— Smits en Van Bergenhenegouwen

Het aantal vrouwen in bestuursfuncties is in de pensioensector op één hand te tellen. Daaraan moet dringend een einde komen vinden de vrouwen van de vereniging Vrouwen In Institutioneel Pensioen (VIIP) Francis van Bergenhenegouwen en Roos Kuip.

Vrouwen aan de top in het bedrijfsleven is een hot item. Of eigenlijk het gebrek eraan. De VIIP is een netwerk voor vrouwen die werken bij of adviseren aan pensioenfondsen. “Sinds afgelopen augustus hebben we als vereniging een officiële status. Tot die tijd bestonden we eigenlijk niet officieel”, zegt Francis Van Bergenhenegouwen, één van de oprichtsters van VIIP.

Het vrouwennetwerk VIIP bestaat sinds 2002. “Samen met Sandra Smits ben ik destijds gestart met het bij elkaar brengen van een clubje vrouwen dat werkzaam was in de pensioensector”, vertelt Van Bergenhenegouwen. “Wij hadden beiden in vorige banen al in een vrouwennetwerk gezeten en wilden zoiets graag in de toch wel mannelijke pensioenwereld opzetten. Waarom? De vrouwen die in deze wereld werkzaam zijn, kenden elkaar niet. Wij wilden dat handjevol bij elkaar brengen.”

In de begintijd bestond de ‘club’ uit zo’n tien vrouwen. Hierbij zaten de eerste vrouwelijke pensioenfondsdirecteuren als Truus Drijfhout (Johnson&Johnson), Joanne de Graaf (Van Perfetti van Melle) en Henriëtte Blommendal (Grontmij). Van Bergenhenegouwen: “Het onderling uitwisselen van kennis en het vergroten van het eigen netwerk waren en zijn nog steeds onze belangrijkste doelstellingen. De ervaring leert dat het prettig is om met verschillende spelers uit de markt over actuele onderwerpen te discussiëren waardoor je een goede kennisoverdracht vanuit verschillende invalshoeken krijgt.” Inmiddels bestaat het kennisnetwerk uit pensioenfondsdirecteuren, pensioenfondsmanagers, bestuursleden en hun adviseurs.

Het dagelijks bestuur van VIIP is vanwege het toegenomen aantal deelnemers uitgebreid tot vier vrouwen. Naast Van Bergenhenegouwen (Blue Sky Group) en Smits (Seeder de Boer) zitten ook Roos Kuip (Syntrus Achmea) en Floor Briedé (Bpf. Metalektro) in het bestuur. De pensioensector is bezig met een professionaliseringsslag. “Ook wij als kennisnetwerkorganisatie moeten daarin mee”, meent Kuip. “Het heeft grote ambitie.” Bij een dergelijke professionalisering hoort ook de wording van de vereniging, vindt Kuip. “Nu kunnen we ook officieel namens VIIP iets roepen. Dat deden we al langer, maar formeel waren we niets.”

Inmiddels hebben ook de pensioenkoepels Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) en de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (OPF) hun steun aan VIIP toegezegd. “OPF houdt ons ledenbestand bij en VB heeft voor drie jaar geld beschikbaar gesteld voor onder meer de verbetering van onze website en voor de organisatie van bijeenkomsten in het veld”, vertelt Kuip. De ondersteuning door de twee koepels onderstreept volgens haar dat de pensioensector het belang inziet van een grotere participatie en doorstroming van vrouwen. “Met de geboden middelen kunnen we werken aan een betere zichtbaarheid.”

Binnen VIIP zijn op dit moment drie deelnetwerken actief. Een vierde start in het najaar. Iedere netwerkgroep bestaat uit ongeveer twintig vrouwen die allemaal een belangrijke functie in de pensioensector bekleden. Zij komen meerdere keren per jaar bij elkaar om kennis uit te wisselen en om te netwerken. Het vierde deelnetwerk zal waarschijnlijk uit voornamelijk beleggende vrouwen uit de sector bestaan. “We merken namelijk dat de vrouwen die beleggen wat minder aansluiting vinden bij de al bestaande netwerken”, aldus Van Bergenhenegouwen.

Het nadrukkelijker in beeld brengen van de deelnetwerken zal volgens VIIP een rol kunnen spelen in de participatie van vrouwen op beslisfuncties. Naast het in stand houden van de netwerken organiseert VIIP jaarlijks een congres. Afgelopen jaar was het thema 'Professionalisering van de pensioensector'. Ruim 110 vrouwen uit de sector waren hier aanwezig.

Nederland scoort slecht

Eerder dit jaar bleek uit de eerste Female Board Index dat het droevig is gesteld met het aantal vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen van de Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. Met name in vergelijking met Engeland. De index is samengesteld door Mijntje Lückerath-Rivers van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Van de 928 bestuurders en commissarissen bij de 122 beursgenoteerde NV's in Nederland, zijn er 48 vrouw. Het percentage vrouwelijke bestuurders komt uit op 2,1 procent en het aantal vrouwelijke commissarissen bedraagt 6,9 procent. Door de bank genomen bestaat dus slechts 5,2 procent van de RvB-en RvC-leden uit vrouwen. Vergeleken met Engeland waar een soortgelijke index bestaat voor de FTSE 100 is dat weinig. Liefst 77 procent van de ondernemingen (in Nederland een kleine 30 procent) hebben minimaal één vrouw in de one-tier board. Van de in totaal 1119 bestuurders en commissarissen is in Engeland 11 procent vrouw. Ofwel: het dubbele van Nederland. Volgens Kuip is dat een droevig resultaat voor een land als Nederland waar emancipatie-en dus meer vrouwen aan de top hoog-in het vaandel zouden moeten staan.

