen zo’n zeshonderd studenten uit het hele land examen bij SPO. Zij zijn veelal werkzaam als bestuurder of bij een uitvoeringsorgaan.

SPO hanteert ‘levenslang leren’ als sleutelbegrip, wat betekent dat cursisten tijdens de hele loopbaan kunnen instromen en doorstromen. Een labelstructuur zorgt ervoor dat potentiële cursisten snel uitvinden welke opleiding bij hun niveau en carrièremoment past. Elk label begint met een ‘Introductie’ en biedt vervolgkennis voor een bredere basis aan in een ‘Opleiding’. Voor een verdere stap in de carrière is er de ‘Leergang’. Voor specialisten die over bepaalde thema’s alle specifieke details willen weten, zijn er ‘Masterclasses’.

Net als SPO is ook Akkermans & Partners Cognitief een oude rot in het vak. Dit instituut heeft sinds half jaren tachtig een goede reputatie opgebouwd op het gebied van pensioenscholing. En aan die scholing wordt telkens gesleuteld, want de markt is dynamisch en pensioenpartners willen al deze veranderingen kunnen bijbenen.

"We hebben onze cursussen in de loop der jaren steeds aangepast aan de actuele ontwikkelingen’’, zegt Margreet van der Veeken van Akkermans. "Zo waren veranderingen nodig na de introductie van de Wet aanpassing fiscale behandeling Vut/Prepensioen en introductie Levensloopregeling (Wet VPL) in die van kracht werd in 2005, en na de introductie van de nieuwe Pensioenwet vorig jaar. We zorgen ervoor dat onze cursussen altijd up-to-date zijn.’’

Akkermans biedt zowel cursussen op basis van open inschrijving als maatwerkopleidingen. De ‘open’ cursussen betreffen onder meer een Alpha in Pensions en Life Assurance (één studiedag), een Bèta in Pensions and Life Assurance (acht studiedagen), de opleiding tot Gecertificeerd Pensioen Adviseur (twaalf studiedagen) en WFT in Beleggen inclusief e-studie. De maatwerkopleidingen worden vervaardigd in samenspraak met de klant.

Volgens Van der Veeken is het nodig als opleidingsinstituut zelf bij de les te blijven: "Je hebt de overheid die meer eisen stelt op het gebied van toezicht, deskundigheid, transparantie, betrouwbaarheid en communicatie, en je hebt de consument die mondiger en kritischer wordt. Kortom, de markt heeft behoefte aan mensen die relevante kennis van zaken hebben.’’

Het gevolg is dat het animo voor de opleidingen in twintig jaar tijd flink is gegroeid. "De deelnemers verlangen hele praktijkgerichte educatie. Wij voorzien daarin, wat zich uit in het cursusmateriaal en de docenten die bij ons lesgeven. Cursisten krijgen regelmatig te maken met voorbeelden uit de praktijk.’’ Dat er de laatste tijd steeds meer opleidingen bijkomen, ziet Akkermans niet als een probleem. Van der Veeken: "Het is logisch dat wordt ingespeeld op de marktvraag. Het aanbieden van pensioencursussen door andere instellingen zien wij als gezonde concurrentie. Het houdt ons alert.’’

Akkermans uit dat in de tamelijk recente ontwikkeling van nieuwe opleidingen. Sinds 2006 biedt ze een viertal gespecialiseerde opleidingen op Masterniveau, die internationaal geaccrediteerd zijn: Pensioenfiscalist, Pensioenjurist, Collectief Pensioenadviseur en Commercieel Pensioenadviseur. Daarnaast heeft ze voor Hogeschool Inholland een nieuwe afstudeerrichting Pensioenen (minor Pensioenen) ontwikkeld en zit ze in de afrondingsfase van een nieuwe vierjarige Bachelor (HBO-opleiding) in Pensions and Life Assurance. "Het is onze intentie om de minor Pensioenen ook aan andere hogescholen aan te bieden. Het is de perfecte opstap voor onze Master-opleiding.’’

