— Stef Blok

Stef Blok (VVD) steunt minister Donners onderzoek naar de kwetsbare punten in het pensioenstelsel, maar hij vreest slappe kabinetsknieën, vertelt hij Anke Claassen

Op 25 mei jongstleden stuurde minister Piet Hein Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een brief aan de Twee Kamer waarin hij aankondigt een breed onderzoek te zullen starten naar de huidige pensioenfondsproblematiek. Donner wil alvorens de Stichting van de Arbeid (STAR) te raadplegen eerst een team van drie onafhankelijke deskundigen om advies vragen. De STAR heeft hier inmiddels verbaasd op gereageerd. De stichting wil vanaf het begin betrokken worden bij de evaluatie van het Financieel Toetsingskader (FTK). Daarnaast uit zij kritiek op het feit dat de minister een aantal vraagstellingen in het kader van die evaluatie in samenwerking met De Nederlandsche Bank (DNB) wil uitwerken. Volgens de STAR is het formuleren van toezichtsregels primair een zaak van de overheid en de sociale partners en niet van de toezichthouder. Blok steunt het voornemen van de minister om eerst met onafhankelijke deskundigen rond te tafel te gaan zitten. Hij vindt de reactie van de STAR voorspelbaar. “Laat ik eerst constructieve oppositie bedrijven. Tegen de achtergrond van de knelpunten die door de huidige malaise op de financiële markten naar voren komen, steun ik het initiatief van de minister om een club mensen naar de huidige pensioenfondsproblematiek te laten kijken. Die club moet breed en onafhankelijk zijn. Wat mij betreft schuiven er naast de drie deskundigen ook nog mensen van de ouderenbonden, vertegenwoordigers van jongeren en van zelfstandigen bij aan. De kritiek van de STAR neigt weer naar het oude liedje van de macht van de polder. Binnenkort is er weer een Algemeen Overleg over pensioenen. Dan kaart ik dit zeker aan.”

Commissie Don

Blok steunt de maatregelen die Donner nam om de wettelijke hersteltermijn voor de fondsen op te schroeven van drie naar vijf jaar. De vraag of de swapcurve de marktdiscontovoet voor het waarderen van pensioenverplichtingen moet blijven, laat hij liever over aan de commissie Don. Deze commissie onder leiding van professor Henk Don is vanaf half april bezig met de driejaarlijkse toetsing van de FTK-parameters. Zij zullen de huidige financieel-economische ontwikkelingen tegen het licht houden en toetsen of de parameters van nu nog houdbaar zijn voor de toekomst. De actuele rentetermijnstructuur die wordt gebruikt voor de huidige pensioenverplichtingen maakt echter geen onderdeel uit van de Regeling Parameters voor pensioenfondsen. Donner heeft aangegeven het advies van deze commissie zwaar mee te laten wegen in toekomstige wetgeving. De commissie komt voor 1 september met dit advies. Blok: “Ik ben erg benieuwd naar het advies van de commissie Don. Er spelen momenteel een hoop technische vragen waarop een antwoord gevonden moet worden. Als de rentetermijnstructuur niet onder deze commissie valt, zal daar op een andere manier naar moeten worden gekeken. Vergeet niet dat die swapcurve indertijd gekozen is op sterk verzoek van de pensioenfondsen zelf. Daarom hoor ik graag een onafhankelijk advies om te kunnen beoordelen of dit nu juist wel of niet verstandig is. Misschien blijkt het hanteren van voortschrijdende gemiddeldes een betere oplossing. Dan loop je echter meteen tegen het feit aan dat je in goede jaren ook minder kunt uitkeren. Als dat gebeurt ben ik benieuwd naar de reactie van de sociale partners die het nu vooral voor het zeggen hebben in de Nederlandse pensioensector. De leden van zo’n commissie zullen hard moeten maken dat er in goede jaren terughoudendheid in acht wordt genomen. Anders heeft het allemaal geen zin.”

Slappe knieën

Afgelopen januari schreef Blok samen met zijn partijleider Mark Rutte een artikel in NRC Handelsblad waarin de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd aan bod kwam. De route die de VVD hiervoor bedacht – met een carrière van veertig jaar blijft de pensioenleeftijd 65, maar anders een geleidelijke verhoging in 24 stappen van een maand – kan nu wél rekenen op brede steun. “Toentertijd was het kabinet nog niet zo ver, desondanks hebben ze onze leidraad overgenomen. Daarom heb ik ook recht van spreken als ik zeg: goed dat u die beslissing neemt, maar wat slecht dat u die beslissing niet écht neemt. Hier creëert het kabinet een ontzettende spanning mee. De FNV heeft zich volledig ingegraven; zij kunnen nauwelijks nog met een advies komen dat verhoging inhoudt want dan lijden ze gezichtsverlies.”

