Het nFTK leent zich niet voor buitengewone situaties zoals de kredietcrisis, vindt Kees Koedijk, decaan van de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Tilburg. De wetgeving is te weinig flexibel waardoor een adequate reactie op de actualiteit volgens hem niet mogelijk is. Daarnaast vindt Koedijk dat de financiële wereld moet concluderen dat het systeem heeft gefaald. Ook pensioenfondsen hebben de taak om oplossingen aan te dragen.

De wetgeving heeft de economie in de steek gelaten, schreef Koedijk eind september in een ingezonden brief aan NRC Handelsblad. Door de strikte solvabiliteitsregels die het nieuwe Financieel Toetsingskader (nFTK) voorschrijft, worden pensioenfondsen volgens hem gedwongen om korte-termijnmarktbewegingen te volgen. Hierdoor zijn ze niet bereid geweest om het tekort aan liquiditeit in de financiële sector te helpen bestrijden, terwijl pensioenfondsen juist vanwege hun lange horizon bij uitstek geschikt zijn om in moeilijke tijden als ‘investor of last resort’ te dienen, daarmee zouden 25 op de lange termijn goede beleggingsresultaten kunnen realiseren.

Koedijk: “Cash is King in tijden van crisis. De actualiteit heeft ons ingehaald. Inmiddels heeft de overheid die taak op zich genomen. Ik wil benadrukken dat we in dit soort omstandigheden niet zonder zo’n ‘investor of last resort’ kunnen. De ernst van deze crisis is zo groot dat men op korte termijn geen maatregelen moet nemen. Men moet juist nu flexibiliteit stimuleren.”

Volgens Koedijk moet de wet flexibeler zijn. “Als je naar het verleden kijkt zien we dat we elke vier, vijf jaar te maken hebben met een grote crisis. Dat hoeft niet per se een systeemcrisis te zijn zoals we die nu ervaren. Denk aan de internetbubbel of de Aziatische bankencrisis van 1998. De vraag die men zich moet stellen is: als je weet dat crises zich om de zoveel tijd voordoen, moeten we de wet dan niet zodanig aanpassen dat er flexibiliteit wordt ingebouwd zodat grote partijen als pensioenfondsen hulp kunnen bieden om de economie te stimuleren? Dat is goed voor de pensioenbeleggingen én goed voor de economie.”

Volgens Koedijk is het feit dat De Nederlandsche Bank (DNB) pensioenfondsen een extra herstelperiode van zes maanden geeft (pensioenfondsen die in onderdekking zijn hoeven pas in april volgend jaar een herstelplan in te dienen, en niet binnen drie maanden zoals de Pensioenwet voorschrijft) een teken aan de wand dat ook zij inziet dat meer flexibiliteit nodig is. “Dat is een erg verstandige beslissing. Men moet incalculeren dat uitzonderlijke omstandigheden blijkbaar minder uitzonderlijk zijn dan we bij het opstellen van de regelgeving hebben gedacht. In 2003 daalden de koersen ook, weliswaar geleidelijker dan nu. Toen zijn de regels heel streng gevolgd. Dit leidde tot een fikse premieverhoging. Dat was goed voor pensioenfondsen, maar vanwege de daling van de koopkracht desastreus voor de economie. Het lijkt erop dat men zich daar nu langzamerhand van bewust wordt.”

Zo’n extra herstelperiode moet er volgens Koedijk in de toekomst toe leiden dat pensioenfondsen wel kunnen participeren in instellingen die in de problemen zijn gekomen. Die taak hebben pensioenfondsen volgens hem ook, omdat ze vanwege hun lange horizon als een van de weinige partijen in staat zijn om door een crisis heen te kijken. “Nu heb je juist partijen als de overheid en pensioenfondsen nodig om door de cyclus heen te kijken. De reactie van zowel fondsen als DNB is daarom een duidelijke winst ten opzichte van het verleden. Wat mij betreft houden we die winst vast en maken we er wetgeving van.”

Hoe die wetgeving zou kunnen ogen, moet volgens Koedijk de komende tijd blijken. Eerst is het taak van de financiële sector om het systeem weer aan de praat te krijgen. Dan moet ook duidelijk worden of het lek in het systeem nu echt wel boven tafel is. “Nog meer lijken in de kast is wel het laatste wat we nu kunnen gebruiken. De stappen die worden genomen om dit zoveel mogelijk te voorkomen zijn goed. De overheden komen met impulsen, de centrale banken verlagen de rente. Het zou mij niet verbazen als we volgend jaar zomer de ergste dip hebben gehad. Dat neemt niet weg dat er behoorlijk gediscussieerd moet gaan worden. We moeten met zijn allen toegeven dat ons financiële systeem heeft gefaald.”

De belangrijkste oorzaak hiervan is volgens Koedijk het jarenlang toestaan van prikkels die ertoe hebben geleid dat banken steeds minder eigen vermogen hadden. Hij doelt op de megabonussen die ervoor hebben gezorgd dat steeds meer banken steeds grotere risico’s namen. “Dit betekent dat kredieten in de toekomst nog veel duurder zullen worden. Nu verlagen we de rente, maar uiteindelijk zal de consequentie zijn dat financiële instellingen meer kapitaal moeten gaan aanhouden om meer buffers te creëren voor de toekomst. Ook pensioenfondsen hebben daar een rol in gespeeld. Zij zijn grootaandeelhouder. Ze zullen zich de komende jaren de vraag moeten stellen hoe we wél een goed en efficiënt financieel systeem kunnen maken. Hun schaalgrootte dwingt hen ertoe om hierover na te denken.”

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.