Aan het eind van vorig jaar, dat de boeken in is gegaan als een van de slechtste ooit, leek op financiële markten enige stabilisatie op te treden. Aandelenmarkten sloten december af met een plusje. Dat was een welkome afwisseling na een half jaar lang dalende markten. Bemoedigend was bovendien dat kredietmarkten enigszins herstelden van de enorme turbulentie in september en oktober en dat de markten opgewassen leken tegen voortgaand negatief economisch nieuws. Helaas was het optimisme van korte duur. In januari moesten aandelen weer fors terrein prijsgeven. Het was vooral een nieuwe ronde problemen bij banken en bijbehorende kapitaalinjecties die aandelenbeleggers deden zoeken naar veilige havens.

Sinds het omvallen van Lehman Brothers in september 2008 gaat de wereldeconomie snel bergafwaarts. De Amerikaanse economie kromp in het vierde kwartaal het snelst sinds 1982 en de Britse economie kromp voor het eerst in bijna twintig jaar. Ook de exportafhankelijke Aziatische economieën hebben fors te lijden onder de vraaguitval in het Westen.

Huizenprijzen dalen

Ondertussen glijdt de Amerikaanse huizenmarkt steeds verder weg. Er worden nog maar zeer weinig nieuwe woningen gebouwd omdat bouwers ze aan de straatstenen niet kwijt kunnen. De verkopen blijven vooral op peil doordat banken in beslag genomen woningen tegen dumpprijzen van de hand doen. De huizenprijzen zijn dan ook blijven dalen.

De arbeidsmarkt in de VS en Japan is onder forse druk komen te staan, terwijl inmiddels ook in Europa massaontslagen zijn aangekondigd. Het moge duidelijk zijn dat de wereld op weg is naar een zware recessie.

Toch zijn er ook lichtpuntjes. Enkele voorlopende indicatoren zijn gestabiliseerd of zelfs iets gestegen. En dalende inflatie zorgt voor verbetering van de koopkracht. Toch hebben we nog niet het ergste achter de rug. De verbetering in de indicatoren is nog te klein en te pril om dat te concluderen. De dalende inflatie is vooralsnog positief, maar de kans op deflatie ligt duidelijk op de loer, vooral in de VS. De negatieve vorm van deflatie, waarbij de nominale inkomens dalen en schuldenlasten toenemen, kan niet worden uitgesloten.

Creatievere benadering

Dit scenario proberen beleidsmakers juist te voorkomen. Daarvoor wordt alles uit de kast gehaald. Banken worden op vele manieren gesteund met als doel de kredietverlening weer op gang te krijgen. Bovendien koopt de Amerikaanse centrale bank obligaties op met als onderpand hypotheken, autoleningen, credit card schulden, consumptief krediet of leningen aan kleine bedrijven. Dat betekent feitelijk dat de Fed direct geld leent aan gezinnen en bedrijven. Dit is een veel creatievere benadering dan die van de 'Bank of Japan' in de jaren negentig. Die bleef destijds maar geld pompen in een bankwezen dat niet bereid was geld uit te lenen.

De eerste tekenen van alle maatregelen zijn zichtbaar. Risico-opslagen op de interbancaire markt, op de markt voor bedrijfsobligaties en op hypotheken zijn afgenomen. Het is vooral positief dat grote stabiele ondernemingen weer obligatieleningen kunnen uitschrijven. Waar deze markt in de laatste maanden van vorig jaar compleet stil lag, vond er in januari voor recordbedragen uitgifte plaats van bedrijfsobligaties. Dit alles is niet genoeg voor een snel economisch herstel, maar zal in de visie van Fortis Investments wel moeten leiden tot economische stabilisatie in de tweede helft van het jaar.

In ons beleggingsbeleid zijn we nog voorzichtig. We voorzien nog veel beweeglijkheid op de markten en sluiten een dieptepunt als op de aandelenmarkten op 20 november 2008 niet uit. Waarderingen van aandelen zijn laag, maar niet extreem. Bovendien is er grote onzekerheid over bedrijfswinsten en dividenden. Ook de economische cyclus zien we nog als negatief. We hebben de overweging in aandelen die we vanaf begin oktober op tactische gronden hadden – en begin november nog hebben uitgebreid - recentelijk dan ook afgebouwd naar neutraal. Wat betreft staatsobligaties voorzien we dat de kapitaalmarktrente voorlopig laag zal blijven. Krimpende economieën, dalende inflatie en centrale banken in de eurozone, in het Verenigd Koninkrijk en in veel andere landen die de rente verder verlagen zijn positief voor staatsobligaties.

Kieskeurige beleggers

Het is wel duidelijk dat beleggers zich in toenemende mate ongerust maken over de sterk oplopende begrotingstekorten. Het eerste waarschuwingssignaal kwam in oktober 2008, toen de obligatiemarkt in de VS dwars tegen alle trends heen ging. De kapitaalmarktrente in de VS liep op terwijl aandelen daalden en ook de rente in Duitsland daalde. Toen werd ook duidelijk dat het tekort op de Amerikaanse begroting tot ruim boven 1.000 miljard US dollar zou oplopen. Een tweede waarschuwingssignaal kwam van een recente uitgifte van Duitse staatsobligaties. De Duitse staat wilde acht miljard euro ophalen, maar dat werd slechts zes miljard euro. Ten slotte zijn risico-opslagen op staatsobligaties van diverse eurozonelanden ten opzichte van Duitse Bunds sterk opgelopen. Beleggers worden kieskeuriger. In januari liep de kapitaalmarktrente per saldo iets op. Fortis Investments ziet deze momenten meer als een positie om op tactische basis staatsobligaties te kopen dan als het begin van een 'bear market' voor deze beleggingscategorie.

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.