Behalve dat het aantal vrouwen in hoge posities zou moeten toenemen, vinden de dames van VIIP dat vrouwen die al wel hoge functies bekleden meer zichtbaar moeten zijn. “Met ons netwerk willen wij dan ook de zichtbaarheid van deze vrouwen in de pensioensector vergroten”, zegt Van Bergenhenegouwen.

VIIP krijgt vaak de vraag waarom het zo belangrijk is om meer vrouwen in de top te hebben. Hebben vrouwen dit nu echt nodig? “Nee, niet de vrouwen hebben dit nodig, maar de bedrijven”, aldus Kuip en Van Bergenhenegouwen. Onlangs bleek dat bedrijven met vrouwen in de top beter presteren. In een grootschalig Europees onderzoek van adviesbureau McKinsey werd aangetoond dat bedrijven met meer vrouwen in het senior management beter presteren dan bedrijven waar overwegend mannen de scepter zwaaien. McKinsey meent dan ook dat niet de vrouwen maar de bedrijven moeten veranderen. Als er meer vrouwen in bestuursfuncties zitten, verandert volgens het onderzoek van het adviesbureau de aard van de samenwerking. De sfeer verbetert en de diversiteit zorgt voor meer verschillende perspectieven en ideeën.

De Amerikanen wisten dit allang. Recent onderzoek van adviesbureau Catalyst bij 353 bedrijven uit de Fortune 500-lijst wijst uit dat veel vrouwen aan de top gelijkstaat aan betere financiële resultaten. Zo bleken de raden van bestuur met de meeste vrouwen aan boord, ruim de helft meer winst op het eigen vermogen te maken dan besturen waar de vrouwelijke inbreng minimaal is. Het verkoopresultaat was 42 procent hoger en er werd 66 procent meer rendement op het geïnvesteerde kapitaal behaald.

Ilene Lang, directeur van Catalyst, liet er in een reactie op het onderzoek geen misverstanden over bestaan: 'Vrouwen zitten in een klassieke catch-22-situatie. Als ze zich vrouwelijk gedragen zijn zij te soft, als zij zich mannelijk gedragen worden zij weer als te hard gezien. Een man wordt geaccepteerd als leider, een vrouw niet. Punt.'

Volgens Van Bergenhenegouwen hebben vrouwen hier zelf een aandeel in. “Ze denken eerder: 'Kan ik dit wel?'. Terwijl mannen zichzelf overschatten. Als pensioenfondsen beter willen presteren door meer variatie in hun bestuur en directie aan te brengen - onder het in de pensioensector welbekende diversificatiemotto: 'Leg niet al je eieren in één mandje”- moeten ze door die (valse) bescheidenheid heen prikken. Benader vrouwen om te solliciteren en vertel waarom ze de geschikte kandidaat zijn.”

Het McKinsey-onderzoek bespreekt ook barrières voor vrouwen in organisaties. 27 procent van de vrouwen voelt zich gedurende hun carrière gediscrimineerd tegenover 7 procent van de mannelijke collega's. Ook heeft ruim de helft van de topvrouwen zonder kinderen, tegen 29 procent van de mannen. Vrouwen betalen volgens het onderzoek dus een hogere prijs voor hun carrière dan mannen.

Vrouwen tijdens het VIIP congres 'professonalisering
van de pensioensector'

Old boys network

Volgens het rapport is de betrokkenheid van de bestuursvoorzitter cruciaal voor de doorstroom van vrouwen. Ook kunnen organisaties leren van andere bedrijven zoals IBM. Het bedrijf ontwikkelt campagnes voor lagere en middelbare scholen om meisjes erop te attenderen dat zij carrière kunnen maken in een technische sector. Barclays organiseert maandelijkse ontbijtsessies waarbij vrouwelijke leidinggevenden aan operationele managers uitleggen welke obstakels zij gedurende hun carrière tegenkwamen. Er zijn goede initiatieven, maar uiteindelijk heeft niemand het nog helemaal goed voor elkaar, zo blijkt uit het onderzoek.

VIIP wil in de nabije toekomst de discussie aangaan met mannen in de top van het bedrijfsleven. “Het is nu tijd om met mannen op sleutelposities in gesprek te gaan. We moeten zichtbaar zijn bij deze groep en ze moeten doorkrijgen dat ze ons nodig hebben”, meent Kuip. Van Bergenhenegouwen: “Hoe we dat doen? Door bijeenkomsten met deze mannen te organiseren en de dialoog aan te gaan. Wij hopen dat straks bij een zware vacature ook naar de VIIP-vrouwen wordt gekeken en niet alleen naar het ‘old boys network’. Wij hebben een bestand vol met ambitieuze, talentvolle vrouwen. Als de pensioensector slim is, maakt ze daar fors gebruik van”.

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.