Masteropleidingen zorgen ervoor dat de pensioenmarkt een stevige academische basis krijgt. Ook de nieuwe Duisenberg school of finance heeft afgelopen augustus in haar eerste lichting studenten en onderzoekers een aantal pensioenpartners mogen verwelkomen. Duisenberg verzorgt Masteropleidingen en PhD-trajecten in Risk Management en Finance & Law. "Vanuit de notie dat betere scholing op het gebied van finance, een opleiding met eersteklas docenten en researchers uit binnen- en buitenland, zijn we anderhalf geleden gestart met de vorming van de Duisenberg opleiding’’, zegt Roderick Munsters van APG Investments. Hij is mede-oprichter en bestuurslid van Duisenberg.

"Van diverse kanten hoorden we geluiden dat risicomanagement op een hoger plan zou moeten worden getild.’’ Deze roep is volgens Munsters het gevolg van een versnippering in Nederland. "Op tal van plekken wordt finance onderwezen maar niet op geïntegreerde wijze. Wat ontbrak was een overkoepelend instituut waar hoogwaardige finance-kennis samenkomt, waar ‘best of breed’ finance talent kan worden gekneed.’’

De Duisenberg school of finance is een gezamenlijk initatief van academici en de financiële sector en belooft ‘toekomstige leiders in de wereld van finance’ op te leiden. Munsters: "De studierichtingen zijn niet exclusief gericht op de pensioenbranche, ze trekken bijvoorbeeld ook personen uit het bank- en verzekeringswezen aan. Maar er zijn tal van belangrijke elementen in risicomanagement waar ook de pensioenindustrie bij gebaat is. De Masters en het PhD-traject versterken Nederlands financiële imago en pensioenen zijn een wezenlijk onderdeel van het financiële systeem.’’

Onderwijsinstellingen vinden hun eigen ‘niche market’ in de pensioenwereld. Zo biedt de Vrije Universiteit van Amsterdam (VU) de Leergang Pensioenrecht. Pensioenrecht is een eigen rechtsgebied met specifieke voorschriften, terwijl voor uitvoering van een pensioenregeling ook de algemene wetgeving relevant is. Neem het verbintenissenrecht voor de totstandkoming van overeenkomsten , het cao-recht, het rechtspersonenrecht, de wet op het financieel toezicht, de wet medische keuringen, de gelijkebehandelings- en sociale zekerheidswetten. Om er maar een paar te noemen.

Zoals de VU zelf stelt: ‘Al die wetten in onderlinge samenhang maken het pensioenrecht complex en uitdagend, en een rechtsgebied dat er niet even ‘bij’ gedaan kan worden. Zelfstandige bestudering is noodzakelijk.’ VU biedt naast deze rechtenstudie ook een keuzevak Pensioenen in haar Postgraduate Program Treasury Management. Het keuzevak beslaat twaalf dagdelen.

Behalve de particuliere onderwijsinstituten zijn er consultants die korte, toegesneden cursussen bieden. Neem Watson Wyatt, die een tweedaagse cursus heeft gemaakt voor leden van het verantwoordingsorgaan terwijl Avéro Achmea een basisopleiding verzorgt voor intermediairs die in de dagelijkse adviespraktijk te maken hebben met complexe pensioenmaterie. Ook is er een Pensioen Masterclass van Avéro Achmea die één dag duurt, bestemd voor de gevorderde adviseur die al enkele jaren meedraait in pensioenadvisering.

Met een branche waarin zoveel partijen een duit in het zakje willen doen, en pensioenpartners die dus met de mallemolen moeten meedraaien, is het nog maar de vraag waar cursisten de tijd vandaan halen om een studie te volgen. "Gek is dat’’, zegt Dooper. "Maar drukke mensen hebben altijd tijd. Ze zijn bevlogen en willen altijd meer kennis opdoen, dus weten ze een ongelooflijke hoeveelheid taken in hun dag te persen. Dat maakt het pensioenvak steeds levendiger, steeds mooier.’’

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.