Toch kwam Donner half juni met een notitie waarin hij stelt dat de AOW-ophoging de enige aanpak is die tegelijk de overheidsfinanciën, de verzorgingsstaat en de arbeidsmarkt tegemoet komt. Hij gaf eveneens aan dat hij vanwege de kredietcrisis ook tempo wil maken. De knoop moet volgens de minister niet pas over een paar jaar worden doorgehakt. Maar daar wringt volgens Blok nu juist het schoentje. De minister geeft de vakbonden tot 1 oktober de tijd om met een alternatief te komen. Dat advies komt vrij kort voor de gemeenteraadsverkiezingen – een politiek lastig moment, weet Blok. “Ik ben bang voor slappe knieën. Er bestaat een groot risico dat dit op de enorme stapel maatregelen komt die het kabinet nu net niet neemt maar die worden doorgeschoven naar de volgende verkiezingen.”

Onlangs werd eveneens duidelijk dat de beleggingsresultaten van veertien van de 58 bedrijfstakpensioenfondsen ver achterblijven bij het marktgemiddelde. Dit blijkt uit de zogenaamde Z-score, de toets die de resultaten meet. Als het vijfjaarsgemiddelde negatief is, kunnen bedrijven die hun pensioenregeling bij een slecht presterend fonds hebben ondergebracht, uit dat fonds stappen. Blok pleit al jaren voor het maken van de ‘knip’ tussen de verplichtstelling van de pensioenregeling en de vrije keuze in de aansluiting van bedrijven bij een pensioenfonds. “De Z-score was natuurlijk een compromis om tegemoet te komen aan de wens van de VVD om keuzemogelijkheden te bieden. Mijn stelling blijft: ik zou niet weten waarom een onderneming of een groep met eenzelfde CAO gedwongen is om in een bedrijfstakfonds deel te nemen. Men moet het recht hebben om een pensioenregeling onder te brengen daar waar men dat zelf wil. In dit compromis zijn bewust zoveel mogelijk drempels opgenomen zodat het voor bedrijven heel moeilijk wordt om uit zo’n fonds te stappen. De vakbonden zijn mordicus tegen iedere vorm van keuzemogelijkheid. Als de bedrijfstakpensioenfondsen onder druk komen, staan ze meteen op hun achterste poten. De PvdA en het CDA hebben binnen dit bolwerk eveneens veel invloed. Dus veel verbetering op dit vlak verwacht ik niet.”

Iets anders waar Blok zich al jaren hard voor maakt is een betere pensioenregeling voor de Zelfstandige Zonder Personeel (ZZP’er). Premier Jan Peter Balkenende sprak hier onlangs in een ingezonden artikel in NRC Handelsblad zijn steun voor uit. “Vreemd”, vindt Blok. “Al ben ik erg blij met de steun van onze premier. Zijn minister van Sociale Zaken en diens staatssecretaris denken daar heel anders over.” Een amendement dat regelt dat ZZP’ers na hun dienstjaren tien jaar in hun pensioenfonds kunnen blijven zitten is jaren geleden al aangenomen. Het vraagt echter ook een wijziging van de belastingwet die de fiscale aftrek hiervoor mogelijk maakt. “En dat weigeren minister Donner en staatsecretaris Jan Kees de Jager expliciet. Hun excuus hiervoor zijn de kosten, maar die zijn helemaal niet zo hoog. Daarnaast weet ik dat ook pensioenfondsen er niet om zitten te springen. Gezien de verhouding tussen het CDA en de polder speelt dat vast ook een rol. Het is van tweeën één: of Balkenende zorgt dat het alsnog geregeld wordt, of hij komt zijn eigen woorden niet na. Het zal in ieder geval flink gedonderd hebben bij Donner en De Jager.”

CV

Stef Blok (45) is sinds 1998 lid van de Tweede Kamer voor de VVD. Hij heeft onder andere Sociale Zaken, Pensioenen, Rijksuitgaven en Grote Stedenbeleid in zijn portefeuille. Hiervoor was hij gemeenteraadslid in Nieuwkoop en werkte hij bij ABN Amro. Blok Studeerde bedrijfskunde aan de rijksuniversiteit Groningen.

Printbare versie
Stuur deze artikel naar een vriend.